Π‘ΠΊΠ»ΠΎΠ½Π½ΠΎΡΡΡ ΠΊ Π½Π°ΡΠΈΠ»ΠΈΡ ΡΠ²Π»ΡΠ΅ΡΡΡ ΠΏΡΠΈΠΌΠΈΡΠΈΠ²Π½ΠΎΠΉ ΠΏΠΎΠ²Π΅Π΄Π΅Π½ΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΉ ΡΠ΅ΡΡΠΎΠΉ, ΠΏΠΎΡΠΊΠΎΠ»ΡΠΊΡ ΠΏΠΎ ΠΌΠ΅ΡΠ΅ ΡΠ°Π·Π²ΠΈΡΠΈΡ ΠΈΠ½ΡΠ΅Π»Π»Π΅ΠΊΡΠ° ΠΈ ΡΠΈΠ²ΠΈΠ»ΠΈΠ·Π°ΡΠΈΠΈ Π½Π°ΡΠΈΠ»ΠΈΠ΅ ΠΏΠΎ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΠΊ ΡΠ»Π΅Π½Π°ΠΌ ΡΠ²ΠΎΠ΅ΠΉ ΠΏΠΎΠΏΡΠ»ΡΡΠΈΠΈ ΡΡΠ°Π½ΠΎΠ²ΠΈΠ»ΠΎΡΡ Π²ΡΠ΅ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ Π½Π΅ΠΏΡΠΈΠ΅ΠΌΠ»Π΅ΠΌΡΠΌ. Π‘ΠΊΠ»ΠΎΠ½Π½ΠΎΡΡΡ ΠΊ Π½Π°ΡΠΈΠ»ΠΈΡ ΡΠ²ΡΠ·Π°Π½Π° Ρ ΡΠΈΠ·ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΌΠΈ ΠΏΡΠΈΠ·Π½Π°ΠΊΠ°ΠΌΠΈ, ΡΠ°ΠΊΠΈΠΌΠΈ ΠΊΠ°ΠΊ Π²ΡΡΡΡΠΏΠ°ΡΡΠΈΠ΅ ΠΊΡΡΠΏΠ½ΡΠ΅ ΡΠ΅Π»ΡΡΡΠΈ (Π½Π΅ΠΎΠ±Ρ ΠΎΠ΄ΠΈΠΌΡΠ΅ Π΄Π»Ρ ΠΊΡΡΠ°Π½ΠΈΡ), ΠΌΠΎΡΠ½ΡΠ΅, ΠΏΠ»ΠΎΡΠ½ΡΠ΅ ΠΊΠΎΡΡΠΈ ΠΈ ΠΊΡΡΠΏΠ½ΡΠ΅ ΠΌΡΡΡΡ, Π° ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ Ρ ΠΏΠΎΠ²Π΅Π΄Π΅Π½ΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΌΠΈ ΡΠ΅ΡΡΠ°ΠΌΠΈ, ΡΠ°ΠΊΠΈΠΌΠΈ ΠΊΠ°ΠΊ ΠΈΠΌΠΏΡΠ»ΡΡΠΈΠ²Π½ΠΎΡΡΡ ΠΈ Π½Π΅ΡΠΏΠΎΡΠΎΠ±Π½ΠΎΡΡΡ ΠΊ ΠΏΠ»Π°Π½ΠΈΡΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ Π±ΡΠ΄ΡΡΠ΅Π³ΠΎ, ΡΠΎ Π΅ΡΡΡ Π²ΡΠ΅ΠΌΠΈ ΠΏΡΠΈΠ·Π½Π°ΠΊΠ°ΠΌΠΈ, Ρ Π°ΡΠ°ΠΊΡΠ΅ΡΠ½ΡΠΌΠΈ Π΄Π»Ρ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ . ΠΠ°Π½Π½ΠΈΠ±Π°Π»ΠΈΠ·ΠΌ Π±ΡΠ» (ΠΈ Π΄ΠΎ ΡΠΈΡ ΠΏΠΎΡ ΠΎΡΡΠ°Π΅ΡΡΡ) ΠΏΡΠΈΠΌΠΈΡΠΈΠ²Π½ΠΎΠΉ ΠΏΠΎΠ²Π΅Π΄Π΅Π½ΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΉ ΡΠ΅ΡΡΠΎΠΉ Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ΅Π², Π½Π΅ΡΠΌΠΎΡΡΡ Π½Π° Π²ΡΠ΅ ΠΏΠΎΠΏΡΡΠΊΠΈ Π³Π»ΡΠΏΡΡ , Π½ΠΎ Π²ΠΊΡΡΠ½ΡΡ ΠΌΠΈΡΡΠΈΠΎΠ½Π΅ΡΠΎΠ² ΠΏΠΎΠ»ΠΎΠΆΠΈΡΡ Π΅ΠΌΡ ΠΊΠΎΠ½Π΅Ρ.
ΠΠ΅Π½Ρ (ΠΠ»Π°Π²Π° 13)Β«Π―Π²Π½Π°Ρ ΡΠ»ΠΈΠΊΠ°Β», Π±Π΅Π· Π²ΠΎΠΏΡΠΎΡΠΎΠ² Π΄ΠΎΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°ΡΡΠ°Ρ ΠΏΡΠΈΠΌΠΈΡΠΈΠ²Π½ΠΎΡΡΡ, β ΡΡΠΎ Π³Π΅Π½Ρ. ΠΡΠ»ΠΈ Ρ ΠΏΠΎΠΏΡΠ»ΡΡΠΈΠΈ ΠΈΠΌΠ΅ΡΡΡΡ ΡΠ΅ ΠΆΠ΅ Π°Π»Π»Π΅Π»ΠΈ, ΡΡΠΎ ΠΈ Ρ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊΠΎΠΎΠ±ΡΠ°Π·Π½ΡΡ ΠΎΠ±Π΅Π·ΡΡΠ½, Π° Ρ Π΄ΡΡΠ³ΠΈΡ ΠΏΠΎΠΏΡΠ»ΡΡΠΈΠΉ ΠΈΡ Π½Π΅Ρ, ΡΠΎ ΡΠ°ΠΊΠ°Ρ ΠΏΠΎΠΏΡΠ»ΡΡΠΈΡ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ ΠΏΡΠΈΠΌΠΈΡΠΈΠ²Π½Π°. Π₯ΠΎΡΡ Π³Π΅Π½Π΅ΡΠΈΠΊΠΈ ΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ Π½Π°ΡΠ°Π»ΠΈ ΠΎΠΏΡΠ΅Π΄Π΅Π»ΡΡΡ ΡΠ°ΡΠΏΡΠΎΡΡΡΠ°Π½Π΅Π½Π½ΠΎΡΡΡ ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠ½ΡΡ Π°Π»Π»Π΅Π»Π΅ΠΉ Ρ Π»ΡΠ΄Π΅ΠΉ Π½Π° Π²ΡΠ΅ΠΉ Π½Π°ΡΠ΅ΠΉ ΠΏΠ»Π°Π½Π΅ΡΠ΅, Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ΅Π² ΡΠ°ΡΡΠΎ ΠΎΠΏΡΠ΅Π΄Π΅Π»ΡΡΡ ΠΊΠ°ΠΊ Β«ΠΏΡΠ΅Π΄ΠΊΠΎΠ²ΡΡΒ» ΠΏΠΎΠΏΡΠ»ΡΡΠΈΡ, ΡΡΡΠ»Π°ΡΡΡ Π½Π° Π°Π»Π»Π΅Π»ΠΈ ΡΠΈΠΌΠΏΠ°Π½Π·Π΅ ΠΈ Π³ΠΎΡΠΈΠ»Π» (Ρ Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ΅Π² ΠΈΠΌΠ΅ΡΡΡΡ Π°Π»Π»Π΅Π»ΠΈ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ Π΅ΡΡΡ Ρ ΡΠΈΠΌΠΏΠ°Π½Π·Π΅ ΠΈ Π³ΠΎΡΠΈΠ»Π», Π½ΠΎ ΠΎΡΡΡΡΡΡΠ²ΡΡΡ Ρ ΠΎΠ±ΠΈΡΠ°ΡΠ΅Π»Π΅ΠΉ ΠΠ²ΡΠ°Π·ΠΈΠΈ) (Deka, 1995; Weber, 2002; Watkins, 2001).
