ΠΠΈΡΠ° Ρ IQ Π½ΠΈΠΆΠ΅ 70 (Π»Π΅Π²Π΅Π΅ Π»Π΅Π²ΠΎΠΉ Π²Π΅ΡΡΠΈΠΊΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠΉ ΠΆΠ΅Π»ΡΠΎΠΉ Π»ΠΈΠ½ΠΈΠΈ Π½Π° ΡΠΈΡ. 14β5) Π΄ΠΎΠ»ΠΆΠ½Ρ ΡΡΠΈΡΠ°ΡΡΡΡ ΡΠΌΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎ ΠΎΡΡΡΠ°Π»ΡΠΌΠΈ, Π° Π»ΠΈΡΠ° Ρ IQ Π²ΡΡΠ΅ 130 (ΠΏΡΠ°Π²Π΅Π΅ ΠΏΡΠ°Π²ΠΎΠΉ Π²Π΅ΡΡΠΈΠΊΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠΉ ΠΆΠ΅Π»ΡΠΎΠΉ Π»ΠΈΠ½ΠΈΠΈ) β ΠΎΠ΄Π°ΡΠ΅Π½Π½ΡΠΌΠΈ. ΠΠ°ΠΊ ΠΏΠΎΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°Π΅Ρ ΡΡΠΎΡ ΡΠΈΡΡΠ½ΠΎΠΊ, Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ ΠΏΠΎΠ»ΠΎΠ²ΠΈΠ½Ρ ΠΆΠΈΡΠ΅Π»Π΅ΠΉ ΡΡΠΎΠΏΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΉ ΠΡΡΠΈΠΊΠΈ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΡΡΡΡ ΠΊ ΡΠΌΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎ ΠΎΡΡΡΠ°Π»ΡΠΌ. ΠΠΊΠΎΠ»ΠΎ 37 % ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ ΠΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠΈ ΠΈΠΌΠ΅ΡΡ IQ Π½ΠΈΠΆΠ΅ 80, ΡΠΎΠ²ΡΠ΅ΠΌ Π±Π»ΠΈΠ·ΠΊΠΎ ΠΊ ΡΡΠΎΠ²Π½Ρ ΠΎΡΡΡΠ°Π»ΠΎΡΡΠΈ, ΠΈ ΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ 9 % Π±Π΅Π»ΡΡ ΠΈΠΌΠ΅ΡΡ ΡΠ°ΠΊΠΎΠΉ ΠΆΠ΅ ΠΏΠΎΠΊΠ°Π·Π°ΡΠ΅Π»Ρ; Π΄Π»Ρ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ Π²Π΅ΡΠΎΡΡΠ½ΠΎΡΡΡ Π±ΡΡΡ ΡΠΌΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎ ΠΎΡΡΡΠ°Π»ΡΠΌ (IQ < 70) Π² 6,1 ΡΠ°Π·Π° Π²ΡΡΠ΅, ΡΠ΅ΠΌ Π΄Π»Ρ Π±Π΅Π»ΡΡ (IQ < 70 ΠΈΠΌΠ΅ΡΡ ΠΎΠΊΠΎΠ»ΠΎ 12 % Π°ΡΡΠΎΠ°ΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ΅Π² ΠΈ 2 % Π±Π΅Π»ΡΡ , Π½Π΅ ΡΠ²Π»ΡΡΡΠΈΡ ΡΡ Π»Π°ΡΠΈΠ½ΠΎΠ°ΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ°ΠΌΠΈ; La Griffe du Lion, 2000d).
Π₯ΠΎΡΡ Π΄ΠΎΠ»Ρ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ Ρ IQ < 70 ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅ΡΠ½ΠΎ Π² 6 ΡΠ°Π· ΠΏΡΠ΅Π²ΡΡΠ°Π΅Ρ Π΄ΠΎΠ»Ρ Π±Π΅Π»ΡΡ Ρ ΡΠ°ΠΊΠΈΠΌ ΠΆΠ΅ IQ, Π² ΠΎΠ΄Π½ΠΎΠΌ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠΈ Π±ΡΠ»ΠΈ ΠΏΡΠΈΠ·Π½Π°Π½Ρ Π΄Π΅ΠΉΡΡΠ²ΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎ Β«ΠΎΡΡΡΠ°Π»ΡΠΌΠΈΒ», ΡΠΎ Π΅ΡΡΡ ΠΈΠΌΠ΅ΡΡΠΈΠΌΠΈ ΠΏΡΠΈΠ·Π½Π°ΠΊΠΈ Π½Π°ΡΡΡΠ΅Π½ΠΈΠΉ ΠΏΠΎΠ²Π΅Π΄Π΅Π½ΠΈΡ, Π»ΠΈΡΡ 4 % ΠΈΠ· ΡΡΠΈΡ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ ΠΈ 15 % Π±Π΅Π»ΡΡ (La Griffe du Lion, 2000d)! ΠΡΠΈΡΠΈΠ½Π° ΡΡΠΎΠ³ΠΎ ΡΠΎΡΡΠΎΠΈΡ Π² Π½Π΅ Π² ΡΠΎΠΌ, ΡΡΠΎ Π±Π΅Π»ΡΠ΅ ΠΏΠΎΠ΄Π²Π΅ΡΠ³Π°ΡΡΡΡ Π΄ΠΈΡΠΊΡΠΈΠΌΠΈΠ½Π°ΡΠΈΠΈ, Π° Π² ΡΠΎΠΌ, ΡΡΠΎ Π½ΠΈΠ·ΠΊΠΈΠΉ IQ Ρ Π±Π΅Π»ΡΡ ΠΎΠ±ΡΡΠ½ΠΎ ΡΠ²ΡΠ·Π°Π½ Ρ Π½Π°ΡΠ»Π΅Π΄ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΡΠΌ Π½Π°ΡΡΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ΠΌ ΡΠΈΠΏΠ° ΡΠΈΠ½Π΄ΡΠΎΠΌΠ° ΠΠ°ΡΠ½Π°, Π²ΡΠ·ΡΠ²Π°ΡΡΠΈΠΌ ΠΎΡΠ΅Π²ΠΈΠ΄Π½ΡΠ΅ ΡΠΈΠ·ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ ΠΈΠ·ΠΌΠ΅Π½Π΅Π½ΠΈΡ, Π° Ρ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ Π½ΠΈΠ·ΠΊΠΈΠΉ IQ ΠΎΠ±ΡΡΠ½ΠΎ Π½Π΅ ΡΠ²ΡΠ·Π°Π½ Ρ Π³Π΅Π½Π΅ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΌ Π΄Π΅ΡΠ΅ΠΊΡΠΎΠΌ ΠΈ Π½Π΅ ΠΏΡΠΎΡΠ²Π»ΡΠ΅ΡΡΡ Π² ΠΏΠΎΠ²Π΅Π΄Π΅Π½ΠΈΠΈ ΠΈ ΡΠΈΠ·ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΌ ΠΎΠ±Π»ΠΈΠΊΠ΅; Π΄Π»Ρ Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ΅Π² ΠΈ Π°Π±ΠΎΡΠΈΠ³Π΅Π½ΠΎΠ² Π½ΠΈΠ·ΠΊΠΈΠΉ ΡΡΠΎΠ²Π΅Π½Ρ IQ ΡΠ²Π»ΡΠ΅ΡΡΡ Π½ΠΎΡΠΌΠΎΠΉ. Β«Π§Π΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΠ΅ Π΄Π΅ΡΠΈ Ρ IQ Π² 70 Π±Π°Π»Π»ΠΎΠ² ΠΎΠ±ΡΡΠ½ΡΠΌ ΠΎΠ±ΡΠ°Π·ΠΎΠΌ ΡΡΠ°ΡΡΡ Π³ΠΎΠ²ΠΎΡΠΈΡΡ, ΠΈΠ³ΡΠ°ΡΡ Π² ΠΈΠ³ΡΡ, Π·Π°ΠΏΠΎΠΌΠΈΠ½Π°ΡΡ ΠΈΠΌΠ΅Π½Π° ΠΈ Π΄ΡΡΠΆΠ΅ΡΠΊΠΈ ΠΊΠΎΠ½ΡΠ°ΠΊΡΠΈΡΡΡΡ ΡΠΎ ΡΠ²Π΅ΡΡΡΠ½ΠΈΠΊΠ°ΠΌΠΈ ΠΈ ΡΡΠΈΡΠ΅Π»ΡΠΌΠΈ. ΠΠ½ΠΈ Π²ΡΠ³Π»ΡΠ΄ΡΡ ΡΠΎΠ²Π΅ΡΡΠ΅Π½Π½ΠΎ Π½ΠΎΡΠΌΠ°Π»ΡΠ½ΡΠΌΠΈ, Π² ΡΠΎ Π²ΡΠ΅ΠΌΡ ΠΊΠ°ΠΊ Π±Π΅Π»ΡΠ΅ Π΄Π΅ΡΠΈ Ρ ΡΠ°ΠΊΠΈΠΌ ΠΆΠ΅ IQ Π²ΡΠ³Π»ΡΠ΄ΡΡ Π½Π΅Π½ΠΎΡΠΌΠ°Π»ΡΠ½ΡΠΌΠΈΒ» (Rushton, 2000a, Ρ. 5).
ΠΠ±ΡΠ°ΡΠ°ΡΡΡ ΡΠ΅ΠΏΠ΅ΡΡ ΠΊ ΠΏΡΠ°Π²ΠΎΠΉ ΡΠ°ΡΡΠΈ Β«ΠΎΠ΄Π°ΡΠ΅Π½Π½ΡΡ Β» Π»ΠΈΡ Π½Π° ΡΠΈΡ. 14β5, ΠΌΡ ΡΠ²ΠΈΠ΄ΠΈΠΌ, ΡΡΠΎ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ Π½ΠΈΠ·ΠΊΠΈΠΉ ΡΡΠ΅Π΄Π½ΠΈΠΉ IQ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ ΠΎΠ·Π½Π°ΡΠ°Π΅Ρ Π½Π΅ ΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ ΡΠΎ, ΡΡΠΎ Π΄ΠΎΠ»Ρ Β«ΠΎΡΡΡΠ°Π»ΡΡ Β» ΡΡΠ΅Π΄ΠΈ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ Π½Π΅ΠΏΡΠΎΠΏΠΎΡΡΠΈΠΎΠ½Π°Π»ΡΠ½ΠΎ Π²Π΅Π»ΠΈΠΊΠ° (Π»Π΅Π²Π°Ρ ΡΠ°ΡΡΡ ΠΊΡΠΈΠ²ΠΎΠΉ), Π½ΠΎ ΠΈ ΡΡΠΎ ΠΊΠΎΠ»ΠΈΡΠ΅ΡΡΠ²ΠΎ Β«ΠΎΠ΄Π°ΡΠ΅Π½Π½ΡΡ Β» ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ Π½Π΅ΠΏΡΠΎΠΏΠΎΡΡΠΈΠΎΠ½Π°Π»ΡΠ½ΠΎ ΠΌΠ°Π»ΠΎ; Π²ΡΡΠΎΠΊΠΈΠΉ ΡΡΠΎΠ²Π΅Π½Ρ IQ ΠΎΡΠΌΠ΅ΡΠ°Π΅ΡΡΡ Ρ Π·Π½Π°ΡΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠ΅ΠΉ ΡΠ°ΡΡΠΈ Π±Π΅Π»ΡΡ , ΡΠ΅ΠΌ Ρ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ . Π£ΡΠΎΠ²Π΅Π½Ρ IQ Π²ΡΡΠ΅ ΡΡΠ΅Π΄Π½Π΅Π³ΠΎ Π΄Π»Ρ Π±Π΅Π»ΡΡ ΠΎΡΠΌΠ΅ΡΠ°Π΅ΡΡΡ Ρ ΠΏΠΎΠ»ΠΎΠ²ΠΈΠ½Ρ Π²ΡΠ΅Ρ Π±Π΅Π»ΡΡ , Ρ 16 % Π°ΡΡΠΎΠ°ΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ΅Π² (Ρ 5 ΠΈΠ· 6 ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ IQ Π½ΠΈΠΆΠ΅ ΡΡΠ΅Π΄Π½Π΅Π³ΠΎ ΡΡΠΎΠ²Π½Ρ Π΄Π»Ρ Π±Π΅Π»ΡΡ ) ΠΈ ΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ Ρ 1,3 % Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ΅Π². Π§Π΅ΠΌ Π²ΡΡΠ΅ IQ, ΡΠ΅ΠΌ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠ΅ ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠΈΠ΅ ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ Π΄ΠΎΠ»Π΅ΠΉ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ ΠΈ Π΄ΠΎΠ»Π΅ΠΉ Π±Π΅Π»ΡΡ . Π’ΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ Ρ 1 % ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ (Π°ΡΡΠΎΠ°ΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ΅Π²) IQ Π²ΡΡΠ΅ 120 Π±Π°Π»Π»ΠΎΠ², Π½ΠΎ ΡΠ°ΠΊΠΎΠΉ ΠΏΠΎΠΊΠ°Π·Π°ΡΠ΅Π»Ρ ΠΈΠΌΠ΅ΡΡ 9 % Π±Π΅Π»ΡΡ . ΠΠΊΠΎΠ»ΠΎ 2,3 % Π±Π΅Π»ΡΡ ΠΈΠΌΠ΅ΡΡ IQ Π½Π΅ ΠΌΠ΅Π½Π΅Π΅ 130 (ΠΎΠ΄Π°ΡΠ΅Π½Π½ΡΠ΅), ΡΡΠΎ Π² 20 ΡΠ°Π· Π²ΡΡΠ΅, ΡΠ΅ΠΌ ΡΡΠ΅Π΄ΠΈ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ ; Π»ΠΈΡΡ 0,00044 % Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ΅Π² Π΄ΠΎΠ»ΠΆΠ½Ρ ΠΈΠΌΠ΅ΡΡ IQ Π²ΡΡΠ΅ 130.
Π‘ΡΡΠ΅ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΡΠ΅ ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠΈΡ Π² ΠΏΡΠΎΡΠ΅Π½ΡΠ½ΡΡ ΠΏΠΎΠΊΠ°Π·Π°ΡΠ΅Π»ΡΡ IQ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ ΠΈ Π±Π΅Π»ΡΡ Π² ΠΏΡΠ°Π²ΠΎΠΉ ΡΠ°ΡΡΠΈ ΡΠ°ΡΠΏΡΠ΅Π΄Π΅Π»Π΅Π½ΠΈΠΉ ΠΎΠ±ΡΡΡΠ½ΡΡΡ Π½Π΅Π±ΠΎΠ»ΡΡΠΎΠ΅ ΡΠΈΡΠ»ΠΎ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ , Π·Π°Π½ΡΡΡΡ Π² ΠΏΡΠΎΡΠ΅ΡΡΠΈΡΡ , ΡΡΠ΅Π±ΡΡΡΠΈΡ Π²ΡΡΠΎΠΊΠΎΠ³ΠΎ IQ, ΡΠ°ΠΊΠΈΡ ΠΊΠ°ΠΊ ΠΏΡΠΎΡΠ΅ΡΡΠΈΡ Π²ΡΠ°ΡΠ° ΠΈΠ»ΠΈ Π°Π΄Π²ΠΎΠΊΠ°ΡΠ° (Herrenstein, 1994, Ρ. 456β457). ΠΠ±ΡΠ°ΡΠΈΡΠ΅ Π²Π½ΠΈΠΌΠ°Π½ΠΈΠ΅ Π½Π° ΡΠ²ΡΠ·Ρ ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ IQ ΠΈ ΠΏΡΠΎΡΠ΅ΡΡΠΈΠ΅ΠΉ (ΡΠΈΡ. 14β6; Gottfredson, 2004a): Π½ΠΈΠ·ΠΊΠΈΠΉ ΡΡΠΎΠ²Π΅Π½Ρ IQ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ ΠΏΡΠΈΠ²ΠΎΠ΄ΠΈΡ ΠΊ ΡΠΎΠΌΡ, ΡΡΠΎ ΠΎΠ½ΠΈ ΡΠ°Π±ΠΎΡΠ°ΡΡ Π½Π° Ρ ΡΠΆΠ΅ ΠΎΠΏΠ»Π°ΡΠΈΠ²Π°Π΅ΠΌΡΡ Π΄ΠΎΠ»ΠΆΠ½ΠΎΡΡΡΡ (Π‘Π¨Π Π² 1981 Π³.).
Π ΠΈΡΡΠ½ΠΎΠΊ 14-6
Π Π°Π·ΡΡΠ² ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΠΌΠΈ ΠΈ Π±Π΅Π»ΡΠΌΠΈ ΡΠ²Π΅Π»ΠΈΡΠΈΠ²Π°Π΅ΡΡΡ ΠΏΠΎ ΠΌΠ΅ΡΠ΅ ΡΠΎΠ³ΠΎ, ΠΊΠ°ΠΊ Π²ΡΠ΅ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠ΅ Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠΊΠΈΡ Π±Π΅ΠΆΠ΅Π½ΡΠ΅Π² ΡΠΎ ΡΡΠ΅Π΄Π½ΠΈΠΌ IQ, ΡΠ°Π²Π½ΡΠΌ Π²ΡΠ΅Π³ΠΎ Π»ΠΈΡΡ 67, ΠΏΠΎΠΏΠ°Π΄Π°ΡΡ Π² Π‘Π¨Π ΠΈ ΡΠ°ΡΡΠ΅Π½ΠΈΠ²Π°ΡΡΡΡ ΠΊΠ°ΠΊ ΡΠ°ΡΡΡ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠ΅ΠΉ ΠΏΠΎΠΏΡΠ»ΡΡΠΈΠΈ. Π¦Π²Π΅Ρ ΠΊΠΎΠΆΠΈ (ΡΡΡΡΠΎΠ³Π°ΡΠ½ΡΠΉ ΠΏΠΎΠΊΠ°Π·Π°ΡΠ΅Π»Ρ Π΄ΠΎΠ»ΠΈ Π΅Π²ΡΠΎΠΏΠ΅ΠΉΡΠΊΠΎΠΉ ΡΠΎΠ΄ΠΎΡΠ»ΠΎΠ²Π½ΠΎΠΉ) Ρ Π°ΡΡΠΎΠ°ΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ΅Π² ΠΈΠΌΠ΅Π΅Ρ Π²ΡΡΠΎΠΊΡΡ ΠΊΠΎΡΡΠ΅Π»ΡΡΠΈΡ (r = 0,92) Ρ ΠΈΠ½ΡΠ΅Π»Π»Π΅ΠΊΡΠΎΠΌ (Lynn, 2006a, Ρ. 213, ΡΠΈΡ. Templer, 2006, Ρ. 121β139; Lynn, 2002b), ΡΠ°ΠΊ ΡΡΠΎ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΠ΅, ΠΎΡΠΎΠ±ΡΠ°ΠΆΠ°Π΅ΠΌΡΠ΅ Π² ΠΏΡΠ°Π²ΠΎΠΉ ΡΠ°ΡΡΠΈ ΠΊΡΠΈΠ²ΠΎΠΉ ΡΠ°ΡΠΏΡΠ΅Π΄Π΅Π»Π΅Π½ΠΈΡ (ΡΠΈΡ. 14β5 ΠΈ 14β6), ΠΈΠΌΠ΅ΡΡ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ ΡΠ²Π΅ΡΠ»ΡΡ ΠΊΠΎΠΆΡ (ΠΈ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠ΅ Π΄ΡΡΠ³ΠΈΡ Π΅Π²ΡΠΎΠΏΠ΅ΠΎΠΈΠ΄Π½ΡΡ ΡΠ΅ΡΡ), ΡΠ΅ΠΌ ΠΎΡΠΎΠ±ΡΠ°ΠΆΠ°Π΅ΠΌΡΠ΅ Π² Π»Π΅Π²ΠΎΠΉ ΡΠ°ΡΡΠΈ ΠΊΡΠΈΠ²ΠΎΠΉ. ΠΡΠΈ ΠΏΠΎΠ²ΡΡΠ΅Π½ΠΈΠΈ Π΄ΠΎΠ»ΠΈ Π΅Π²ΡΠΎΠΏΠ΅ΠΉΡΠΊΠΎΠΉ Π½Π°ΡΠ»Π΅Π΄ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎΡΡΠΈ Π½Π° 1 % ΡΡΠΎΠ²Π΅Π½Ρ IQ Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ΅Π² ΠΏΠΎΠ²ΡΡΠ°Π΅ΡΡΡ Π½Π° 0,2 Π±Π°Π»Π»Π° (Lynn, 2006a, Ρ. 70).
Π‘Π°ΠΌΠ°Ρ ΠΏΠΎΡΠ»Π΅Π΄Π½ΡΡ ΠΏΠΎΠΏΡΡΠΊΠ° ΠΎΠΏΡΠΎΠ²Π΅ΡΠ³Π½ΡΡΡ Π΄Π°Π½Π½ΡΠ΅ ΠΎ Π½ΠΈΠ·ΠΊΠΎΠΌ ΠΈΠ½ΡΠ΅Π»Π»Π΅ΠΊΡΠ΅ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ ΡΠ²ΡΠ·Π°Π½Π° Ρ ΠΏΠΎΠ½ΡΡΠΈΠ΅ΠΌ Β«Π²Π»ΠΈΡΠ½ΠΈΠ΅ ΡΡΠ΅ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΠΏΠ°Β», ΠΏΠΎΠ΄ΡΠ°Π·ΡΠΌΠ΅Π²Π°ΡΡΠΈΠΌ, ΡΡΠΎ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΠ΅ Ρ ΡΠΆΠ΅ Π²ΡΠΏΠΎΠ»Π½ΡΡΡ IQ-ΡΠ΅ΡΡΡ, ΠΏΠΎΡΠΊΠΎΠ»ΡΠΊΡ Π±ΠΎΡΡΡΡ ΠΏΠΎΠ΄ΡΠ²Π΅ΡΠ΄ΠΈΡΡ ΡΡΠ΅ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΠΏΠ½ΡΠ΅ ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²Π»Π΅Π½ΠΈΡ Π±Π΅Π»ΡΡ ΠΎ ΡΠ΅Π±Π΅ [181 - Π€ΠΈΠ»ΠΎΡΠΎΡ ΠΠ°ΠΉΠΊΠ» ΠΠ΅Π²ΠΈΠ½ ΠΏΠΎΠ΄Π²Π΅ΡΠ³ Ρ ΠΎΡΠΎΡΠ΅ΠΌΡ Π°Π½Π°Π»ΠΈΠ·Ρ ΡΠ°ΡΠΎΠ²ΡΠ΅ ΡΡΠ΅ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΠΏΡ (Levin, 1997, Ρ. 32β34).] (ΡΠΎ Π΅ΡΡΡ ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°ΡΡ ΠΌΠ΅Π½Π΅Π΅ ΡΠΌΠ½ΡΠΌΠΈ); ΡΡΠΎΡ ΡΡΡΠ°Ρ Π΄Π΅Π»Π°Π΅Ρ ΠΈΡ ΡΡΠΎΠ»Ρ Π½Π΅ΡΠ²Π½ΡΠΌΠΈ, ΡΡΠΎ ΠΎΠ½ΠΈ ΠΏΠ»ΠΎΡ ΠΎ ΡΠΏΡΠ°Π²Π»ΡΡΡΡΡ Ρ ΡΠ΅ΡΡΠ°ΠΌΠΈ (Steele, 1995). Π ΡΠ²ΠΎΠ΅ΠΌ ΡΠΊΡΠΏΠ΅ΡΠΈΠΌΠ΅Π½ΡΠ΅ Π‘ΡΠΈΠ» (Steele, 1995) Π΄ΠΎΠΊΠ°Π·Π°Π», ΡΡΠΎ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΠ΅ Ρ ΡΠΆΠ΅ Π²ΡΠΏΠΎΠ»Π½ΡΡΡ ΡΠ΅ΡΡΡ, Π΅ΡΠ»ΠΈ ΠΎΠ½ΠΈ Π½Π°Π·Π²Π°Π½Ρ Β«IQ-ΡΠ΅ΡΡΠ°ΠΌΠΈΒ», ΠΈ Π»ΡΡΡΠ΅, Π΅ΡΠ»ΠΈ ΠΎΠ½ΠΈ Π½Π°Π·Π²Π°Π½Ρ Β«ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°ΡΠ΅Π»ΡΡΠΊΠΎΠΉ ΠΌΠ΅ΡΠΎΠ΄ΠΈΠΊΠΎΠΉΒ». ΠΠ³Π°Π»ΠΈΡΠ°ΡΠΈΡΡΡ, Π΅ΡΡΠ΅ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎ, Π±ΡΠ»ΠΈ ΠΎΡΠ΅Π½Ρ ΠΎΠ±ΡΠ°Π΄ΠΎΠ²Π°Π½Ρ ΡΡΠΈΠΌ ΡΠ΅Π·ΡΠ»ΡΡΠ°ΡΠΎΠΌ; ΠΊΠ°ΠΊ Π°ΠΊΠ°Π΄Π΅ΠΌΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠ°Ρ, ΡΠ°ΠΊ ΠΈ ΠΏΠΎΠΏΡΠ»ΡΡΠ½Π°Ρ ΠΏΡΠ΅ΡΡΠ° Π»ΠΈΠΊΠΎΠ²Π°Π»Π° ΠΏΠΎ ΠΏΠΎΠ²ΠΎΠ΄Ρ Β«ΡΠΊΠ°Π·ΠΎΡΠ½ΠΎΠΉ ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΠΈ ΠΈΠ½ΡΠ΅Π»Π»Π΅ΠΊΡΠ°Β», Π³Π»Π°ΡΡΡΠ΅ΠΉ, ΡΡΠΎ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΠ΅ ΠΌΠΎΠ³ΡΡ Π±ΡΡΡ ΡΡΠΎΠ»Ρ ΠΆΠ΅ ΡΠΌΠ½Ρ, ΠΊΠ°ΠΊ ΠΈ Π±Π΅Π»ΡΠ΅, Π΅ΡΠ»ΠΈ ΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ ΠΏΠΎΠ²Π΅ΡΡΡ Π² ΡΡΠΎ. ΠΠ΅ΡΠ° ΠΌΠΎΠΆΠ΅Ρ ΠΏΠΎΠ²ΡΡΠΈΡΡ ΠΌΠΎΡΠΈΠ²Π°ΡΠΈΡ, Π½ΠΎ Π²Π΅ΡΠ° Π½Π΅ ΡΠ²ΠΎΡΠΈΡ ΡΠ΅Π°Π»ΡΠ½ΠΎΡΡΡ. ΠΠΊΡΠΏΠ΅ΡΠΈΠΌΠ΅Π½Ρ Π‘ΡΠΈΠ»Π° ΡΠ³Π»Π°Π΄ΠΈΠ» ΡΠ°ΡΠΎΠ²ΡΠ΅ ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠΈΡ Π² ΠΈΠ½ΡΠ΅Π»Π»Π΅ΠΊΡΠ΅, Π½ΠΎ Π½Π΅ ΠΎΡΠΌΠ΅Π½ΠΈΠ» ΠΈΡ , ΡΠ°ΠΊ ΠΊΠ°ΠΊ ΡΠ°Π·ΡΡΠ² ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ ΠΏΠΎΠΊΠ°Π·Π°ΡΠ΅Π»ΡΠΌΠΈ Π±Π΅Π»ΡΡ ΠΈ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ ΡΠΎΡ ΡΠ°Π½ΠΈΠ»ΡΡ (Sackett, 2004; Sailer, 2004a; Murray, 2005; La Griffe du Lion, 2003). Β«ΠΠ»ΠΈΡΠ½ΠΈΠ΅ ΡΡΠ΅ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΠΏΠ°Β» Π½Π΅ ΠΎΠ±ΡΡΡΠ½ΡΠ΅Ρ ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ ΠΈ ΡΠΎΠ³ΠΎ, ΠΎΡΠΊΡΠ΄Π° Π²ΠΎΠ·Π½ΠΈΠΊΠ»ΠΈ ΡΠ°ΠΌΠΈ ΡΡΠ΅ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΠΏΡ [182 - Π’ΡΡΠ΄Π½ΠΎ ΠΏΠΎΠ²Π΅ΡΠΈΡΡ Π² ΡΠΈΠ»Ρ Β«Π²Π»ΠΈΡΠ½ΠΈΡ ΡΡΠ΅ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΠΏΠ°Β», Π΅ΡΠ»ΠΈ Π΄Π°ΠΆΠ΅ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΠ΅ Π°Π²ΡΠΎΡΡ ΠΏΡΠΈΠ·Π½Π°ΡΡ, ΡΡΠΎ ΡΠ°ΠΌΠΎΠΎΡΠ΅Π½ΠΊΠ° Ρ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ Π²ΡΡΠ΅, ΡΠ΅ΠΌ Ρ Π±Π΅Π»ΡΡ (Gray-Little, 2000).].
Π‘Π°ΠΌ ΡΠ°ΠΊΡ, ΡΡΠΎ Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΡ Π² ΡΠ΅ΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ Π²Π΅ΠΊΠΎΠ² ΠΏΠΎΠ΄Π²Π΅ΡΠ³Π°Π»ΠΈΡΡ ΠΏΠΎΡΠ°Π±ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΡ (Π½Π΅ ΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ ΡΠ°ΠΌΠΈΠΌΠΈ Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ°ΠΌΠΈ, Π½ΠΎ ΠΈ Π»ΡΠ΄ΡΠΌΠΈ ΠΈΠ· ΠΌΠ½ΠΎΠ³ΠΈΡ Π΄ΡΡΠ³ΠΈΡ ΡΡΡΠ°Π½) ΠΈ Π±ΡΠ»ΠΈ Π½Π΅ΡΠΏΠΎΡΠΎΠ±Π½Ρ ΠΎΡΠ²ΠΎΠ±ΠΎΠ΄ΠΈΡΡΡΡ ΠΎΡ ΡΡΠΎΠΉ ΡΠΊΡΠΏΠ»ΡΠ°ΡΠ°ΡΠΈΠΈ, Π½Π΅ΡΠΌΠΎΡΡΡ Π½Π° ΡΠ²ΠΎΡ ΡΠ°ΡΡΠΎ ΠΏΡΠ΅Π²ΠΎΡΡ ΠΎΠ΄ΡΡΡΡ ΡΠΈΠ·ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΡΡ ΡΠΈΠ»Ρ, ΡΠ±Π΅Π΄ΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎ Π΄ΠΎΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°Π΅Ρ, ΡΡΠΎ Π² ΡΠΌΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎΠΌ ΠΏΠ»Π°Π½Π΅ ΠΎΠ½ΠΈ Π±ΡΠ»ΠΈ (ΠΈ ΠΎΡΡΠ°ΡΡΡΡ) Π½Π΅ΡΠΏΠΎΡΠΎΠ±Π½ΡΠΌΠΈ ΠΊ ΠΊΠΎΠ½ΠΊΡΡΠ΅Π½ΡΠΈΠΈ Ρ Π΄ΡΡΠ³ΠΈΠΌΠΈ ΡΠ°ΡΠ°ΠΌΠΈ.
Π Π°Π·ΡΡΠ² ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ ΠΌΡΠΆΡΠΈΠ½Π°ΠΌΠΈ ΠΈ ΠΆΠ΅Π½ΡΠΈΠ½Π°ΠΌΠΈΠΡΡΠ³ΠΎΠΉ Β«ΡΠ°Π·ΡΡΠ²Β» ΠΈΠΌΠ΅Π΅ΡΡΡ ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ Π΄ΠΎΡΡΠΈΠΆΠ΅Π½ΠΈΡΠΌΠΈ Π±Π΅Π»ΡΡ ΠΌΡΠΆΡΠΈΠ½ ΠΈ Π±Π΅Π»ΡΡ ΠΆΠ΅Π½ΡΠΈΠ½ ΠΈ ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ ΡΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°Π΅Ρ Π½Π° ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠΈΡ Π² ΠΈΠ½ΡΠ΅Π»Π»Π΅ΠΊΡΠ΅. Π‘ΠΎΠ³Π»Π°ΡΠ½ΠΎ ΠΠΈΠ½Π½Ρ (Lynn, 2006a, Ρ. 219), IQ ΠΌΡΠΆΡΠΈΠ½ Π² ΡΡΠ΅Π΄Π½Π΅ΠΌ Π½Π° 5 Π±Π°Π»Π»ΠΎΠ² ΠΏΡΠ΅Π²ΡΡΠ°Π΅Ρ IQ ΠΆΠ΅Π½ΡΠΈΠ½, Π° ΠΠΆΠ΅ΠΊΡΠΎΠ½ (Jackson, 2006) ΡΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°Π΅Ρ Π½Π° ΡΠ°Π·Π½ΠΈΡΡ Π² 3,63 Π±Π°Π»Π»Π°. ΠΡΠΈ Π΄Π°Π½Π½ΡΠ΅ ΡΠΎΠ³Π»Π°ΡΡΡΡΡΡ Ρ ΡΠ΅ΠΌ, ΡΡΠΎ ΠΌΡΠΆΡΠΊΠΎΠΉ ΠΌΠΎΠ·Π³ ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅ΡΠ½ΠΎ Π½Π° 100 ΡΠΌ ΠΊΡΡΠΏΠ½Π΅Π΅ ΠΆΠ΅Π½ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ, Π΄Π°ΠΆΠ΅ Π΅ΡΠ»ΠΈ Π±ΡΠ°ΡΡ Π΅Π³ΠΎ ΠΎΠ±ΡΠ΅ΠΌ Π² ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΠΈ ΠΊ ΠΌΠ°ΡΡΠ΅ ΡΠ΅Π»Π° (Rushton, 2000a, Ρ. 132) [183 - ΠΠΎΠ»Π΅Π΅ Π²ΡΡΠΎΠΊΠΈΠΉ ΠΈΠ½ΡΠ΅Π»Π»Π΅ΠΊΡ ΠΌΡΠΆΡΠΈΠ½ ΡΠΎΠΎΡΠ²Π΅ΡΡΡΠ²ΡΠ΅Ρ ΠΈΡ ΠΌΠ΅Π½Π΅Π΅ Π±ΡΡΡΡΠΎΠΌΡ ΠΈ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ ΠΏΠΎΠ·Π΄Π½Π΅ΠΌΡ ΡΠΎΠ·ΡΠ΅Π²Π°Π½ΠΈΡ ΠΏΠΎ ΡΡΠ°Π²Π½Π΅Π½ΠΈΡ Ρ ΠΆΠ΅Π½ΡΠΈΠ½Π°ΠΌΠΈ. Π ΠΎΡΡ ΠΌΠΎΠ·Π³Π° Ρ ΠΌΡΠΆΡΠΈΠ½ Π·Π°Π²Π΅ΡΡΠ°Π΅ΡΡΡ ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅ΡΠ½ΠΎ ΠΊ 24 Π³ΠΎΠ΄Π°ΠΌ, Π° Ρ ΠΆΠ΅Π½ΡΠΈΠ½ β ΠΊ 18 Π³ΠΎΠ΄Π°ΠΌ. Π§Π΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΠ΅, ΠΎΠ±Π»Π°Π΄Π°ΡΡΠΈΠ΅ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ Π½ΠΈΠ·ΠΊΠΈΠΌ ΠΈΠ½ΡΠ΅Π»Π»Π΅ΠΊΡΠΎΠΌ ΠΏΠΎ ΡΡΠ°Π²Π½Π΅Π½ΠΈΡ Ρ Π±Π΅Π»ΡΠΌΠΈ, ΠΈΠΌΠ΅ΡΡ ΠΌΠ΅Π½ΡΡΠΈΠΉ ΡΠ°Π·ΠΌΠ΅Ρ ΠΌΠΎΠ·Π³Π° ΠΈ Π±ΡΡΡΡΠ΅Π΅ Π²Π·ΡΠΎΡΠ»Π΅ΡΡ (ΡΠΌ. ΠΠ»Π°Π²Ρ 11).]. Π₯ΠΎΡΡ ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠΈΠ΅ ΡΠΎΡΡΠ°Π²Π»ΡΠ΅Ρ Π»ΠΈΡΡ Π½Π΅ΡΠΊΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ Π±Π°Π»Π»ΠΎΠ², ΠΈΠ·-Π·Π° ΡΠ°Π·Π½ΠΈΡΡ Π² ΡΡΠ΅Π΄Π½ΠΈΡ ΠΈ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠ΅Π³ΠΎ Π‘Π Π² Π³ΡΡΠΏΠΏΠ΅ Π±Π΅Π»ΡΡ ΠΌΡΠΆΡΠΈΠ½ ΠΎΠ½ΠΎ Π²Π΅Π΄Π΅Ρ ΠΊ Π·Π½Π°ΡΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΡΠΌ ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠΈΡΠΌ Π² ΠΊΠΎΠ»ΠΈΡΠ΅ΡΡΠ²Π΅ Π±Π΅Π»ΡΡ ΠΌΡΠΆΡΠΈΠ½ ΠΈ Π±Π΅Π»ΡΡ ΠΆΠ΅Π½ΡΠΈΠ½ Ρ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ Π²ΡΡΠΎΠΊΠΈΠΌΠΈ ΠΏΠΎΠΊΠ°Π·Π°ΡΠ΅Π»ΡΠΌΠΈ IQ [184 - ΠΠ°ΠΊ ΠΌΠΈΠ½ΠΈΠΌΡΠΌ ΠΎΠ΄ΠΈΠ½ Π³Π΅Π½, ΠΎΡΠ²Π΅ΡΠ°ΡΡΠΈΠΉ Π·Π° ΠΈΠ½ΡΠ΅Π»Π»Π΅ΠΊΡ, Π»ΠΎΠΊΠ°Π»ΠΈΠ·ΡΠ΅ΡΡΡ Π² X-Ρ ΡΠΎΠΌΠΎΡΠΎΠΌΠ΅. ΠΠΎΡΠΊΠΎΠ»ΡΠΊΡ Ρ ΠΆΠ΅Π½ΡΠΈΠ½ Π΄Π²Π΅ X-Ρ ΡΠΎΠΌΠΎΡΠΎΠΌΡ, Π° Ρ ΠΌΡΠΆΡΠΈΠ½ ΠΎΠ΄Π½Π°, Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ Π²ΡΡΠΎΠΊΠΈΠΉ ΠΈΠ½ΡΠ΅Π»Π»Π΅ΠΊΡ Ρ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠ΅ΠΉ Π²Π΅ΡΠΎΡΡΠ½ΠΎΡΡΡΡ Π½Π°ΡΠ»Π΅Π΄ΡΠ΅ΡΡΡ ΠΎΡ ΠΌΠ°ΡΠ΅ΡΠΈ.]. ΠΠ° ΡΠΈΡ. 14β7 ΡΠ΅ΡΠΊΠΎ Π΄Π΅ΠΌΠΎΠ½ΡΡΡΠΈΡΡΠ΅ΡΡΡ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ Π²ΡΡΠΎΠΊΠΈΠΉ ΡΡΠ΅Π΄Π½ΠΈΠΉ IQ Ρ ΠΌΡΠΆΡΠΈΠ½, Π±ΠΎΠ»ΡΡΠ΅Π΅ Π‘Π, Π° ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ Π²Π»ΠΈΡΠ½ΠΈΠ΅ Π΄Π°Π½Π½ΡΡ ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠΈΠΉ Π½Π° ΡΠΎΠΎΡΠ½ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΌΡΠΆΡΠΈΠ½ ΠΈ ΠΆΠ΅Π½ΡΠΈΠ½ Π² Π³ΡΡΠΏΠΏΠ΅ Π»ΠΈΡ Ρ Π²ΡΡΠΎΠΊΠΈΠΌ IQ (Π»ΠΈΠ½ΠΈΡ, ΠΎΡΠΌΠ΅ΡΠ΅Π½Π½Π°Ρ ΡΠΎΡΠΊΠ°ΠΌΠΈ).
Π ΠΈΡΡΠ½ΠΎΠΊ 14-7 (ΠΠ·: Nyborg, 2005). ΠΠ΅Π²Π°Ρ Π²Π΅ΡΡΠΈΠΊΠ°Π»ΡΠ½Π°Ρ ΠΎΡΡ ΡΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°Π΅Ρ Π½Π° ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎΠ΅ ΠΊΠΎΠ»ΠΈΡΠ΅ΡΡΠ²ΠΎ ΠΌΡΠΆΡΠΈΠ½ ΠΈΠ»ΠΈ ΠΆΠ΅Π½ΡΠΈΠ½, Π° ΠΏΡΠ°Π²Π°Ρ Π²Π΅ΡΡΠΈΠΊΠ°Π»ΡΠ½Π°Ρ ΠΎΡΡ β Π½Π° ΡΠΎΠΎΡΠ½ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΌΡΠΆΡΠΈΠ½ ΠΈ ΠΆΠ΅Π½ΡΠΈΠ½; Π³ΠΎΡΠΈΠ·ΠΎΠ½ΡΠ°Π»ΡΠ½Π°Ρ ΠΎΡΡ ΠΏΠΎΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°Π΅Ρ Π²Π΅Π»ΠΈΡΠΈΠ½Ρ Π‘Π
Π£ Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ΅Π² ΠΆΠ΅Π½ΡΠΈΠ½Ρ ΠΌΠΎΠ³ΡΡ ΠΈΠΌΠ΅ΡΡ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ Π²ΡΡΠΎΠΊΠΈΠΉ IQ ΠΏΠΎ ΡΡΠ°Π²Π½Π΅Π½ΠΈΡ Ρ ΠΌΡΠΆΡΠΈΠ½Π°ΠΌΠΈ (Sternberg, 1994), Π²Π΅ΡΠΎΡΡΠ½ΠΎ, Π²ΡΠ»Π΅Π΄ΡΡΠ²ΠΈΠ΅ ΡΠΎΠ³ΠΎ, ΡΡΠΎ ΠΎΠ½ΠΈ ΠΌΠ΅Π½ΡΡΠ΅ Π·Π°Π²ΠΈΡΡΡ ΠΎΡ ΠΌΡΠΆΡΠΈΠ½ ΠΈ ΠΏΠΎΡΡΠΎΠΌΡ Π½Π΅ Π½ΡΠΆΠ΄Π°ΡΡΡΡ Π² Π²ΡΠ±ΠΎΡΠ΅ ΡΠΎΠ³ΠΎ ΠΌΡΠΆΡΠΈΠ½Ρ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠΉ Π»ΡΡΡΠ΅ ΠΈΡ ΠΎΠ±Π΅ΡΠΏΠ΅ΡΠΈΡ (Π° ΠΌΡΠΆΡΠΈΠ½Ρ, ΡΠΏΠΎΡΠΎΠ±Π½ΡΠ΅ Π»ΡΡΡΠ΅ ΠΎΠ±Π΅ΡΠΏΠ΅ΡΠΈΠ²Π°ΡΡ ΡΠ²ΠΎΠΈΡ ΠΆΠ΅Π½, ΠΎΠ±ΡΡΠ½ΠΎ ΠΎΠ±Π»Π°Π΄Π°ΡΡ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ Π²ΡΡΠΎΠΊΠΈΠΌ ΠΈΠ½ΡΠ΅Π»Π»Π΅ΠΊΡΠΎΠΌ β ΡΠΌ. ΠΠ»Π°Π²Ρ 5).
ΠΡΡΠ΅ΠΊΡ Π€Π»ΠΈΠ½Π½Π°ΠΠ»Π°Π²Π½Π΅ΠΉΡΠ°Ρ Π°Π½ΠΎΠΌΠ°Π»ΠΈΡ Π² ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡΡ IQ, ΡΡΡΠ΅ΠΊΡ Π€Π»ΠΈΠ½Π½Π°, Π±ΡΠ»Π° ΠΎΡΠΊΡΡΡΠ° Π ΠΈΡΠ°ΡΠ΄ΠΎΠΌ ΠΠΈΠ½Π½ΠΎΠΌ (Lynn, 1982), Π½ΠΎ Π½Π°Π·Π²Π°Π½Π° ΠΈΠΌΠ΅Π½Π΅ΠΌ ΠΠΆΠ΅ΠΉΠΌΡΠ° Π . Π€Π»ΠΈΠ½Π½Π° (Flynn, 1984, 1987), ΡΠΎΠ±ΡΠ°Π²ΡΠ΅Π³ΠΎ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠΎΠ΅ ΠΊΠΎΠ»ΠΈΡΠ΅ΡΡΠ²ΠΎ Π΄Π°Π½Π½ΡΡ ΠΎΠ± ΡΡΠΎΠΉ Π°Π½ΠΎΠΌΠ°Π»ΠΈΠΈ. ΠΡΡΠ΅ΠΊΡ Π€Π»ΠΈΠ½Π½Π° β ΡΡΠΎ ΠΏΠΎΠ²ΡΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ ΡΡΠΎΠ²Π½Ρ IQ Π²ΠΎ Π²ΡΠ΅ΠΌ ΠΌΠΈΡΠ΅ ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅ΡΠ½ΠΎ Π½Π° 3 Π±Π°Π»Π»Π° Π·Π° ΠΊΠ°ΠΆΠ΄ΡΠ΅ 10 Π»Π΅Ρ Π½Π°ΡΠΈΠ½Π°Ρ Ρ 1950 Π³. ΠΠΎ ΠΌΠ½Π΅Π½ΠΈΡ ΡΡΠ΄Π° ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°ΡΠ΅Π»Π΅ΠΉ (Rushton, 2000a, Ρ. 284; Lynn, 2006a, Ρ. 6), ΠΏΡΠΎΠΈΡΡ ΠΎΠ΄ΠΈΡ ΠΏΠΎΠ²ΡΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ Π΄Π΅ΠΉΡΡΠ²ΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ (ΡΠΎ Π΅ΡΡΡ Π³Π΅Π½Π΅ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈ Π΄Π΅ΡΠ΅ΡΠΌΠΈΠ½ΠΈΡΠΎΠ²Π°Π½Π½ΠΎΠ³ΠΎ) ΡΡΠΎΠ²Π½Ρ ΠΈΠ½ΡΠ΅Π»Π»Π΅ΠΊΡΠ°, ΡΡΠΎ ΠΌΠΎΠΆΠ΅Ρ Π±ΡΡΡ ΠΎΠ±ΡΡΠ»ΠΎΠ²Π»Π΅Π½ΠΎ ