ΠΠ°ΡΡΠ΅ΡΠ° ΠΠ΅ΡΡΠ΅Π»Π° Π² ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠΈ Π±ΡΠ»Π° ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅ΡΠΎΠΌ ΠΏΡΠ΅Π΄Π°Π½Π½ΠΎΡΡΠΈ ΠΈΠ΄Π΅Π°Π»Π°ΠΌ Π½Π°ΡΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΏΠΎΠ΄Ρ ΠΎΠ΄Π° ΠΊ ΡΠ΅ΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΠΏΡΠΈΠΊΠ»Π°Π΄Π½ΡΡ Π·Π°Π΄Π°Ρ. ΠΠ°ΠΊ ΠΈ ΠΌΠ½ΠΎΠ³ΠΈΠ΅ Π΅Π³ΠΎ ΡΠΎΠ²ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½Π½ΠΈΠΊΠΈ, ΠΎΠ½ Π²Π΅ΡΠΈΠ» Π² ΡΠΎ, ΡΡΠΎ ΠΌΠΎΠ΄Π΅ΡΠ½ΠΈΠ·ΠΈΡΠΎΠ²Π°ΡΡ Π°ΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠΊΠΎΠ΅ ΠΎΠ±ΡΠ΅ΡΡΠ²ΠΎ, ΠΏΡΠ΅Π²ΡΠ°ΡΠΈΡΡ Π΅Π³ΠΎ Π² ΡΠΈΠ²ΠΈΠ»ΠΈΠ·ΠΎΠ²Π°Π½Π½ΠΎΠ΅ ΠΈ Π΄Π΅ΠΌΠΎΠΊΡΠ°ΡΠΈΡΠ½ΠΎΠ΅ ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ ΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ Ρ ΠΏΠΎΠΌΠΎΡΡΡ Π½Π°ΡΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΏΠΎΠ΄Ρ ΠΎΠ΄Π°, ΡΠΏΠ΅ΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΡΡ Π·Π½Π°Π½ΠΈΠΉ. ΠΠ°ΡΠΊΠ° ΠΏΡΠΈΠ²Π»Π΅ΠΊΠ°Π»Π° Π΅Π³ΠΎ ΠΊΠ°ΠΊ Π·Π°Π½ΡΡΠΈΠ΅, ΠΊΠΎΡΠΎΡΠΎΠ΅ ΠΏΡΠΈΠ½ΠΎΡΠΈΡ ΠΏΠΎΠ»ΡΠ·Ρ ΠΎΠ±ΡΠ΅ΡΡΠ²Ρ ΠΈ ΠΎΠ±Π΅ΡΠΏΠ΅ΡΠΈΠ²Π°Π΅Ρ ΠΏΡΠΎΠ³ΡΠ΅ΡΡ; Π΅Π³ΠΎ Π½Π΅ ΠΈΠ½ΡΠ΅ΡΠ΅ΡΠΎΠ²Π°Π»ΠΎ ΡΠ°Π·Π²ΠΈΡΠΈΠ΅ Π°ΠΊΠ°Π΄Π΅ΠΌΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΉ Π΄ΠΈΡΡΠΈΠΏΠ»ΠΈΠ½Ρ ΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ Π² ΡΠ΅Π»ΡΡ ΠΏΠΎΠ·Π½Π°Π½ΠΈΡ. ΠΠΌΠ΅Π½Π½ΠΎ ΡΠ°ΡΠΏΡΠΎΡΡΡΠ°Π½Π΅Π½Π½ΠΎΡΡΡ ΡΡΠΎΠ³ΠΎ ΠΌΠ½Π΅Π½ΠΈΡ ΡΠΏΠΎΡΠΎΠ±ΡΡΠ²ΠΎΠ²Π°Π»Π° ΡΠΎΠΌΡ, ΡΡΠΎ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡ Π² Π‘Π¨Π Π² 1890-Π΅ Π³Π³. Π±ΡΡΡΡΠΎ Π·Π°Π²ΠΎΠ΅Π²Π°Π»Π° ΠΏΠΎΠ·ΠΈΡΠΈΠΈ Π² Π½Π°ΡΡΠ½ΠΎΠΌ ΡΠΎΠΎΠ±ΡΠ΅ΡΡΠ²Π΅. ΠΡΡΡΠ΅Π΅ ΠΎΠ±ΡΠ°Π·ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠ΅ ΡΠ°Π·Π²ΠΈΠ²Π°Π»ΠΎΡΡ ΡΡΠΊΠΎΡΠ΅Π½Π½ΡΠΌΠΈ ΡΠ΅ΠΌΠΏΠ°ΠΌΠΈ: ΠΊΡΠΎΠΌΠ΅ ΡΠ°ΡΡΠ½ΡΡ ΠΊΠΎΠ»Π»Π΅Π΄ΠΆΠ΅ΠΉ, ΠΏΠΎΡΠ²ΠΈΠ»Π°ΡΡ ΡΠΈΡΡΠ΅ΠΌΠ° Π³ΠΎΡΡΠ΄Π°ΡΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΡΡ ΡΠ½ΠΈΠ²Π΅ΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠΎΠ² (ΠΊΠ°ΠΊ Π² ΠΠ΅Π½ΡΠΈΠ»ΡΠ²Π°Π½ΠΈΠΈ, Π³Π΄Π΅ ΡΠ°Π±ΠΎΡΠ°Π» ΠΠ΅ΡΡΠ΅Π»); ΠΈ Π² ΡΡΠ°ΡΡΡ , ΠΈ Π² Π½ΠΎΠ²ΡΡ ΡΡΠ΅Π±Π½ΡΡ Π·Π°Π²Π΅Π΄Π΅Π½ΠΈΡΡ ΠΏΡΠ΅Π΄ΠΎΡΡΠ°Π²Π»ΡΠ»Π°ΡΡ Π²ΠΎΠ·ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎΡΡΡ ΠΏΠΎΠ»ΡΡΠΈΡΡ ΠΏΠΎΠ»Π½ΠΎΠ΅ Π²ΡΡΡΠ΅Π΅ ΠΎΠ±ΡΠ°Π·ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠ΅; Π±ΡΠ»ΠΈ ΠΎΡΠ½ΠΎΠ²Π°Π½Ρ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°ΡΠ΅Π»ΡΡΠΊΠΈΠ΅ ΠΈΠ½ΡΡΠΈΡΡΡΡ. Π‘ΡΠ΄Π° ΠΈΠ½Π²Π΅ΡΡΠΈΡΠΎΠ²Π°Π»ΠΈΡΡ Π·Π½Π°ΡΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΡΠ΅ ΡΠΈΠ½Π°Π½ΡΠΎΠ²ΡΠ΅ ΠΈ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ ΡΠ΅ΡΡΡΡΡ, ΡΠ°ΠΊ ΠΊΠ°ΠΊ ΠΈ Π°Π΄ΠΌΠΈΠ½ΠΈΡΡΡΠ°ΡΠΎΡΡ, ΠΈ ΡΠΏΠΎΠ½ΡΠΎΡΡ Π²Π΅ΡΠΈΠ»ΠΈ Π² ΠΏΠΎΠ»ΡΠ·Ρ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΡ Π°ΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠΊΠΎΠΌΡ ΠΎΠ±ΡΠ΅ΡΡΠ²Ρ ΠΌΠΎΠ³ΡΡ ΠΏΡΠΈΠ½Π΅ΡΡΠΈ Π½Π°ΡΠΊΠ° ΠΈ ΠΎΠ±ΡΠ°Π·ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠ΅. ΠΡΡΠ³ΠΎΠΉ ΠΎΡΠ½ΠΎΠ²Π°ΡΠ΅Π»Ρ Β«ΠΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΠΎΠ±ΠΎΠ·ΡΠ΅Π½ΠΈΡΒ» ΠΠΎΠ»Π΄ΡΠΈΠ½ ΠΏΡΠΎΠ²ΠΎΠ΄ΠΈΠ» Π·Π½Π°ΡΠΈΠΌΡΠ΅ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ Π΄Π΅ΡΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ°Π·Π²ΠΈΡΠΈΡ, ΠΏΡΠ΅ΡΠ»Π΅Π΄ΡΡ Π½Π΅ ΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ Π½Π°ΡΡΠ½ΡΠ΅, Π½ΠΎ ΠΈ Π½ΡΠ°Π²ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΡΠ΅, ΠΈ ΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΡΠ΅ ΡΠ΅Π»ΠΈ. ΠΠ³ΠΎ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ Π±ΡΠ»ΠΈ ΡΠ²ΡΠ·Π°Π½Ρ Ρ Π΅Π²ΡΠΎΠΏΠ΅ΠΉΡΠΊΠΈΠΌΠΈ ΡΠ°Π±ΠΎΡΠ°ΠΌΠΈ ΠΏΠΎ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΌΡ ΡΠ°Π·Π²ΠΈΡΠΈΡ ΠΈ Π²ΠΎΡΠΏΠΈΡΠ°Π½ΠΈΡ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ Π²Π΅Π»ΠΈΡΡ Π² ΠΠ΅Π½Π΅Π²Π΅, Π² ΠΈΠ½ΡΡΠΈΡΡΡΠ΅ ΠΠ΄ΡΠ°ΡΠ΄Π° ΠΠ»Π°ΠΏΠ°ΡΠ΅Π΄Π° (Edouard Claparede, 1873β1940). ΠΡΠΎΡ ΠΈΠ½ΡΡΠΈΡΡΡ, Π² ΠΎΡΠΎΠ±Π΅Π½Π½ΠΎΡΡΠΈ Ρ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ΄ΠΎΠΌ ΡΡΠ΄Π° ΠΠΈΠ°ΠΆΠ΅, ΡΡΠ°Π» ΠΈΠ·Π²Π΅ΡΡΠ½ΡΠΌ ΡΠ΅Π½ΡΡΠΎΠΌ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ ΡΠ°Π·Π²ΠΈΡΠΈΡ ΡΠ΅Π±Π΅Π½ΠΊΠ°. ΠΡΠ³ΠΎΡΡΠΊΠΈΠΉ Π² 1920-Π΅ Π³Π³. ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ ΡΠΈΡΠ°Π» ΡΠ°Π±ΠΎΡΡ ΠΠΎΠ»Π΄ΡΠΈΠ½Π°. ΠΠ±ΡΡΠ΅Π½Π½ΡΠ΅ Π½Π΅ΠΌΠ΅ΡΠΊΠΈΠΌ ΠΌΠ΅ΡΠΎΠ΄Π°ΠΌ, Π½ΠΎ Π²ΠΎΡΠΏΠΈΡΠ°Π½Π½ΡΠ΅ Π½Π° Π°ΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠΊΠΈΡ ΡΠ΅Π½Π½ΠΎΡΡΡΡ , ΠΌΠΎΠ»ΠΎΠ΄ΡΠ΅ ΡΡΠ΅Π½ΡΠ΅ Π² Π‘Π¨Π ΠΏΡΠ΅Π΄Π»Π°Π³Π°Π»ΠΈ ΠΎΠ±ΡΠ΅ΡΡΠ²Ρ Π½ΠΎΠ²ΡΡ Π΄ΠΈΡΡΠΈΠΏΠ»ΠΈΠ½Ρ ΠΈ ΠΏΡΠΈΠ»Π°Π³Π°Π»ΠΈ ΡΡΠΈΠ»ΠΈΡ Π΄Π»Ρ ΡΠΎΠ³ΠΎ, ΡΡΠΎΠ±Ρ ΡΠ΄Π΅Π»Π°ΡΡ Π΅Π΅ ΡΡΡΠ΅ΠΊΡΠΈΠ²Π½ΠΎΠΉ. ΠΠ½ΠΈ ΠΎΠ±Π΅ΡΠ°Π»ΠΈ ΠΏΠΎΠΊΠ°Π·Π°ΡΡ, ΠΊΠ°ΠΊ Π·Π½Π°Π½ΠΈΠ΅ ΠΎΠ± ΠΈΠ½Π΄ΠΈΠ²ΠΈΠ΄ΡΠ°Π»ΡΠ½ΡΡ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ ΡΠΏΠΎΡΠΎΠ±Π½ΠΎΡΡΡΡ ΠΏΠΎΠΌΠΎΠΆΠ΅Ρ ΡΠΎΠΆΠ΄Π΅Π½ΠΈΡ ΠΎΠ±Π½ΠΎΠ²Π»Π΅Π½Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΎΠ±ΡΠ΅ΡΡΠ²Π°. ΠΡ ΡΠ°ΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΠΏΡΠ΅Π΄Π»ΠΎΠΆΠ΅Π½ΠΈΡ Π±ΡΠ»ΠΎ ΡΡΡΠ΄Π½ΠΎ ΠΎΡΠΊΠ°Π·Π°ΡΡΡΡ.
ΠΠ΅ΡΠΌΠΎΡΡΡ Π½Π° ΡΠΎ ΡΡΠΎ ΠΏΡΠ°ΠΊΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ Π²ΠΎΠ·ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎΡΡΠΈ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠΈ ΠΏΠΎΠ»ΡΡΠ°Π»ΠΈ Π²ΡΠ΅ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠ΅Π΅ ΠΏΡΠΈΠ·Π½Π°Π½ΠΈΠ΅, Π΅Π΅ ΡΠ΅ΠΏΡΡΠ°ΡΠΈΡ ΠΊΠ°ΠΊ Π½Π°ΡΠΊΠΈ Π²ΡΠ΅ Π΅ΡΠ΅ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ΄ΠΈΠ»ΠΎΡΡ ΠΎΡΡΡΠ°ΠΈΠ²Π°ΡΡ. ΠΠΎΠ»Π΄ΡΠΈΠ½ ΡΠ°ΡΡΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°Π» Π°Π½Π΅ΠΊΠ΄ΠΎΡ ΠΈΠ· ΡΠΎΠ±ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΎΠΏΡΡΠ°: ΡΡΠΎΠ±Ρ ΠΏΠΎΠ»ΡΡΠΈΡΡ Π½Π° ΠΏΠΎΡΡΠ΅ ΠΏΠΎΡΡΠ»ΠΊΡ Ρ ΠΊΠ½ΠΈΠ³Π°ΠΌΠΈ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ Π΅ΠΌΡ ΠΏΡΠΈΡΠ»Π°Π» Π΅Π³ΠΎ ΡΠΎΡΠ»Π°Π½Π΄ΡΠΊΠΈΠΉ ΠΊΠΎΠ»Π»Π΅Π³Π° ΠΡΠ½, ΠΎΠ½ Π΄ΠΎΠ»ΠΆΠ΅Π½ Π±ΡΠ» Π·Π°ΠΏΠ»Π°ΡΠΈΡΡ ΠΏΠΎΡΠ»ΠΈΠ½Ρ (Ρ ΠΎΡΡ Π½Π°ΡΡΠ½ΡΠ΅ ΠΊΠ½ΠΈΠ³ΠΈ Π΅Ρ Π½Π΅ ΠΎΠ±Π»Π°Π³Π°Π»ΠΈΡΡ). ΠΠΌΡ ΠΏΡΠΈΡΠ»ΠΎΡΡ ΡΡΠΎ ΡΠ΄Π΅Π»Π°ΡΡ, ΠΏΠΎΡΠΎΠΌΡ ΡΡΠΎ Π²Π°ΡΠΈΠ½Π³ΡΠΎΠ½ΡΠΊΠΈΠ΅ ΡΠΈΠ½ΠΎΠ²Π½ΠΈΠΊΠΈ Π·Π°ΡΠ²ΠΈΠ»ΠΈ: Β«Π½Π°ΡΠΈ ΡΠΊΡΠΏΠ΅ΡΡΡ ΡΠΎΠΎΠ±ΡΠ°ΡΡ, ΡΡΠΎ ΡΡΠΈ ΠΊΠ½ΠΈΠ³ΠΈ [ΠΡΠ½Π°] Π½ΠΈ Π² ΠΊΠΎΠ΅ΠΌ ΡΠΌΡΡΠ»Π΅ Π½Π΅ ΡΠ²Π»ΡΡΡΡΡ Π½Π°ΡΡΠ½ΡΠΌΠΈΒ» [ΡΠΈΡ. ΠΏΠΎ: 127, Ρ. 132]. ΠΠΎΠ³Π΄Π° Π΅Π³ΠΎ Β«ΠΡΠ½ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠΈΒ» ΠΊΡΠΈΡΠΈΠΊΠΎΠ²Π°Π»ΠΈ Π·Π° Π½Π΅Π΄ΠΎΡΡΠ°ΡΠΎΡΠ½ΡΡ Π½Π°ΡΡΠ½ΠΎΡΡΡ, ΠΠΆΠ΅ΠΉΠΌΡ Ρ ΠΈΡΠΎΠ½ΠΈΠ΅ΠΉ ΠΎΡΠ²Π΅ΡΠ°Π», ΡΡΠΎ Π΅Π³ΠΎ ΠΊΠ½ΠΈΠ³Π° β ΡΡΠΎ Β«Π½Π°Π±ΠΎΡ ΡΠ΅Π½ΠΎΠΌΠ΅Π½ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ ΠΎΠΏΠΈΡΠ°Π½ΠΈΠΉ, ΡΠΏΠ»Π΅ΡΠ½Π΅ΠΉ ΠΈ ΠΌΠΈΡΠΎΠ²Β» [ΡΠΈΡ. ΠΏΠΎ: 127, Ρ. 133]. ΠΠ΄Π½Π°ΠΊΠΎ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠΈΠ½ΡΡΠ²ΠΎ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΎΠ² ΡΠ°ΠΊΠΎΠΉ ΠΎΠ±ΡΠ°Π· ΠΈΡ Π΄ΠΈΡΡΠΈΠΏΠ»ΠΈΠ½Ρ Π½Π΅ ΡΠ°Π΄ΠΎΠ²Π°Π», ΠΈ Π² 1890-Π΅ Π³Π³. ΠΎΠ½ΠΈ ΠΏΠΎΠΏΡΡΠ°Π»ΠΈΡΡ ΠΏΠΎΠ²ΡΡΠΈΡΡ ΡΡΠ°ΡΡΡ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠΈ ΠΊΠ°ΠΊ Π½Π°ΡΠΊΠΈ. ΠΠ»Ρ ΡΡΠΎΠ³ΠΎ ΡΡΠ΅Π±ΠΎΠ²Π°Π»ΠΎΡΡ ΠΎΡΠ²Π΅ΡΠΈΡΡ, Ρ ΠΎΠ΄Π½ΠΎΠΉ ΡΡΠΎΡΠΎΠ½Ρ, ΠΊΡΠΈΡΠΈΠΊΠ°ΠΌ ΠΈΠ· Π΅ΡΡΠ΅ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎ-Π½Π°ΡΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ Π»Π°Π³Π΅ΡΡ, ΡΡΠ²Π΅ΡΠΆΠ΄Π°Π²ΡΠΈΠΌ, ΡΡΠΎ ΠΊΠ°ΠΊ ΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡ ΡΡΠ°Π½Π΅Ρ Π½Π°ΡΠΊΠΎΠΉ, ΠΎΠ½Π° ΡΡΠ°Π½Π΅Ρ Π²Π΅ΡΠ²ΡΡ ΡΠΈΠ·ΠΈΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠΈ, Π° Ρ Π΄ΡΡΠ³ΠΎΠΉ ΡΡΠΎΡΠΎΠ½Ρ, ΠΊΡΠΈΡΠΈΠΊΠ°ΠΌ-ΠΎΠ±ΡΠ²Π°ΡΠ΅Π»ΡΠΌ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ ΡΡΠΈΡΠ°Π»ΠΈ, ΡΡΠΎ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡ β Π½Π΅ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅, ΡΠ΅ΠΌ ΡΠ°ΡΡΡΠΆΠ΄Π΅Π½ΠΈΡ, ΠΏΠΎΡΡΡΠΎΠ΅Π½Π½ΡΠ΅ Π½Π° Π·Π΄ΡΠ°Π²ΠΎΠΌ ΡΠΌΡΡΠ»Π΅. Π ΡΡΠΎΠΉ ΡΠΈΡΡΠ°ΡΠΈΠΈ Π΄Π»Ρ ΡΠ°Π·Π²ΠΈΡΠΈΡ Π΄ΠΈΡΡΠΈΠΏΠ»ΠΈΠ½Ρ Π±ΡΠ»ΠΎ Π²Π°ΠΆΠ½ΠΎ ΠΏΠΎΠΊΠ°Π·Π°ΡΡ, ΡΡΠΎ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈ ΠΎΠ±Π»Π°Π΄Π°ΡΡ ΡΠΏΠ΅ΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΡΠΌΠΈ Π·Π½Π°Π½ΠΈΡΠΌΠΈ Π² ΠΎΠ±Π»Π°ΡΡΠΈ ΠΈΠ·ΡΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ ΡΠΏΠΎΡΠΎΠ±Π½ΠΎΡΡΠ΅ΠΉ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ ΠΌΠΎΠ³ΡΡ Π±ΡΡΡ ΠΈΡΠΏΠΎΠ»ΡΠ·ΠΎΠ²Π°Π½Ρ Π΄Π»Ρ ΠΏΠΎΠ²ΡΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΡΡΡΠ΅ΠΊΡΠΈΠ²Π½ΠΎΡΡΠΈ Π²Π°ΠΆΠ½Π΅ΠΉΡΠ΅ΠΉ ΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠΉ ΠΏΡΠ°ΠΊΡΠΈΠΊΠΈ β ΠΎΠ±ΡΠ°Π·ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ. ΠΡΡΡΡΠΏΠ°ΡΡ Π² Π·Π°ΡΠΈΡΡ Π½Π°ΡΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ ΡΡΠ°ΡΡΡΠ° ΡΠ²ΠΎΠ΅ΠΉ Π΄ΠΈΡΡΠΈΠΏΠ»ΠΈΠ½Ρ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³Π°ΠΌ ΡΡΠ°Π»ΠΎ ΠΏΡΠΎΡΠ΅ ΠΏΠΎΡΠ»Π΅ ΡΠΎΠ³ΠΎ, ΠΊΠ°ΠΊ ΠΎΠ½ΠΈ Π·Π°Π½ΡΠ»ΠΈ ΠΏΡΠΎΡΠ½ΡΠ΅ ΠΏΠΎΠ·ΠΈΡΠΈΠΈ Π² Π°ΠΊΠ°Π΄Π΅ΠΌΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ ΠΈΠ½ΡΡΠΈΡΡΡΠ°Ρ .
Π‘ΡΡΠ½Π»ΠΈ Π₯ΠΎΠ»Π» (G. Stanley Hall, 1844β1924), ΡΡΠ°Π²ΡΠΈΠΉ Π»ΠΈΠ΄Π΅ΡΠΎΠΌ Π½ΠΎΠ²ΠΎΠΉ ΠΏΡΠΎΡΠ΅ΡΡΠΈΠΈ, ΠΏΡΡΠ°Π»ΡΡ ΡΠΊΡΠ΅ΠΏΠΈΡΡ ΡΠ²ΡΠ·Ρ ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠ΅ΠΉ ΠΈ ΠΎΠ±ΡΠ°Π·ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠ΅ΠΌ. ΠΠ½ ΠΈΠ·Π΄Π°Π²Π°Π» Β«ΠΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠΊΠΈΠΉ ΠΆΡΡΠ½Π°Π» ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠΈΒ» ΠΈ Β«ΠΠ΅Π΄Π°Π³ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΉ ΡΠ΅ΠΌΠΈΠ½Π°ΡΒ» (Pedagogical Seminary, ΠΎΡΠ½. Π² 1891 Π³.) ΠΈ Π²ΠΏΠ»ΠΎΡΠ½ΡΡ ΡΠ°Π±ΠΎΡΠ°Π» Ρ ΡΠ΅ΠΌΠΈ, ΠΊΡΠΎ ΠΎΠ±ΡΡΠ°Π» Π±ΡΠ΄ΡΡΠΈΡ ΡΡΠΈΡΠ΅Π»Π΅ΠΉ. ΠΠ½ Π²ΠΎΠ·Π³Π»Π°Π²ΠΈΠ» Π΄Π²ΠΈΠΆΠ΅Π½ΠΈΠ΅ Π·Π° ΠΈΠ·ΡΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ ΡΠ΅Π±Π΅Π½ΠΊΠ°, ΡΡΠ°ΡΡΠ½ΠΈΠΊΠΈ ΠΊΠΎΡΠΎΡΠΎΠ³ΠΎ Π²Π΅Π»ΠΈ ΡΠΈΡΡΠ΅ΠΌΠ°ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ Π½Π°Π±Π»ΡΠ΄Π΅Π½ΠΈΡ Π·Π° ΡΠ°Π·Π²ΠΈΡΠΈΠ΅ΠΌ Π΄Π΅ΡΠ΅ΠΉ, ΠΈ ΠΎΠΏΡΠ±Π»ΠΈΠΊΠΎΠ²Π°Π» ΡΠΈΡΠΎΠΊΠΎΠΌΠ°ΡΡΡΠ°Π±Π½ΠΎΠ΅ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠ΅ Β«ΠΠΎΠ΄ΡΠΎΡΡΠΊΠΎΠ²ΡΠΉ Π²ΠΎΠ·ΡΠ°ΡΡΒ» (Adolescence, 1904). ΠΠ°ΡΠ°Π²ΡΠ°ΡΡΡ Ρ ΠΈΠ·ΡΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΡΠ΅ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠΈ, ΠΊΠ°ΡΡΠ΅ΡΠ° Π₯ΠΎΠ»Π»Π° Π±ΡΠ»Π° Π΄Π»ΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΡΠΌ ΠΏΠΎΠΈΡΠΊΠΎΠΌ ΡΠ°ΠΊΠΎΠΉ ΡΠ½ΠΈΠ²Π΅ΡΡΠΈΡΠ΅ΡΡΠΊΠΎΠΉ Π΄ΠΎΠ»ΠΆΠ½ΠΎΡΡΠΈ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΠ°Ρ ΠΏΠΎΠ·Π²ΠΎΠ»ΠΈΠ»Π° Π±Ρ Π΅ΠΌΡ ΡΠΎΠ΅Π΄ΠΈΠ½ΠΈΡΡ Ρ ΡΠΈΡΡΠΈΠ°Π½ΡΠΊΠΈΠ΅ ΡΠ΅Π½Π½ΠΎΡΡΠΈ Ρ Π½ΠΎΠ²ΡΠΌΠΈ ΡΡΠ°Π½Π΄Π°ΡΡΠ°ΠΌΠΈ ΠΎΠ±ΡΠ°Π·ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ, ΡΡΠ²ΠΎΠ΅Π½Π½ΡΠΌΠΈ ΠΏΠΎΡΠ»Π΅ ΠΏΠΎΠ΅Π·Π΄ΠΊΠΈ Π² ΠΠ΅ΡΠΌΠ°Π½ΠΈΡ. ΠΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡ ΠΎΠΊΠ°Π·Π°Π»Π°ΡΡ ΠΊΠ»ΡΡΠΎΠΌ ΠΊ ΠΎΡΠ²Π΅ΡΡ. Π Π½Π°ΡΠ°Π»Π΅ 1880-Ρ Π³Π³. ΠΎΠ½Π° ΠΏΡΠΈΠ²Π΅Π»Π° Π₯ΠΎΠ»Π»Π° Π½Π° Π΄ΠΎΠ»ΠΆΠ½ΠΎΡΡΡ ΠΏΡΠΎΡΠ΅ΡΡΠΎΡΠ° ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠΈ ΠΈ ΠΏΠ΅Π΄Π°Π³ΠΎΠ³ΠΈΠΊΠΈ, Π²Π²Π΅Π΄Π΅Π½Π½ΡΡ Π² ΡΠ½ΠΈΠ²Π΅ΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠ΅ ΠΠΆΠΎΠ½ΡΠ° Π₯ΠΎΠΏΠΊΠΈΠ½ΡΠ° β ΡΡΠ΅Π±Π½ΠΎΠΌ Π·Π°Π²Π΅Π΄Π΅Π½ΠΈΠΈ Π½ΠΎΠ²ΠΎΠ³ΠΎ ΡΠΈΠΏΠ°. Π₯ΠΎΠ»Π» ΡΡΠΏΠΎΠΊΠ°ΠΈΠ²Π°Π» ΠΌΠ΅ΡΡΠ½ΡΡ ΠΏΡΠΎΡΠ΅ΡΡΠΎΡΠΎΠ², ΠΎΠΏΠ°ΡΠ°Π²ΡΠΈΡ ΡΡ ΠΌΠ°ΡΠ΅ΡΠΈΠ°Π»ΠΈΠ·ΠΌΠ° Π½ΠΎΠ²ΠΎΠΉ Π½Π°ΡΠΊΠΈ, ΡΡΠ²Π΅ΡΠΆΠ΄Π°Ρ, ΡΡΠΎ ΠΏΡΠΈ Π²Π½ΠΈΠΌΠ°ΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎΠΌ ΠΏΡΠΎΡΡΠ΅Π½ΠΈΠΈ ΠΠΈΠ±Π»ΠΈΡ Β«ΠΎΡΠΊΡΠΎΠ΅ΡΡΡ Π½Π°ΠΌ Π·Π°Π½ΠΎΠ²ΠΎ, ΠΊΠ°ΠΊ Π²Π΅Π»ΠΈΠΊΠΈΠΉ ΡΡΠ΅Π±Π½ΠΈΠΊ ΠΏΠΎ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠΈ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊΠ°Β» [ΡΠΈΡ. ΠΏΠΎ: 127, Ρ. 119]. Π ΡΠ½ΠΈΠ²Π΅ΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠ΅ ΠΠΆΠΎΠ½ΡΠ° Π₯ΠΎΠΏΠΊΠΈΠ½ΡΠ° Ρ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΎΠ² Π±ΡΠ»ΠΈ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠΈΠ΅ Π²ΠΎΠ·ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎΡΡΠΈ: Π·Π΄Π΅ΡΡ Π±ΡΠ»Π° ΡΠΎΠ·Π΄Π°Π½Π° ΡΠΎΠΎΡΠ²Π΅ΡΡΡΠ²ΡΡΡΠ°Ρ ΡΠΏΠ΅ΡΠΈΠ°Π»ΠΈΠ·Π°ΡΠΈΡ Ρ ΠΏΠΎΠ»ΡΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ΠΌ Π΄ΠΈΠΏΠ»ΠΎΠΌΠ° ΠΎ ΠΏΠΎΠ»Π½ΠΎΠΌ Π²ΡΡΡΠ΅ΠΌ ΠΎΠ±ΡΠ°Π·ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠΈ. ΠΡΡΠ³ΠΈΠ΅ ΠΊΠΎΠ»Π»Π΅Π΄ΠΆΠΈ Π±ΡΠ»ΠΈ Π²ΡΠ½ΡΠΆΠ΄Π΅Π½Ρ Π²ΡΡΡΠΏΠΈΡΡ Π² ΠΊΠΎΠ½ΠΊΡΡΠ΅Π½ΡΠ½ΡΡ Π±ΠΎΡΡΠ±Ρ, ΠΈ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡ ΠΊΠ°ΠΊ Π΄ΠΈΡΡΠΈΠΏΠ»ΠΈΠ½Π° ΠΎΠΊΠ°Π·Π°Π»Π°ΡΡ Π² Π²ΡΠΈΠ³ΡΡΡΠ΅. ΠΠ° ΠΏΡΠ°ΠΊΡΠΈΠΊΠ΅ ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΠΎΠ·Π½ΠΎΡΡΡ Π₯ΠΎΠ»Π»Π° ΠΎΠ±ΡΠ°ΡΠΈΠ»Π°ΡΡ Π² ΠΌΠΎΡΠ°Π»ΠΈΠ·ΠΈΡΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠ΅ ΠΏΠΎ ΠΏΠΎΠ²ΠΎΠ΄Ρ Π·Π°Π΄Π°Ρ ΡΠ΅Π±Π΅Π½ΠΊΠ° ΠΈ Π²ΠΎΡΠΏΠΈΡΠ°ΡΠ΅Π»Ρ. ΠΠΎΠ³Π΄Π° Π² 1888 Π³. ΠΎΠ½ ΡΡΠ°Π» ΡΠ΅ΠΊΡΠΎΡΠΎΠΌ ΡΠ½ΠΈΠ²Π΅ΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠ° ΠΠ»Π°ΡΠΊΠ° ΠΈ Π²ΠΎΠ·Π³Π»Π°Π²ΠΈΠ» ΡΠ°ΠΌ ΡΠ°ΠΊΡΠ»ΡΡΠ΅Ρ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠΈ, ΠΎΠ½ ΠΏΠΎΠ»ΡΡΠΈΠ» ΠΈΠ½ΡΡΠΈΡΡΡΠΈΠΎΠ½Π°Π»ΡΠ½ΡΡ ΠΏΠΎΠ΄Π΄Π΅ΡΠΆΠΊΡ Π΄Π»Ρ ΡΠ°ΡΠΏΡΠΎΡΡΡΠ°Π½Π΅Π½ΠΈΡ ΡΡΠΈΡ ΡΠ΅Π½Π½ΠΎΡΡΠ΅ΠΉ.
Π‘ΡΠ΅Π΄ΠΈ ΠΊΠ»ΠΈΠ΅Π½ΡΡΡΡ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΎΠ², ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ²ΠΈΠ²ΡΠ΅ΠΉ Π·Π°ΠΊΠ°Π· Π½Π° ΠΈΡ ΡΠΏΠ΅ΡΠΈΠ°Π»ΠΈΠ·ΠΈΡΠΎΠ²Π°Π½Π½ΡΠ΅ Π·Π½Π°Π½ΠΈΡ, Π½Π°ΠΈΠ±ΠΎΠ»Π΅Π΅ ΠΌΠ½ΠΎΠ³ΠΎΡΠΈΡΠ»Π΅Π½Π½ΡΡ Π³ΡΡΠΏΠΏΡ ΡΠΎΡΡΠ°Π²Π»ΡΠ»ΠΈ ΡΡΠΈΡΠ΅Π»Ρ, ΠΎΡΠ³Π°Π½Ρ ΠΌΠ΅ΡΡΠ½ΠΎΠΉ Π²Π»Π°ΡΡΠΈ ΠΈ ΠΎΡΠ΄Π΅Π»ΡΠ½ΡΠ΅ Π»ΡΠ΄ΠΈ, Π½Π°ΠΏΡΠ°Π²Π»ΡΠ²ΡΠΈΠ΅ ΡΡΠ΅Π΄ΡΡΠ²Π° Π² ΠΎΠ±ΡΠ°Π·ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠ΅. Π Π‘Π¨Π Π½Π° ΡΡΠ±Π΅ΠΆΠ΅ XIXβXX Π²Π². ΡΡΡΠ΅ΡΡΠ²ΠΎΠ²Π°Π»Π° ΠΎΡΡΡΠ°Ρ Π½Π΅ΠΎΠ±Ρ ΠΎΠ΄ΠΈΠΌΠΎΡΡΡ Π²ΠΎΠΎΡΡΠΆΠΈΡΡ ΠΌΠ½ΠΎΠ³ΠΎΡΠΈΡΠ»Π΅Π½Π½ΡΡ ΠΈΠΌΠΌΠΈΠ³ΡΠ°Π½ΡΠΎΠ² ΠΈΠ· ΠΠ²ΡΠΎΠΏΡ ΠΈ ΠΏΠ΅ΡΠ΅ΡΠ΅Π»Π΅Π½ΡΠ΅Π² ΠΈΠ· ΡΠ΅Π»ΡΡΠΊΠΎΠΉ ΠΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠΈ Π½Π°Π²ΡΠΊΠ°ΠΌΠΈ ΠΆΠΈΠ·Π½ΠΈ Π² ΡΠΎΠ²ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½Π½ΠΎΠΌ Π³ΠΎΡΠΎΠ΄Π΅. ΠΡΠΎΠΌΠ΅ ΡΠΎΠ³ΠΎ, Π΄Π΅ΠΌΠΎΠΊΡΠ°ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΉ ΡΠ΅Π½Π½ΠΎΡΡΡΡ Π°ΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΠΎΠ±ΡΠ΅ΡΡΠ²Π°, Π΄Π»Ρ ΠΏΡΠΎΠΏΠ°Π³Π°Π½Π΄Ρ ΠΊΠΎΡΠΎΡΠΎΠΉ ΠΌΠ½ΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ΄Π΅Π»Π°Π» ΠΡΡΠΈ, Π±ΡΠ»Π° ΡΠ°ΠΌΠΎΡΠ΅Π°Π»ΠΈΠ·Π°ΡΠΈΡ ΠΊΠ°ΠΆΠ΄ΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ»Π΅Π½Π° ΡΡΠΎΠ³ΠΎ ΠΎΠ±ΡΠ΅ΡΡΠ²Π°, ΠΏΡΡΠ΅ΠΌ ΠΊ ΡΠ΅ΠΌΡ Π±ΡΠ»ΠΎ ΠΏΠΎΠ»ΡΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΎΠ±ΡΠ°Π·ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ. Π ΡΠ΅Π·ΡΠ»ΡΡΠ°ΡΠ΅, Π½Π°ΡΠ°Π² Ρ ΡΠ·ΠΊΠΎΡΠΏΠ΅ΡΠΈΠ°Π»ΠΈΠ·ΠΈΡΠΎΠ²Π°Π½Π½ΡΡ ΡΠΊΡΠΏΠ΅ΡΠΈΠΌΠ΅Π½ΡΠ°Π»ΡΠ½ΡΡ ΡΠ΅ΠΌ β Π½Π°ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ, Π²ΠΎΡΠΏΡΠΈΡΡΠΈΡ, β ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈ ΠΏΠ΅ΡΠ΅Ρ ΠΎΠ΄ΠΈΠ»ΠΈ ΠΊ ΠΌΠ΅Π½Π΅Π΅ ΡΡΡΠΎΠ³ΠΎΠΉ Ρ Π½Π°ΡΡΠ½ΠΎΠΉ ΡΠΎΡΠΊΠΈ Π·ΡΠ΅Π½ΠΈΡ, Π½ΠΎ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ Π·Π½Π°ΡΠΈΠΌΠΎΠΉ ΡΠ°Π±ΠΎΡΠ΅ β ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ ΡΠ°Π·Π²ΠΈΡΠΈΡ ΡΠ΅Π±Π΅Π½ΠΊΠ°, ΠΈΠ»ΠΈ ΡΠ΅ΡΡΠΈΡΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ ΡΠΏΠΎΡΠΎΠ±Π½ΠΎΡΡΠ΅ΠΉ, β ΡΡΠΎΠ±Ρ ΠΏΡΠΎΠ΄Π΅ΠΌΠΎΠ½ΡΡΡΠΈΡΠΎΠ²Π°ΡΡ ΡΠΏΠΎΠ½ΡΠΎΡΠ°ΠΌ Π²ΠΎΠ·ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎΡΡΠΈ ΠΈΡ Π½Π°ΡΠΊΠΈ. ΠΡΠΎΡΠ½ΠΎ Π²ΠΎΠΉΠ΄Ρ Π² ΡΡΡΡΠΊΡΡΡΡ ΡΠ½ΠΈΠ²Π΅ΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠΎΠ², ΡΠ°ΠΊΡΠ»ΡΡΠ΅ΡΡ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠΈ ΡΠ΅ΡΠ΅Π· ΠΏΠΎΠ΄Π³ΠΎΡΠΎΠ²ΠΊΡ ΡΡΡΠ΄Π΅Π½ΡΠΎΠ² ΠΏΠΎΠ»ΡΡΠΈΠ»ΠΈ Π²ΠΎΠ·ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎΡΡΡ ΡΠ°ΡΡΠΈΡΡΡΡ Π°ΡΠ΄ΠΈΡΠΎΡΠΈΡ, ΡΠΎΡΡΠ²ΡΡΠ²ΡΡΡΡΡ Π΄Π΅ΡΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎΡΡΠΈ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³Π°-ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°ΡΠ΅Π»Ρ, ΠΈ ΡΠ°ΠΊΠΈΠΌ ΠΎΠ±ΡΠ°Π·ΠΎΠΌ Π½Π°ΡΠ°ΡΠΈΠ²Π°Π»ΠΈ ΡΠ²ΠΎΠΉ ΠΎΡΠ³Π°Π½ΠΈΠ·Π°ΡΠΈΠΎΠ½Π½ΡΠΉ ΠΏΠΎΡΠ΅Π½ΡΠΈΠ°Π». ΠΠΎΡΡΠΎΠΌΡ ΡΠΈΡΠ»ΠΎ ΡΠΊΡΠΏΠ΅ΡΠΈΠΌΠ΅Π½ΡΠ°Π»ΡΠ½ΡΡ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠΉ, ΠΏΡΠΎΠ²ΠΎΠ΄ΠΈΠΌΡΡ ΠΏΠΎ Π½Π΅ΠΌΠ΅ΡΠΊΠΎΠΉ ΠΌΠΎΠ΄Π΅Π»ΠΈ, ΡΠ²Π΅Π»ΠΈΡΠΈΠ²Π°Π»ΠΎΡΡ. ΠΠ΄Π½Π°ΠΊΠΎ ΠΏΡΠΈΠ²Π΅ΡΠΆΠ΅Π½Π½ΠΎΡΡΡ Π°ΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ΅Π² ΡΡΠ½ΠΊΡΠΈΠΎΠ½Π°Π»ΡΠ½ΡΠΌ ΠΎΠ±ΡΡΡΠ½Π΅Π½ΠΈΡΠΌ, Π°ΡΡΠΎΡΠΈΠΈΡΡΠ΅ΠΌΡΠΌ Ρ ΡΠ²ΠΎΠ»ΡΡΠΈΠΎΠ½Π½ΠΎΠΉ ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΠ΅ΠΉ, Π° ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ Π·Π°ΠΏΡΠΎΡΡ ΡΠΈΠ½Π°Π½ΡΠΈΡΡΡΡΠ΅ΠΉ ΡΡΠΎΡΠΎΠ½Ρ ΠΏΠΎΠΎΡΡΡΠ»ΠΈ ΡΠ°ΠΊΠΈΠ΅ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ ΠΈΠΌΠ΅Π»ΠΈ Π±Ρ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠ΅ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΠΊ ΠΆΠΈΠ·Π½ΠΈ ΠΈΠ½Π΄ΠΈΠ²ΠΈΠ΄Π° Π² ΠΎΠ±ΡΠ΅ΡΡΠ²Π΅.
ΠΡΠΎ ΠΏΠ΅ΡΠ΅ΡΠ΅ΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ Π½Π°ΡΡΠ½ΡΡ ΠΈ ΠΎΠ±ΡΠ΅ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΡΡ ΠΈΠ½ΡΠ΅ΡΠ΅ΡΠΎΠ² ΡΡΠ°Π»ΠΎ ΡΠ°ΠΊΡΠΎΡΠΎΠΌ ΡΠΎΠ·Π΄Π°Π½ΠΈΡ ΡΡΠ΅Π±Π½ΠΎΠ³ΠΎ Π·Π°Π²Π΅Π΄Π΅Π½ΠΈΡ, ΠΈΠΌΠ΅Π²ΡΠ΅Π³ΠΎ ΠΎΠ³ΡΠΎΠΌΠ½ΠΎΠ΅ Π²Π»ΠΈΡΠ½ΠΈΠ΅ Π½Π° ΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΡΠ΅ Π½Π°ΡΠΊΠΈ Π² Π‘Π¨Π, β Π§ΠΈΠΊΠ°Π³ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ½ΠΈΠ²Π΅ΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠ°. Π 1890-Π΅ Π³Π³. Π±Π»Π°Π³ΠΎΠ΄Π°ΡΡ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠΈΠΌ ΡΡΠ΅Π΄ΡΡΠ²Π°ΠΌ, ΠΏΠΎΠ»ΡΡΠ΅Π½Π½ΡΠΌ ΠΎΡ ΠΠΆΠΎΠ½Π° Π ΠΎΠΊΡΠ΅Π»Π»Π΅ΡΠ°, ΡΠ½ΠΈΠ²Π΅ΡΡΠΈΡΠ΅Ρ ΡΠΌΠΎΠ³ ΠΏΡΠΈΠ²Π»Π΅ΡΡ ΠΊ ΠΏΡΠ΅ΠΏΠΎΠ΄Π°Π²Π°Π½ΠΈΡ Π²ΡΠ΄Π°ΡΡΠΈΡ ΡΡ ΠΏΡΠΎΡΠ΅ΡΡΠΎΡΠΎΠ². Π¦Π΅Π»ΡΡ Π±ΡΠ»ΠΎ ΡΠ΄Π΅Π»Π°ΡΡ Π§ΠΈΠΊΠ°Π³ΠΎ ΠΊΡΠ»ΡΡΡΡΠ½ΡΠΌ ΡΠ΅Π½ΡΡΠΎΠΌ ΠΈ ΠΎΡΠ²Π΅ΡΠΈΡΡ Π½Π° Π΅Π³ΠΎ ΠΎΡΡΡΡΠ΅ ΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΡΠ΅ Π½ΡΠΆΠ΄Ρ. Π’ΠΈΠΏΠΈΡΠ½ΡΠ΅ ΠΏΡΠΎΠ±Π»Π΅ΠΌΡ Π°ΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΠΎΠ±ΡΠ΅ΡΡΠ²Π° Π² Π§ΠΈΠΊΠ°Π³ΠΎ Π±ΡΠ»ΠΈ ΠΎΡΠΎΠ±Π΅Π½Π½ΠΎ Π²ΡΡΠ°ΠΆΠ΅Π½Ρ: ΠΌΠ°ΡΡΠ° ΠΈΠΌΠΌΠΈΠ³ΡΠ°Π½ΡΠΎΠ², Π±ΠΎΠ»ΡΡΠ°Ρ ΡΠ°ΡΡΡ ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΡ Π½Π΅ Π²Π»Π°Π΄Π΅Π»Π° Π°Π½Π³Π»ΠΈΠΉΡΠΊΠΈΠΌ ΡΠ·ΡΠΊΠΎΠΌ; ΡΡΠ±Π°Π½ΠΈΠ·Π°ΡΠΈΡ, ΡΠ°ΡΡΡΡΠ°Ρ Π² Π³Π΅ΠΎΠΌΠ΅ΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΉ ΠΏΡΠΎΡΠ΅ΡΡΠΈΠΈ, ΠΈ ΠΆΠΈΠ»ΠΈΡΠ½ΡΠΉ ΠΊΡΠΈΠ·ΠΈΡ; ΠΊΠΎΠ½ΡΡΠΎΠ½ΡΠ°ΡΠΈΡ Π² ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΡΡ ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ ΡΠ°Π±ΠΎΡΠΈΠΌΠΈ ΠΈ ΠΏΡΠ΅Π΄ΠΏΡΠΈΠ½ΠΈΠΌΠ°ΡΠ΅Π»ΡΠΌΠΈ; Π³ΠΎΡΠΏΠΎΠ΄ΡΡΠ²ΠΎ ΠΌΠ΅ΡΡΠ½ΡΡ Π±ΠΎΡΡΠΎΠ² Π² ΠΏΠΎΠ»ΠΈΡΠΈΠΊΠ΅; ΠΏΡΠ΅ΡΡΡΠΏΠ½ΠΎΡΡΡ ΠΈ Π½ΠΈΡΠ΅ΡΠ°. ΠΡΠΈ ΡΠ°ΠΊΠΈΡ ΡΡΠ»ΠΎΠ²ΠΈΡΡ Π±ΡΠ»ΠΎ Π½Π΅ΡΠ»ΠΎΠΆΠ½ΠΎ ΠΎΡΡΡΠ°ΠΈΠ²Π°ΡΡ Π½Π΅ΠΎΠ±Ρ ΠΎΠ΄ΠΈΠΌΠΎΡΡΡ, Π²ΠΎ-ΠΏΠ΅ΡΠ²ΡΡ , ΠΎΠ±ΡΠ°Π·ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ ΠΊΠ°ΠΊ ΡΡΠ΅Π΄ΡΡΠ²Π° ΠΎΠ±ΡΠ΅ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎΠΉ ΠΈΠ½ΡΠ΅Π³ΡΠ°ΡΠΈΠΈ, Π° Π²ΠΎ-Π²ΡΠΎΡΡΡ , ΡΠΏΠ΅ΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΡΡ Π·Π½Π°Π½ΠΈΠΉ Π΄Π»Ρ ΠΎΡΠ΅Π½ΠΊΠΈ ΠΈΠ½Π΄ΠΈΠ²ΠΈΠ΄ΠΎΠ² ΠΈ ΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΡΡ ΡΡΡΡΠΊΡΡΡ. ΠΠΎΠ΄ΠΎΠ±Π½ΠΎ ΡΠΎΠΌΡ, ΠΊΠ°ΠΊ Π½ΠΎΠ²ΡΠ΅ ΡΡΠ°Π»ΡΠ½ΡΠ΅ ΠΊΠΎΠ½ΡΡΡΡΠΊΡΠΈΠΈ ΠΈ ΠΏΠ΅ΡΠ²ΡΠ΅ Π½Π΅Π±ΠΎΡΠΊΡΠ΅Π±Ρ ΡΠΎΠ·Π΄Π°Π»ΠΈ ΡΠΎΠ²ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½Π½ΡΠΉ Π³ΠΎΡΠΎΠ΄ΡΠΊΠΎΠΉ ΠΏΠ΅ΠΉΠ·Π°ΠΆ, ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡ ΠΈ ΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΡΠ΅ Π½Π°ΡΠΊΠΈ ΡΠΎΠ·Π΄Π°Π΄ΡΡ, ΠΊΠ°ΠΊ ΠΎΠΆΠΈΠ΄Π°Π»ΠΎΡΡ, ΡΠΎΠ²ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½Π½ΡΡ Π³ΠΎΡΠΎΠ΄ΡΠΊΠΈΡ ΠΌΡΠΆΡΠΈΠ½ ΠΈ ΠΆΠ΅Π½ΡΠΈΠ½.
ΠΡΡΠΈ ΠΏΠΎΠ»ΡΡΠΈΠ» Π΄ΠΎΠ»ΠΆΠ½ΠΎΡΡΡ ΠΏΡΠΎΡΠ΅ΡΡΠΎΡΠ° Π² Π§ΠΈΠΊΠ°Π³ΠΎ Π² 1894 Π³., ΠΈ ΠΏΠΎΠ΄ Π΅Π³ΠΎ ΡΡΠΊΠΎΠ²ΠΎΠ΄ΡΡΠ²ΠΎΠΌ Π·Π΄Π΅ΡΡ ΡΡΠ°Π»Π° ΡΠ°Π·Π²ΠΈΠ²Π°ΡΡΡΡ ΡΠΊΡΠΏΠ΅ΡΠΈΠΌΠ΅Π½ΡΠ°Π»ΡΠ½Π°Ρ ΠΈ ΠΏΠ΅Π΄Π°Π³ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠ°Ρ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡ. ΠΠ½ ΠΏΡΠΈΠ²Π΅Π» Ρ ΡΠΎΠ±ΠΎΠΉ ΠΠΆΠΎΡΠ΄ΠΆΠ° ΠΠΈΠ΄Π° ΠΈ Π·Π°ΡΠ΅ΠΌ ΠΏΡΠΈΠ½ΡΠ» Π½Π° ΡΠ°Π±ΠΎΡΡ ΠΠΆΠ΅ΠΉΠΌΡΠ° ΠΠ½Π΄ΠΆΠ΅Π»Π»Π° (James R.Angell, 1869β1949), ΠΎΠ±ΡΡΠ°Π²ΡΠ΅Π³ΠΎΡΡ Π² ΠΠ°ΡΠ²Π°ΡΠ΄ΡΠΊΠΎΠΌ ΡΠ½ΠΈΠ²Π΅ΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠ΅ Ρ Π£ΠΈΠ»ΡΡΠΌΠ° ΠΠΆΠ΅ΠΉΠΌΡΠ°. ΠΡΠΈ ΡΡΠ΅Π½ΡΠ΅ ΡΡΠΎΡΠ»ΠΈ Π½Π° ΠΏΠΎΠ·ΠΈΡΠΈΡΡ ΡΡΠ½ΠΊΡΠΈΠΎΠ½Π°Π»ΠΈΠ·ΠΌΠ°, ΡΡΡΠ΅ΠΌΡΡΡ ΠΈΠ·ΡΡΠ°ΡΡ ΠΈΠ½Π΄ΠΈΠ²ΠΈΠ΄Π° ΠΊΠ°ΠΊ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ΅ Π² Π΅Π³ΠΎ ΠΏΡΠΈΡΠΏΠΎΡΠΎΠ±Π»Π΅Π½ΠΈΠΈ ΠΊ ΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠΉ ΡΡΠ΅Π΄Π΅. ΠΡ Π΄Π΅ΡΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎΡΡΡ Π±ΡΠ»Π° ΠΏΡΠΎΠ½ΠΈΠΊΠ½ΡΡΠ° Π²Π΅ΡΠΎΠΉ Π² ΡΠΎ, ΡΡΠΎ Π½Π°ΡΠΊΠ° β ΡΠΏΠ΅ΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠ΅ Π·Π½Π°Π½ΠΈΠ΅, ΠΏΠΎΠ»Π΅Π·Π½ΠΎΠ΅ Π΄Π»Ρ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΡΠ΅ΡΡΠ²Π°, Π²ΡΡΡΠ°Ρ ΡΡΡΠΏΠ΅Π½Ρ Π΅Π³ΠΎ ΡΠ²ΠΎΠ»ΡΡΠΈΠΈ. ΠΠ΄Π΅ΡΡ, ΠΊΠ°ΠΊ ΠΈ ΠΏΠΎΠ²ΡΡΠ΄Ρ Π² Π‘Π¨Π (ΡΠ°ΠΊ, Π₯ΠΎΠ»Π» ΠΈ ΠΠΎΠ»Π΄ΡΠΈΠ½ ΠΏΠΎΠ΄ΡΠΎΠ±Π½ΠΎ ΠΏΠΈΡΠ°Π»ΠΈ ΠΎ ΡΠ°Π·Π²ΠΈΡΠΈΠΈ ΡΠ΅Π±Π΅Π½ΠΊΠ° Ρ ΡΠ²ΠΎΠ»ΡΡΠΈΠΎΠ½Π½ΠΎΠΉ ΡΠΎΡΠΊΠΈ Π·ΡΠ΅Π½ΠΈΡ), ΡΠ²ΠΎΠ»ΡΡΠΈΠΎΠ½Π½Π°Ρ ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΡ ΡΡΠ°Π»Π° ΡΠ΅Π½ΡΡΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠΉ Π² ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠΈ ΠΈ ΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΡΡ Π½Π°ΡΠΊΠ°Ρ . Π ΠΊΠΎΠ½ΡΠΈΠ½Π΅Π½ΡΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠΉ ΠΠ²ΡΠΎΠΏΠ΅ ΡΠ°ΠΊΠΎΠ³ΠΎ Π½Π΅ Π±ΡΠ»ΠΎ. ΠΡΠΎΠΌΠ΅ ΡΠΎΠ³ΠΎ, ΠΈΠΌΠ΅Π½Π½ΠΎ Π² Π§ΠΈΠΊΠ°Π³ΠΎ Π£ΠΎΡΡΠΎΠ½ Π½Π°ΠΏΠΈΡΠ°Π» ΡΠ²ΠΎΡ Π΄ΠΈΡΡΠ΅ΡΡΠ°ΡΠΈΡ ΠΏΠΎ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠΈ ΠΊΡΡΡΡ ΠΈ Π½Π°ΡΠ°Π» ΡΠ°ΡΡΠΌΠ°ΡΡΠΈΠ²Π°ΡΡ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡ ΠΊΠ°ΠΊ ΡΠ΅Ρ Π½ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡ ΡΠΏΡΠ°Π²Π»Π΅Π½ΠΈΡ ΠΏΠΎΠ²Π΅Π΄Π΅Π½ΠΈΠ΅ΠΌ (ΡΠΌ. Π³Π»Π°Π²Ρ 6) β ΡΠ΅Π»Ρ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΡ Π£ΠΎΡΡΠΎΠ½ ΠΈ Π΅Π³ΠΎ ΠΏΠΎΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°ΡΠ΅Π»ΠΈ ΡΡΠΈΡΠ°Π»ΠΈ ΠΊΡΠ»ΡΠΌΠΈΠ½Π°ΡΠΈΠ΅ΠΉ ΡΠ²ΠΎΠ»ΡΡΠΈΠΎΠ½Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΏΡΠΎΡΠ΅ΡΡΠ°. Π’ΠΎΠ³Π΄Π° ΠΆΠ΅, ΠΊΠΎΠ³Π΄Π° ΠΡΡΠΈ Π² Π§ΠΈΠΊΠ°Π³ΡΠΊΠΎΠΌ ΡΠ½ΠΈΠ²Π΅ΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠ΅ ΠΎΡΠ³Π°Π½ΠΈΠ·ΠΎΠ²Π°Π» ΡΠΈΠ»ΠΎΡΠΎΡΡΠΊΠΈΠΉ ΡΠ°ΠΊΡΠ»ΡΡΠ΅Ρ, ΡΡΠΎΠ±Ρ ΠΏΡΠ΅Π΄ΠΎΡΡΠ°Π²ΠΈΡΡ ΠΌΠ΅ΡΡΠΎ ΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΠΎ ΠΎΡΠΈΠ΅Π½ΡΠΈΡΠΎΠ²Π°Π½Π½ΠΎΠΉ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠΈ, ΠΠ»ΡΠ±ΠΈΠΎΠ½ Π‘ΠΌΠΎΠ»Π» (Albion W. Small, 1854β1926) ΡΠΎΠ·Π΄Π°Π» Π±ΠΎΠ»ΡΡΠΎΠΉ ΠΈ Π²Π»ΠΈΡΡΠ΅Π»ΡΠ½ΡΠΉ ΡΠ°ΠΊΡΠ»ΡΡΠ΅Ρ ΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΡΡ Π½Π°ΡΠΊ.