ΠΠΎΠ²ΡΠ΅ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ ΡΠ²ΡΠ·Π°Π½Ρ Ρ Π²ΡΡΠ²Π»Π΅Π½ΠΈΠ΅ΠΌ Π³Π΅Π½ΠΎΠ², ΠΎΡΠ²Π΅ΡΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΡΡ Π·Π° Π²Π°ΠΆΠ½ΡΠ΅ ΠΏΡΠΈΠ·Π½Π°ΠΊΠΈ, ΡΠ°ΠΊΠΈΠ΅ ΠΊΠ°ΠΊ ΡΡΠΎΠ²Π΅Π½Ρ ΠΈΠ½ΡΠ΅Π»Π»Π΅ΠΊΡΠ° ΠΈ ΡΠΊΠ»ΠΎΠ½Π½ΠΎΡΡΡ ΠΊ Π½Π°ΡΠΈΠ»ΠΈΡ. ΠΠΎΠΊΠ° ΠΈΠ·Π²Π΅ΡΡΠ½ΠΎ, ΡΡΠΎ Π½Π΅ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ Π°Π»Π»Π΅Π»ΠΈ Π³Π΅Π½ΠΎΠ² ΠΌΠΈΠΊΡΠΎΡΠ΅ΡΠ°Π»ΠΈΠ½Π° (MCPH1) ΠΈ ASPM, ΠΎΡΠ²Π΅ΡΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΡΠ΅ Π·Π° Π²ΡΡΠΎΠΊΠΈΠΉ ΠΈΠ½ΡΠ΅Π»Π»Π΅ΠΊΡ, Ρ Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ΅Π² ΠΎΡΡΡΡΡΡΠ²ΡΡΡ ΠΈΠ»ΠΈ Π²ΡΡΡΠ΅ΡΠ°ΡΡΡΡ ΡΠ΅Π΄ΠΊΠΎ. Π Π°Π½ΠΎ ΠΈΠ»ΠΈ ΠΏΠΎΠ·Π΄Π½ΠΎ Π±ΡΠ΄ΡΡ Π²ΡΡΠ²Π»Π΅Π½Ρ Π²ΡΠ΅ Π°Π»Π»Π΅Π»ΠΈ, ΠΎΡΠ²Π΅ΡΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΡΠ΅ Π·Π° ΡΠ°ΡΠΎΠ²ΡΠ΅ ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠΈΡ ΠΏΠΎ ΡΠ΅ΠΌ ΠΈΠ»ΠΈ ΠΈΠ½ΡΠΌ ΠΏΡΠΈΠ·Π½Π°ΠΊΠ°ΠΌ, ΠΈ ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ ΠΏΡΠ΅Π΄ΠΏΠΎΠ»Π°Π³Π°ΡΡ, ΡΡΠΎ ΠΈΡ ΡΠ°ΡΠΏΡΠΎΡΡΡΠ°Π½Π΅Π½ΠΈΠ΅ ΡΠΎΠ²ΠΏΠ°Π΄Π΅Ρ Ρ ΡΠ°ΡΠΏΡΠΎΡΡΡΠ°Π½Π΅Π½Π½ΠΎΡΡΡΡ Π΄Π°Π½Π½ΡΡ ΠΏΡΠΈΠ·Π½Π°ΠΊΠΎΠ² ΡΡΠ΅Π΄ΠΈ ΡΠ°Ρ.
ΠΠ½ΡΠ΅Π»Π»Π΅ΠΊΡ (ΠΠ»Π°Π²Π° 14)ΠΠΈΠ·ΠΊΠΈΠΉ ΡΡΠ΅Π΄Π½ΠΈΠΉ ΡΡΠΎΠ²Π΅Π½Ρ ΠΈΠ½ΡΠ΅Π»Π»Π΅ΠΊΡΠ° Π² ΠΏΠΎΠΏΡΠ»ΡΡΠΈΠΈ β Π½Π°ΠΈΠ±ΠΎΠ»Π΅Π΅ Π²Π°ΠΆΠ½ΡΠΉ ΠΏΡΠΈΠΌΠΈΡΠΈΠ²Π½ΡΠΉ ΠΏΡΠΈΠ·Π½Π°ΠΊ, ΠΏΠΎΡΠΊΠΎΠ»ΡΠΊΡ ΠΈΠ½ΡΠ΅Π»Π»Π΅ΠΊΡ ΠΏΠΎΠ²ΡΡΠ°Π»ΡΡ Π½Π° ΠΏΡΠΎΡΡΠΆΠ΅Π½ΠΈΠΈ ΠΌΠΈΠ»Π»ΠΈΠΎΠ½ΠΎΠ² Π»Π΅Ρ ΠΈ ΡΠ²Π»ΡΠ΅ΡΡΡ ΠΎΠΏΡΠ΅Π΄Π΅Π»ΡΡΡΠ΅ΠΉ ΡΠ΅ΡΡΠΎΠΉ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊΠ°. Π‘Π΅ΠΉΡΠ°Ρ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈ ΠΏΡΠΈΠ·Π½Π°ΡΡ, ΡΡΠΎ Ρ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ ΠΈΠ½ΡΠ΅Π»Π»Π΅ΠΊΡ Π½ΠΈΠΆΠ΅ [211 - Β«Mainstream Science on IntelligenceΒ», The Wall Street Journal, December 13, 1994.].
Π¦ΠΈΠ²ΠΈΠ»ΠΈΠ·Π°ΡΠΈΠΈ ΠΈ Π΄ΠΎΡΡΠΈΠΆΠ΅Π½ΠΈΡ (ΠΠ»Π°Π²Π° 15)ΠΠ΅ΡΠΏΠΎΡΠΎΠ±Π½ΠΎΡΡΡ ΡΠΎΠ·Π΄Π°ΡΡ ΠΈ ΠΏΠΎΠ΄Π΄Π΅ΡΠΆΠΈΠ²Π°ΡΡ ΡΠΈΠ²ΠΈΠ»ΠΈΠ·Π°ΡΠΈΡ ΠΈΠ»ΠΈ Π΄ΠΎΡΡΠΈΡΡ ΡΡΡΠ΅ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΡΡ ΡΠ΅Π·ΡΠ»ΡΡΠ°ΡΠΎΠ² Π² ΠΊΠ°ΠΊΠΎΠΉ-Π»ΠΈΠ±ΠΎ ΠΎΠ±Π»Π°ΡΡΠΈ β ΡΡΠΎ ΠΏΡΠΈΠΌΠΈΡΠΈΠ²Π½ΡΠ΅ ΡΠ΅ΡΡΡ, ΠΏΠΎΡΠΊΠΎΠ»ΡΠΊΡ ΡΠ°Π½Π½ΠΈΠ΅ Π³ΠΎΠΌΠΈΠ½ΠΈΠ΄Ρ Π½Π΅ ΠΌΠΎΠ³Π»ΠΈ Π½ΠΈ ΡΠΎΠ³ΠΎ, Π½ΠΈ Π΄ΡΡΠ³ΠΎΠ³ΠΎ, ΠΊΠ°ΠΊ Π½Π΅ ΠΌΠΎΠ³ΡΡ ΡΠ΅Π³ΠΎΠ΄Π½Ρ Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΡ.
ΠΠ· ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²Π»Π΅Π½Π½ΡΡ Π΄Π°Π½Π½ΡΡ Ρ ΠΎΡΠ΅Π²ΠΈΠ΄Π½ΠΎΡΡΡΡ ΡΠ»Π΅Π΄ΡΠ΅Ρ, ΡΡΠΎ Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΡ ΠΎΠ±Π»Π°Π΄Π°ΡΡ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠΈΠΌ Π½Π°Π±ΠΎΡΠΎΠΌ ΠΏΡΠΈΠΌΠΈΡΠΈΠ²Π½ΡΡ ΠΏΡΠΈΠ·Π½Π°ΠΊΠΎΠ², Π½ΠΎ Ρ Π½Π΅ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΡ Π°Π±ΠΎΡΠΈΠ³Π΅Π½ΠΎΠ² ΠΎΡΡΡΠΎΠ²ΠΎΠ² ΡΠΆΠ½ΠΎΠΉ ΡΠ°ΡΡΠΈ Π’ΠΈΡ ΠΎΠ³ΠΎ ΠΎΠΊΠ΅Π°Π½Π° ΠΈΡ Π΅ΡΠ΅ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠ΅, Ρ ΠΎΡΡ Ρ Π½ΠΈΡ Π½Π΅ ΠΎΠ±ΡΠ·Π°ΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎ ΠΈΠΌΠ΅ΡΡΡΡ ΡΠ΅ ΠΆΠ΅ ΠΏΡΠΈΠΌΠΈΡΠΈΠ²Π½ΡΠ΅ ΡΠ΅ΡΡΡ, ΡΡΠΎ ΠΈ Ρ Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ΅Π². ΠΠ΅ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ Π°Π±ΠΎΡΠΈΠ³Π΅Π½Ρ ΠΠ·ΠΈΠΈ Π½Π°ΡΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ ΠΏΡΠΈΠΌΠΈΡΠΈΠ²Π½Ρ, ΡΡΠΎ ΠΈΡ ΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π»ΠΎ Π±Ρ ΠΊΠ»Π°ΡΡΠΈΡΠΈΡΠΈΡΠΎΠ²Π°ΡΡ Π΄Π°ΠΆΠ΅ ΠΊΠ°ΠΊ ΠΏΠΎΠ·Π΄Π½ΠΈΡ Homo erectus, Π° Π½Π΅ ΠΊΠ°ΠΊ Homo sapiens. ΠΠ΄Π½Π°ΠΊΠΎ ΡΠΈΡΠ»Π΅Π½Π½ΠΎΡΡΡ Π°Π±ΠΎΡΠΈΠ³Π΅Π½ΠΎΠ² ΠΎΡΡΡΠΎΠ²ΠΎΠ² ΡΠΆΠ½ΠΎΠΉ ΡΠ°ΡΡΠΈ Π’ΠΈΡ ΠΎΠ³ΠΎ ΠΎΠΊΠ΅Π°Π½Π° Π½Π΅ ΡΠ°ΠΊ Π²Π΅Π»ΠΈΠΊΠ°, ΠΊΠ°ΠΊ ΡΠΈΡΠ»Π΅Π½Π½ΠΎΡΡΡ Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ΅Π², ΠΈ ΠΎΠ½ΠΈ, Π±ΡΠ΄ΡΡΠΈ ΡΠΎΡΡΠ΅Π΄ΠΎΡΠΎΡΠ΅Π½Ρ Π² ΠΠ²ΡΡΡΠ°Π»ΠΈΠΈ ΠΈ Π½Π° ΠΎΡΡΡΠΎΠ²Π°Ρ ΡΠ³Π° Π’ΠΈΡ ΠΎΠ³ΠΎ ΠΎΠΊΠ΅Π°Π½Π°, Π½Π΅ ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²Π»ΡΡΡ ΡΠ°ΠΊΠΎΠΉ ΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠΉ ΠΏΡΠΎΠ±Π»Π΅ΠΌΡ, ΠΊΠ°ΠΊ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΠ΅ ΠΠ°ΠΏΠ°Π΄Π°.
ΠΠΎΠ΄Π²ΠΎΠ΄Ρ ΠΈΡΠΎΠ³ΠΈ, ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ ΡΠΊΠ°Π·Π°ΡΡ, ΡΡΠΎ Π² ΡΠ°ΡΡΠΈ II Π΄Π΅ΠΌΠΎΠ½ΡΡΡΠΈΡΡΡΡΡΡ ΡΠ±Π΅Π΄ΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΡΠ΅ Π΄Π°Π½Π½ΡΠ΅ ΠΎ ΡΠ΅Π°Π»ΡΠ½ΠΎΡΡΠΈ ΡΠ°ΡΡ, Π° ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ ΠΎ ΡΠΎΠΌ, ΡΡΠΎ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΠ΅ ΡΠ²Π»ΡΡΡΡΡ Π½Π°ΠΈΠ±ΠΎΠ»Π΅Π΅ ΠΏΡΠΈΠΌΠΈΡΠΈΠ²Π½ΠΎΠΉ ΠΈΠ· Π³Π»Π°Π²Π½ΡΡ ΡΠ°Ρ (Schwartz, 1999; Davis, 2006, Ρ. 62β63; Rushton, 2000a), Ρ ΠΎΡΡ Π·Π΄Π΅ΡΡ ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²Π»Π΅Π½Π° Π»ΠΈΡΡ ΠΌΠ°Π»Π°Ρ ΡΠ°ΡΡΡ ΠΈΠ·Π²Π΅ΡΡΠ½ΡΡ ΡΠ°ΡΠΎΠ²ΡΡ ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠΈΠΉ. ΠΠΎΡΠΊΠΎΠ»ΡΠΊΡ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ ΡΠ°ΡΠΎΠ²ΡΡ ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠΈΠΉ, Π·Π° ΠΈΡΠΊΠ»ΡΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ΠΌ ΡΠ»ΡΡΠ°Π΅Π², ΠΊΠΎΠ³Π΄Π° ΠΎΠ½ΠΈ ΠΈΠΌΠ΅ΡΡ ΠΌΠ΅Π΄ΠΈΡΠΈΠ½ΡΠΊΠΎΠ΅ Π·Π½Π°ΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅, Π±ΡΠ»ΠΈ Π·Π°ΠΏΡΠ΅ΡΠ΅Π½Ρ Π² ΡΠ΅ΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΊΠ°ΠΊ ΠΌΠΈΠ½ΠΈΠΌΡΠΌ ΠΏΠΎΡΠ»Π΅Π΄Π½ΠΈΡ 50 Π»Π΅Ρ, Π½Π΅Ρ ΡΠΎΠΌΠ½Π΅Π½ΠΈΡ, ΡΡΠΎ ΡΡΡΠ΅ΡΡΠ²ΡΡΡ ΡΡΡΡΡΠΈ Π΄ΡΡΠ³ΠΈΡ ΡΠ°ΡΠΎΠ²ΡΡ ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠΈΠΉ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ Π½Π΅ ΠΎΡΠΊΡΡΡΡ ΠΈΠ»ΠΈ Π½Π΅ ΠΏΡΠ΅Π΄Π°Π½Ρ ΠΎΠ³Π»Π°ΡΠΊΠ΅. Π‘ΡΠ°Π²Π½ΠΈΠ²Π°Ρ ΡΠ°Π·Π½ΡΠ΅ Π²ΠΈΠ΄Ρ ΠΆΠΈΠ²ΠΎΡΠ½ΡΡ , ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ ΠΏΠΎΡΠ°Π·ΠΈΡΡΡΡ ΠΎΠ³ΡΠΎΠΌΠ½ΠΎΠΌΡ ΡΠΈΡΠ»Ρ Π½Π΅Π±ΠΎΠ»ΡΡΠΈΡ ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠΈΠΉ Π² Π°Π½Π°ΡΠΎΠΌΠΈΠΈ, ΡΠΈΠ·ΠΈΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠΈ, ΡΡΡΡΠΊΡΡΡΠ΅ Π±Π΅Π»ΠΊΠ° ΠΈ Ρ ΠΎΠ΄Π΅ ΡΠ°Π·Π²ΠΈΡΠΈΡ. ΠΠ΅Ρ ΡΠΎΠΌΠ½Π΅Π½ΠΈΡ Π² ΡΠΎΠΌ, ΡΡΠΎ ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ ΡΠ°ΡΠ°ΠΌΠΈ ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ ΠΈΠΌΠ΅Π΅ΡΡΡ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠΎΠ΅ ΡΠΈΡΠ»ΠΎ ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠΈΠΉ.
ΠΡΠ°ΠΊΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈ Π²ΡΠ΅ ΡΠ°ΡΠΎΠ²ΡΠ΅ ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠΈΡ ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ°ΠΌΠΈ ΠΈ Π°Π±ΠΎΡΠΈΠ³Π΅Π½Π°ΠΌΠΈ ΠΠ²ΡΠ°Π·ΠΈΠΈ Π»Π΅ΠΆΠ°Ρ Π² ΠΎΠ±Π»Π°ΡΡΠΈ ΠΏΡΠΈΠΌΠΈΡΠΈΠ²Π½ΡΡ ΡΠ΅ΡΡ, ΠΈ Π΅ΡΠ»ΠΈ Ρ Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ΅Π² Π²ΠΎΠΎΠ±ΡΠ΅ ΠΈΠΌΠ΅ΡΡΡΡ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ ΡΠΎΠ²ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½Π½ΡΠ΅ ΠΏΡΠΈΠ·Π½Π°ΠΊΠΈ, ΡΠ΅ΠΌ Ρ ΠΎΠ±ΠΈΡΠ°ΡΠ΅Π»Π΅ΠΉ ΠΠ²ΡΠ°Π·ΠΈΠΈ, ΡΠΎ ΠΈΡ ΠΊΡΠ°ΠΉΠ½Π΅ ΠΌΠ°Π»ΠΎ. Π€Π°ΠΊΡΡ ΡΠ²ΠΈΠ΄Π΅ΡΠ΅Π»ΡΡΡΠ²ΡΡΡ ΠΎΠ± ΠΎΡΠ΅Π½Ρ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠΎΠΌ ΠΊΠΎΠ»ΠΈΡΠ΅ΡΡΠ²Π΅ ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠΈΠΉ ΠΊΠΎΡΡΠ½ΠΎΠΉ ΡΠΊΠ°Π½ΠΈ, ΠΌΡΠ³ΠΊΠΈΡ ΡΠΊΠ°Π½Π΅ΠΉ, ΡΠΈΠ·ΠΈΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠΈ, ΠΏΠΎΠ²Π΅Π΄Π΅Π½ΠΈΡ, ΠΈΠ½ΡΠ΅Π»Π»Π΅ΠΊΡΠ°, ΠΊΡΠ»ΡΡΡΡΠ½ΡΡ Π΄ΠΎΡΡΠΈΠΆΠ΅Π½ΠΈΠΉ ΠΈ Π³Π΅Π½ΠΎΠ². Π, ΡΡΠΎ Π½Π°ΠΈΠ±ΠΎΠ»Π΅Π΅ Π²Π°ΠΆΠ½ΠΎ, Π²ΡΠ΅ ΠΈΠΌΠ΅ΡΡΠΈΠ΅ΡΡ Π΄Π°Π½Π½ΡΠ΅ ΡΠΎΠΎΡΠ²Π΅ΡΡΡΠ²ΡΡΡ Π΄ΡΡΠ³ Π΄ΡΡΠ³Ρ. Π’Π°ΠΊ Π½Π΅ Π±ΡΠ²Π°Π΅Ρ, ΡΡΠΎΠ±Ρ Π³Π΅Π½Ρ ΡΠ²ΠΈΠ΄Π΅ΡΠ΅Π»ΡΡΡΠ²ΠΎΠ²Π°Π»ΠΈ ΠΎ ΡΠΎΠ²ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½Π½ΠΎΡΡΠΈ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ , Π° ΠΊΠΎΡΡΠΈ β ΠΎΠ± ΠΈΡ ΠΏΡΠΈΠΌΠΈΡΠΈΠ²Π½ΠΎΡΡΠΈ. ΠΡΠ΅ Π΄Π°Π½Π½ΡΠ΅ ΡΠ²ΠΈΠ΄Π΅ΡΠ΅Π»ΡΡΡΠ²ΡΡΡ ΠΎΠ± ΠΎΠ΄Π½ΠΎΠΌ: ΠΎΠ½ΠΈ ΠΏΡΠΈΠΌΠΈΡΠΈΠ²Π½Ρ, ΠΌΠ΅Π½Π΅Π΅ ΡΠ°Π·Π²ΠΈΡΡ Π² ΡΠ²ΠΎΠ»ΡΡΠΈΠΎΠ½Π½ΠΎΠΌ ΠΏΠ»Π°Π½Π΅ ΠΈ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ Π±Π»ΠΈΠ·ΠΊΠΈ ΠΊ Π½Π°ΡΠΈΠΌ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊΠΎΠΎΠ±ΡΠ°Π·Π½ΡΠΌ ΠΏΡΠ΅Π΄ΠΊΠ°ΠΌ.
Π’Π°ΠΊ ΠΏΡΠΎΡΡΠ½ΡΠ΅ΡΡΡ Π½Π°Π·Π²Π°Π½ΠΈΠ΅ Π΄Π°Π½Π½ΠΎΠΉ ΠΊΠ½ΠΈΠ³ΠΈ: ΡΠ΅ΡΡ ΠΈΠ΄Π΅Ρ Π½Π΅ ΠΎ ΡΠΎΠΌ, ΡΡΠΎ Homo erectus ΠΊΠ°ΠΊ Π²ΠΈΠ΄, ΡΡΡΠ΅ΡΡΠ²ΠΎΠ²Π°Π²ΡΠΈΠΉ ΠΎΡ 2 ΠΌΠΈΠ»Π»ΠΈΠΎΠ½ΠΎΠ² Π΄ΠΎ Π½Π΅ΡΠΊΠΎΠ»ΡΠΊΠΈΡ Π΄Π΅ΡΡΡΠΊΠΎΠ² ΡΡΡΡΡ Π»Π΅Ρ Π½Π°Π·Π°Π΄, ΡΡΡΠ΅ΡΡΠ²ΡΠ΅Ρ ΠΏΠΎΠ½ΡΠ½Π΅, Π½ΠΎ ΠΎ ΡΠΎΠΌ, ΡΡΠΎ Π°Π»Π»Π΅Π»ΠΈ, Ρ Π°ΡΠ°ΠΊΡΠ΅ΡΠ½ΡΠ΅ Π΄Π»Ρ ΡΡΠ΅ΠΊΡΡΡΠ° ΠΈ Π΄Π°Π²Π½ΠΎ ΡΡΡΠ°ΡΠ΅Π½Π½ΡΠ΅ ΠΎΠ±ΠΈΡΠ°ΡΠ΅Π»ΡΠΌΠΈ ΠΠ²ΡΠ°Π·ΠΈΠΈ, Π΄ΠΎ ΡΠΈΡ ΠΏΠΎΡ Π°ΠΊΡΠΈΠ²Π½Ρ Ρ Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ΅Π² ΠΈ Π² Π½Π΅ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΡ ΠΏΠΎΠΏΡΠ»ΡΡΠΈΡΡ Π°Π±ΠΎΡΠΈΠ³Π΅Π½ΠΎΠ², ΠΏΡΠΎΡΠ²Π»ΡΡΡΡ Π² ΠΏΡΠΈΠΌΠΈΡΠΈΠ²Π½ΡΡ ΠΏΡΠΈΠ·Π½Π°ΠΊΠ°Ρ Π°Π½Π°ΡΠΎΠΌΠΈΠΈ, ΡΠΈΠ·ΠΈΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠΈ ΠΈ ΠΏΠΎΠ²Π΅Π΄Π΅Π½ΠΈΡ. ΠΡΠΈ ΠΏΡΠΈΠ·Π½Π°ΠΊΠΈ Π»Π΅Π³ΠΊΠΎ ΡΠ°Π·Π³Π»ΡΠ΄Π΅ΡΡ, Ρ ΠΎΡΡ Π»ΡΠ΄ΠΈ Π½Π΅ ΠΎΠ·Π½Π°ΠΊΠΎΠΌΠ»Π΅Π½Ρ Ρ Π΄Π°Π½Π½ΡΠΌΠΈ ΡΠ°ΠΊΡΠ°ΠΌΠΈ ΠΈ ΠΏΡΠΈΡΡΠ΅Π½Ρ Π½Π΅ Π·Π°ΠΌΠ΅ΡΠ°ΡΡ ΠΈ ΠΎΡΡΠΈΡΠ°ΡΡ ΠΈΡ , Π΅ΡΠ»ΠΈ ΠΊΡΠΎ-ΡΠΎ Π½Π° Π½ΠΈΡ ΡΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°Π΅Ρ. ΠΡΠΌΠ΅ΡΡΡΠ΅ ΠΏΡΠΈΠ·Π½Π°ΠΊΠΈ Homo erectus Ρ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ ΡΠΏΠΎΡΡΡΠΌΠ΅Π½ΠΎΠ² (ΡΠΈΡ. 16β4, 16β5, 16β6): Π²ΡΡΡΡΠΏΠ°ΡΡΠΈΠ΅ Π½Π°Π΄Π±ΡΠΎΠ²Π½ΡΠ΅ Π΄ΡΠ³ΠΈ ΠΈ Π½ΠΈΠ·ΠΊΠΈΠΉ Π»ΠΎΠ± Ρ ΠΠΆΠ΅ΡΡΠΈ Π‘ΡΡΠΊΡ Π°ΡΠ·Π°, Π²ΡΡΡΡΠΏΠ°ΡΡΠΈΠ΅ ΡΠ΅Π»ΡΡΡΠΈ Ρ Π¨Π°ΠΊΠΈΠ»Π° ΠβΠΠΈΠ»Π° ΠΈ Π΅Π΄Π²Π° Π·Π°ΠΌΠ΅ΡΠ½ΡΠΉ ΡΠ°Π³Π³ΠΈΡΠ°Π»ΡΠ½ΡΠΉ Π³ΡΠ΅Π±Π΅Π½Ρ Ρ Π±ΡΠ²ΡΠ΅Π³ΠΎ ΠΈΠ³ΡΠΎΠΊΠ° NBA ΠΠ°ΡΠ»Π° ΠΠ°Π»ΠΎΡΠ½Π°.
ΠΠ΅Π»ΡΠ΅ ΡΠΎΠΌΠ°Π½ΡΠΈΠ·ΠΈΡΠΎΠ²Π°Π»ΠΈ ΠΏΡΠΈΠΌΠΈΡΠΈΠ²Π½ΡΡ Π»ΡΠ΄Π΅ΠΉ ΠΊΠ°ΠΊ Β«Π±Π»Π°Π³ΠΎΡΠΎΠ΄Π½ΡΡ Π΄ΠΈΠΊΠ°ΡΠ΅ΠΉΒ», ΠΈ Π² ΡΠΈΠ»ΡΠΌΠ°Ρ ΠΈ ΡΠ΅Π»Π΅ΠΏΠ΅ΡΠ΅Π΄Π°ΡΠ°Ρ ΠΎΠ½ΠΈ ΠΎΠ±ΡΡΠ½ΠΎ ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²Π»ΡΡΡΡΡ ΠΊΠ°ΠΊ ΠΊΠΎΠΌΠΏΠ΅ΡΠ΅Π½ΡΠ½ΡΠ΅, ΠΌΡΠ΄ΡΡΠ΅ ΠΈ Π΄ΠΎΠ±ΡΠΎΡΠ΅ΡΠ΄Π΅ΡΠ½ΡΠ΅ ΠΏΠΎ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΠΊ Π±Π΅Π»ΡΠΌ. ΠΠΈΠ·Π½Ρ, ΠΎΠ΄Π½Π°ΠΊΠΎ, Π½Π΅ ΠΏΠΎΠ΄ΡΠ²Π΅ΡΠΆΠ΄Π°Π΅Ρ ΡΡΠΈ ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²Π»Π΅Π½ΠΈΡ (Keeley, 1996; Wade, 2006; Lablanc, 2003). ΠΠ²ΡΠΎΠΏΠ΅ΠΉΡΠΊΠΈΠ΅ ΡΡΡΠ±ΠΎΠ»ΡΠ½ΡΠ΅ ΡΠ°Π½Π°ΡΡ, Π²ΡΠΊΡΠΈΠΊΠΈΠ²Π°ΡΡΠΈΠ΅ ΠΎΠ±Π΅Π·ΡΡΠ½ΡΠΈ Π·Π²ΡΠΊΠΈ ΠΈ ΠΊΠΈΠ΄Π°ΡΡΠΈΠ΅ Π±Π°Π½Π°Π½Ρ Π² Π½Π°ΡΠΌΠ΅ΡΠΊΠ΅ Π½Π°Π΄ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΠΌΠΈ ΠΈΠ³ΡΠΎΠΊΠ°ΠΌΠΈ, ΠΌΠΎΠ³ΡΡ Π±ΡΡΡ Π½Π΅Π²ΠΎΡΠΏΠΈΡΠ°Π½Π½ΡΠΌΠΈ, Π½ΠΎ Ρ ΡΠΎΡΠΊΠΈ Π·ΡΠ΅Π½ΠΈΡ Π±ΠΈΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠΈ ΠΈΡ ΠΏΠΎΠ²Π΅Π΄Π΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΈΠΌΠ΅Π΅Ρ ΠΎΠΏΡΠ°Π²Π΄Π°Π½ΠΈΠ΅ [212 - Π Π°Π½Π½ΡΡ Π°Π½ΡΡΠΎΠΏΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠ°Ρ Π»ΠΈΡΠ΅ΡΠ°ΡΡΡΠ° ΠΈΠ·ΠΎΠ±ΠΈΠ»ΡΠ΅Ρ ΡΡΠ°Π²Π½Π΅Π½ΠΈΡΠΌΠΈ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ Ρ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊΠΎΠΎΠ±ΡΠ°Π·Π½ΡΠΌΠΈ ΠΎΠ±Π΅Π·ΡΡΠ½Π°ΠΌΠΈ (Hunt, 1864).]. Π§Π΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΠ΅ ΠΎΠ±Π»Π°Π΄Π°ΡΡ Π±ΠΈΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΌΠΈ ΡΠ΅ΡΡΠ°ΠΌΠΈ, ΠΏΡΠΈΡΡΡΡΡΠ²ΠΎΠ²Π°Π²ΡΠΈΠΌΠΈ Ρ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊΠ° ΡΡΡΡΡΠΈ Π»Π΅Ρ Π½Π°Π·Π°Π΄. ΠΠ° ΡΠΈΡ. 16β7 Π΄Π»ΠΈΠ½Π° Π³ΠΎΡΠΈΠ·ΠΎΠ½ΡΠ°Π»ΡΠ½ΡΡ Π»ΠΈΠ½ΠΈΠΉ ΠΏΡΠΎΠΏΠΎΡΡΠΈΠΎΠ½Π°Π»ΡΠ½Π° Π³Π΅Π½Π΅ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΌΡ ΡΠ°ΡΡΡΠΎΡΠ½ΠΈΡ; ΠΊΠΎΡΠΎΡΠΊΠ°Ρ Π»ΠΈΠ½ΠΈΡ, ΠΈΠ΄ΡΡΠ°Ρ ΠΊ Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ°ΠΌ, ΡΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°Π΅Ρ Π½Π° ΡΠΎ, ΡΡΠΎ Π² ΠΏΠ»Π°Π½Π΅ ΡΠ²ΠΎΠ»ΡΡΠΈΠΈ ΠΎΠ½ΠΈ Π½Π΅Π΄Π°Π»Π΅ΠΊΠΎ ΡΡΠ»ΠΈ Π²ΠΏΠ΅ΡΠ΅Π΄, Π° Π΄Π»ΠΈΠ½Π½Π°Ρ Π»ΠΈΠ½ΠΈΡ, ΡΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°ΡΡΠ°Ρ Π½Π° Π½Π΅-Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ΅Π², ΡΠ²ΠΈΠ΄Π΅ΡΠ΅Π»ΡΡΡΠ²ΡΠ΅Ρ ΠΎ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠΎΠΌ ΡΠ°ΡΡΡΠΎΡΠ½ΠΈΠΈ ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ Π½ΠΈΠΌΠΈ ΠΈ Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ°ΠΌΠΈ (Salter, 2003, Ρ. 68; ΡΠΈΡ. ΠΈΠ·: Cavalli-Sforza, 1994, Ρ. 79).
Π ΠΈΡΡΠ½ΠΎΠΊ 16-7
Π ΡΠ»Π΅Π΄ΡΡΡΠΈΡ Π΄Π²ΡΡ ΡΠ°ΡΡΡΡ ΠΊΠ½ΠΈΠ³ΠΈ ΡΠ°ΡΡΠΌΠ°ΡΡΠΈΠ²Π°ΡΡΡΡ Π΄Π²Π΅ ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΠΈ ΡΠ²ΠΎΠ»ΡΡΠΈΠΈ ΡΠΎΠ²ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½Π½ΡΡ Π»ΡΠ΄Π΅ΠΉ: ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΡ Β«ΠΡΡ ΠΎΠ΄Π° ΠΈΠ· ΠΡΡΠΈΠΊΠΈΒ» ΠΈ ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΡ Β«ΠΡΡ ΠΎΠ΄Π° ΠΈΠ· ΠΠ²ΡΠ°Π·ΠΈΠΈΒ».
Π§Π°ΡΡΡ III. Π’Π΅ΠΎΡΠΈΡ Β«ΠΡΡ ΠΎΠ΄Π° ΠΈΠ· ΠΡΡΠΈΠΊΠΈΒ»
Β«ΠΡΠ΅ ΠΌΡ ΠΏΡΠΎΠΈΡΡ ΠΎΠ΄ΠΈΠΌ ΠΎΡ ΠΎΠ±ΡΠ΅Π³ΠΎ ΠΏΡΠ΅Π΄ΠΊΠ° β ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊΠ°, ΠΆΠΈΠ²ΡΠ΅Π³ΠΎ Π² ΠΡΡΠΈΠΊΠ΅ ΠΎΠΊΠΎΠ»ΠΎ 60 000 Π»Π΅Ρ Π½Π°Π·Π°Π΄. ΠΡΠΎ Π²ΡΠ΅Π³ΠΎ Π»ΠΈΡΡ ΠΎΠΊΠΎΠ»ΠΎ 20 000 ΠΏΠΎΠΊΠΎΠ»Π΅Π½ΠΈΠΉβ¦ ΠΡ Π²ΡΠ΅, ΠΏΠΎ ΡΡΡΠΈ, ΡΠ»Π΅Π½Ρ ΡΠ°ΡΡΠΈΡΠΈΠ²ΡΠ΅ΠΉΡΡ ΡΠ΅ΠΌΡΠΈΒ».
Π‘ΠΏΠ΅Π½ΡΠ΅Ρ ΠΠ΅Π»Ρ, Π΄ΠΈΡΠ΅ΠΊΡΠΎΡ Π³Π΅Π½ΠΎΠ³ΡΠ°ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΠΏΡΠΎΠ΅ΠΊΡΠ°
Π ΡΡΠΎΠΉ ΡΠ°ΡΡΠΈ [213 - ΠΠΎΠ»ΡΡΠΈΠ½ΡΡΠ²ΠΎ ΠΈΠ΄Π΅ΠΉ ΠΈ ΡΡΡΠ»ΠΎΠΊ Π² Π§Π°ΡΡΠΈ III Π²Π·ΡΡΠΎ ΠΈΠ· ΡΠ°Π±ΠΎΡΡ Π ΠΎΠ½Π°Π»ΡΠ΄Π° Π. Π€ΠΎΠ½Π΄Π° (Fonda, 2001) ΠΈ Ρ Π΅Π³ΠΎ Π²Π΅Π±-ΡΠ°ΠΉΡΠ° www.rafonda.com.] ΠΌΡ ΡΠ°ΡΡΠΌΠΎΡΡΠΈΠΌ ΠΎΡΠ²Π΅Ρ ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΠΈ Β«ΠΡΡ ΠΎΠ΄Π° ΠΈΠ· ΠΡΡΠΈΠΊΠΈΒ» (Π-ΠΈ-Π, ΠΈΠ·Π²Π΅ΡΡΠ½ΠΎΠΉ ΡΠ°ΠΊ ΠΆΠ΅, ΠΊΠ°ΠΊ Β«Π³ΠΈΠΏΠΎΡΠ΅Π·Π° Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΠΏΡΠΎΠΈΡΡ ΠΎΠΆΠ΄Π΅Π½ΠΈΡ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊΠ°Β») Π½Π° Π²ΠΎΠΏΡΠΎΡ: Β«ΠΠ΄Π΅ ΠΈ ΠΊΠ°ΠΊ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊ ΡΡΠ°Π» ΡΠΎΠ²ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½Π½ΡΠΌ?Β» ΠΠΊΠΎΠ»ΠΎ 2 ΠΌΠ»Π½ Π»Π΅Ρ Π½Π°Π·Π°Π΄ Homo erectus ΠΎΠ±ΠΈΡΠ°Π» Π² ΠΡΡΠΈΠΊΠ΅, ΠΠ²ΡΠΎΠΏΠ΅ ΠΈ Π² ΠΠ·ΠΈΠΈ. Π ΠΎΠ΄Π½ΠΎΠΌ ΠΈΠ· ΡΡΠΈΡ ΠΌΠ΅ΡΡΠΎΠΎΠ±ΠΈΡΠ°Π½ΠΈΠΉ ΠΎΠ½ ΡΠ²ΠΎΠ»ΡΡΠΈΠΎΠ½ΠΈΡΠΎΠ²Π°Π» Π² Π°ΡΡ Π°ΠΈΡΠ½ΡΠ΅ ΡΠΎΡΠΌΡ Π½Π°ΡΠ΅Π³ΠΎ Π²ΠΈΠ΄Π°, Homo sapiens (Hs), Π° Π·Π°ΡΠ΅ΠΌ Π² ΡΠΎΠ²ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊΠ°, Homo sapiens sapiens (Hss) ΠΈ Π² ΠΆΠΈΠ²ΡΡΠΈΡ Π½ΡΠ½Π΅ Π»ΡΠ΄Π΅ΠΉ.
ΠΡ Π±ΡΠ΄Π΅ΠΌ Π½Π°Π·ΡΠ²Π°ΡΡ ΠΏΡΠΎΠ΄Π²ΠΈΠ³Π°ΡΡΠΈΡ Π΄ΠΎΠΌΠΈΠ½ΠΈΡΡΡΡΡΡ Π½ΡΠ½Π΅ ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΡ Π-ΠΈ-Π Β«Π°ΡΡΠΎΡΠ΅Π½ΡΡΠΈΡΡΠ°ΠΌΠΈΒ». ΠΠ½ΠΈ ΡΠ±Π΅ΠΆΠ΄Π΅Π½Ρ, ΡΡΠΎ ΠΈΠΌΠ΅Π½Π½ΠΎ Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠΊΠΈΠ΅ ΡΡΠ΅ΠΊΡΡΡΡ ΡΠ²ΠΎΠ»ΡΡΠΈΠΎΠ½ΠΈΡΠΎΠ²Π°Π»ΠΈ Π² Hs, ΡΡΠΈ Hs ΡΠ²ΠΎΠ»ΡΡΠΈΠΎΠ½ΠΈΡΠΎΠ²Π°Π»ΠΈ Π² Hss Π² ΠΡΡΠΈΠΊΠ΅, Π° Π·Π°ΡΠ΅ΠΌ ΡΠΆΠ΅ ΡΡΠΈ Hss ΡΠΎΠ²ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½Π½ΠΎΠ³ΠΎ Π°Π½ΡΡΠΎΠΏΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΡΠΈΠΏΠ° ΠΌΠΈΠ³ΡΠΈΡΠΎΠ²Π°Π»ΠΈ ΠΈΠ· ΠΡΡΠΈΠΊΠΈ, Β«Π·Π°ΠΌΠ΅ΡΡΠΈΠ²Β» ΡΠΎΠ±ΠΎΠΉ Π²ΡΠ΅Ρ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ ΠΏΡΠΈΠΌΠΈΡΠΈΠ²Π½ΡΡ Π»ΡΠ΄Π΅ΠΉ, ΠΎΠ±ΠΈΡΠ°Π²ΡΠΈΡ Π² ΠΠ²ΡΠΎΠΏΠ΅ (Π½Π΅Π°Π½Π΄Π΅ΡΡΠ°Π»ΡΡΠ΅Π²) ΠΈ Π² ΠΠ·ΠΈΠΈ (Homo erectus). ΠΠΎΡΠ»Π΅ ΠΏΡΠΎΠ½ΠΈΠΊΠ½ΠΎΠ²Π΅Π½ΠΈΡ Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ΅Π² ΡΠΎΠ²ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½Π½ΠΎΠ³ΠΎ Π°Π½ΡΡΠΎΠΏΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΡΠΈΠΏΠ° Π² ΠΠ²ΡΠ°Π·ΠΈΡ ΠΎΠ½ΠΈ ΡΡΡΠ°ΡΠΈΠ»ΠΈ Π²ΡΠ΅ Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠΊΠΈΠ΅ ΠΏΡΠΈΠ·Π½Π°ΠΊΠΈ, ΠΎΠΏΠΈΡΠ°Π½Π½ΡΠ΅ Π² Π§Π°ΡΡΠΈ II, ΠΈ ΡΠ°Π·Π²ΠΈΠ»ΠΈ Π²ΡΠ΅ ΡΠ°ΡΠΎΠ²ΡΠ΅ ΠΏΡΠΈΠ·Π½Π°ΠΊΠΈ ΠΎΠ±ΠΈΡΠ°ΡΠ΅Π»Π΅ΠΉ ΠΠ²ΡΠ°Π·ΠΈΠΈ, Π½Π°Π±Π»ΡΠ΄Π°Π΅ΠΌΡΠ΅ Π½Π°ΠΌΠΈ Ρ ΠΌΠΎΠ½Π³ΠΎΠ»ΠΎΠΈΠ΄ΠΎΠ² ΠΈ Π΅Π²ΡΠΎΠΏΠ΅ΠΎΠΈΠ΄ΠΎΠ². Π’Π΅ΠΎΡΠΈΡ Π-ΠΈ-Π ΡΠΎΠ³Π»Π°ΡΡΠ΅ΡΡΡ Ρ ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²Π»Π΅Π½ΠΈΡΠΌΠΈ ΡΠ³Π°Π»ΠΈΡΠ°ΡΠΈΡΡΠΎΠ², ΠΏΠΎΡΠΊΠΎΠ»ΡΠΊΡ, ΡΠΎΠ³Π»Π°ΡΠ½ΠΎ ΡΡΠΎΠΉ ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΠΈ, Π½Π΅ ΡΠ°ΠΊ Π΄Π°Π²Π½ΠΎ Π²ΡΠ΅ ΡΠΎΠ²ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½Π½ΡΠ΅ Π»ΡΠ΄ΠΈ Π±ΡΠ»ΠΈ Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ°ΠΌΠΈ, Π½Π°ΡΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ Π½Π΅Π΄Π°Π²Π½ΠΎ, ΡΡΠΎ Π²ΡΠ΅ ΠΏΠΎ-ΠΏΡΠ΅ΠΆΠ½Π΅ΠΌΡ Π³Π΅Π½Π΅ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈ ΠΎΠ΄ΠΈΠ½Π°ΠΊΠΎΠ²Ρ ΠΈ, ΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°ΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎ, ΡΠ°Π²Π½Ρ, ΠΎΡΠΎΠ±Π΅Π½Π½ΠΎ Π² ΠΏΠΎΠ²Π΅Π΄Π΅Π½ΠΈΠΈ, ΠΈΠ½ΡΠ΅Π»Π»Π΅ΠΊΡΠ΅ ΠΈ ΡΠΏΠΎΡΠΎΠ±Π½ΠΎΡΡΠΈ ΠΊ ΠΎΠ±ΡΡΠ΅Π½ΠΈΡ, Π·Π° ΠΈΡΠΊΠ»ΡΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ΠΌ Β«Π²Π΅ΡΡΠΌΠ° ΠΏΠΎΠ²Π΅ΡΡ Π½ΠΎΡΡΠ½ΡΡ ΠΏΡΠΈΠ·Π½Π°ΠΊΠΎΠ², ΡΠ°ΠΊΠΈΡ , ΠΊΠ°ΠΊ ΡΠ²Π΅Ρ ΠΊΠΎΠΆΠΈ ΠΈ ΠΎΡΠΎΠ±Π΅Π½Π½ΠΎΡΡΠΈ ΡΠΎΡΠΌΡ Π²ΠΎΠ»ΠΎΡΒ». ΠΠ΅Π½Π΅ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠΈΡ ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ ΠΏΠΎΠΏΡΠ»ΡΡΠΈΡΠΌΠΈ Π½Π΅ ΠΈΠΌΠ΅ΡΡ Π±ΠΈΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΉ Π·Π½Π°ΡΠΈΠΌΠΎΡΡΠΈ, ΡΠΎ Π΅ΡΡΡ Π½Π΅ Π²Π»ΠΈΡΡΡ Π½Π° ΡΠ΅ΠΏΡΠΎΠ΄ΡΠΊΡΠΈΠ²Π½ΡΠΉ ΡΡΠΏΠ΅Ρ ΡΡΠΈΡ ΠΏΠΎΠΏΡΠ»ΡΡΠΈΠΉ. ΠΠΎ, ΠΊΠ°ΠΊ Π±ΡΠ»ΠΎ ΠΏΠΎΠΊΠ°Π·Π°Π½ΠΎ Π² Π§Π°ΡΡΠΈ II, Π³Π΅Π½Π΅ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠΈΡ ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ ΡΠ°ΡΠ°ΠΌΠΈ, Π²ΠΊΠ»ΡΡΠ°Ρ ΡΠ²Π΅Ρ ΠΊΠΎΠΆΠΈ ΠΈ ΡΠΎΡΠΌΡ Π²ΠΎΠ»ΠΎΡ, ΡΠ²ΠΈΠ»ΠΈΡΡ ΡΠ΅Π·ΡΠ»ΡΡΠ°ΡΠΎΠΌ Π΅ΡΡΠ΅ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΎΡΠ±ΠΎΡΠ° ΠΈΠ»ΠΈ ΠΏΠΎΠ»ΠΎΠ²ΠΎΠ³ΠΎ ΠΎΡΠ±ΠΎΡΠ°. Π‘Π»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°ΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎ, ΠΎΠ½ΠΈ Π²Π»ΠΈΡΡΡ Π½Π° ΡΠ΅ΠΏΡΠΎΠ΄ΡΠΊΡΠΈΠ²Π½ΡΠΉ ΡΡΠΏΠ΅Ρ .
ΠΡΠ½ΠΎΠ²Π½Π°Ρ ΠΊΠΎΠ½ΠΊΡΡΠΈΡΡΡΡΠ°Ρ ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΡ, Β«ΠΡΠ»ΡΡΠΈΡΠ΅Π³ΠΈΠΎΠ½Π°Π»ΡΠ½Π°ΡΒ» ΠΈΠ»ΠΈ ΠΈΠ½Π°ΡΠ΅ Β«ΠΠΎΠ»ΠΈΡΠ΅Π½ΡΡΠΎΠ²Π°Ρ ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΡΒ» [214 - Π‘ΠΎΠ³Π»Π°ΡΠ½ΠΎ ΡΡΠΎΠΉ ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΠΈ, ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊ Π²ΠΎΠ·Π½ΠΈΠΊ Π² ΠΡΡΠΈΠΊΠ΅, Π·Π°ΡΠ΅ΠΌ ΠΎΠΊΠΎΠ»ΠΎ 2 ΠΌΠ»Π½ Π»Π΅Ρ Π½Π°Π·Π°Π΄ ΠΌΠΈΠ³ΡΠΈΡΠΎΠ²Π°Π» ΠΈΠ· ΠΡΡΠΈΠΊΠΈ Π² ΠΠ²ΡΠ°Π·ΠΈΡ ΠΈ Π·Π°ΡΠ΅ΠΌ Π½Π΅Π·Π°Π²ΠΈΡΠΈΠΌΠΎ ΡΠ²ΠΎΠ»ΡΡΠΈΠΎΠ½ΠΈΡΠΎΠ²Π°Π» Π² ΠΡΡΠΈΠΊΠ΅, ΠΠ²ΡΡΡΠ°Π»ΠΈΠΈ, ΠΠ·ΠΈΠΈ ΠΈ Π² ΠΠ²ΡΠΎΠΏΠ΅, ΠΏΠΎΠ΄Π²Π΅ΡΠ³Π°ΡΡΡ Π·Π½Π°ΡΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎΠΌΡ ΠΈΠ½ΡΠ΅ΡΠ±ΡΠΈΠ΄ΠΈΠ½Π³Ρ. ΠΡΠΎΠΉ Π³ΠΈΠΏΠΎΡΠ΅Π·Ρ ΠΏΡΠΈΠ΄Π΅ΡΠΆΠΈΠ²Π°ΡΡΡΡ Π΄Ρ. ΠΠ»Π°Π½ Π’ΠΎΡΠ½, ΠΏΡΠΈΠ³Π»Π°ΡΠ΅Π½Π½ΡΠΉ Π½Π°ΡΡΠ½ΡΠΉ ΡΠΎΡΡΡΠ΄Π½ΠΈΠΊ ΠΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°ΡΠ΅Π»ΡΡΠΊΠΎΠΉ ΡΠΊΠΎΠ»Ρ ΡΠΈΡ ΠΎΠΎΠΊΠ΅Π°Π½ΡΠΊΠΈΡ ΠΈ Π°Π·ΠΈΠ°ΡΡΠΊΠΈΡ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠΉ ΠΠ²ΡΡΡΠ°Π»ΠΈΠΉΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ Π½Π°ΡΠΈΠΎΠ½Π°Π»ΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ½ΠΈΠ²Π΅ΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠ°, ΠΏΡΠΎΡΠ΅ΡΡΠΎΡ ΠΠΈΠ»ΡΠΎΡΠ΄ ΠΠΎΠ»ΠΏΠΎΡΡ ΠΈΠ· Π£Π½ΠΈΠ²Π΅ΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠ° ΠΠΈΡΠΈΠ³Π°Π½Π°, Π° ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ Π€ΡΡΠ΄ Π‘ΠΌΠΈΡ ΠΈ ΠΡΠ²ΠΈΠ΄ ΠΡΠ΅ΠΉΠ΅Ρ ΠΈΠ· Π‘Π¨Π, ΠΈ ΠΡ Π₯ΠΈΠ½ΡΠΈ ΠΈΠ· ΠΠΈΡΠ°Ρ. Π‘ΠΌ. ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ Coon, 1962; Weidenreich, 1947. Β«Π ΡΠΎΠΆΠ°Π»Π΅Π½ΠΈΡ, ΡΠ»Π΅Π΄ΡΡΠ²ΠΈΡ ΡΡΠΈΡ ΡΠΎΠΏΠ΅ΡΠ½ΠΈΡΠ°ΡΡΠΈΡ ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΠΉ Π½Π΅ ΠΏΠΎΡΠ΅ΡΡΠ»ΠΈ ΡΠ²ΠΎΠ΅ΠΉ ΠΎΡΡΡΠΎΡΡ ΠΊΠ°ΠΊ Π΄Π»Ρ ΡΠ°ΡΠΈΡΡΠΎΠ², ΡΠ°ΠΊ ΠΈ Π΄Π»Ρ Π°Π½ΡΠΈΡΠ°ΡΠΈΡΡΠΎΠ², ΠΈ Π΅ΡΡΡ ΠΎΠΏΠ°ΡΠ½ΠΎΡΡΡ, ΡΡΠΎ Π΄ΠΈΡΠΊΡΡΡΠΈΡ ΠΌΠΎΠΆΠ΅Ρ ΡΡΠ°ΡΡ ΠΏΠΎΠ»ΠΈΡΠΈΠ·ΠΈΡΠΎΠ²Π°Π½Π½ΠΎΠΉΒ» (Haywood, 2000, Ρ. 42).], Π½ΡΠ½Π΅ Π½Π΅ Π² ΡΠ΅ΡΡΠΈ ΠΈ Π΅ΠΉ ΠΎΡΡΠ°ΡΡΡΡ Π²Π΅ΡΠ½ΡΠΌΠΈ Π»ΠΈΡΡ Π½Π΅ΠΌΠ½ΠΎΠ³ΠΈΠ΅ Π½Π΅ΡΠ³ΠΈΠ±Π°Π΅ΠΌΡΠ΅ ΡΡΠ΅Π½ΡΠ΅. Π, Π½Π°ΠΊΠΎΠ½Π΅Ρ, ΡΡΡΠ΅ΡΡΠ²ΡΠ΅Ρ ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²Π»ΡΠ΅ΠΌΠ°Ρ Π² Π½Π°ΡΡΠΎΡΡΠ΅ΠΉ ΠΊΠ½ΠΈΠ³Π΅ ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΡ, ΡΠΎΠ³Π»Π°ΡΠ½ΠΎ ΠΊΠΎΡΠΎΡΠΎΠΉ Hs ΠΈ Hss ΡΠ²ΠΎΠ»ΡΡΠΈΠΎΠ½ΠΈΡΠΎΠ²Π°Π»ΠΈ Π½Π΅ Π² ΠΡΡΠΈΠΊΠ΅, Π° Π² ΠΠ²ΡΠ°Π·ΠΈΠΈ (ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΡ Β«ΠΡΡ ΠΎΠ΄Π° ΠΈΠ· ΠΠ²ΡΠ°Π·ΠΈΠΈΒ», Π-ΠΈ-Π). ΠΡΠ° ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΡ Π±ΡΠ΄Π΅Ρ ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²Π»Π΅Π½Π° Π² Π§Π°ΡΡΠΈ IV.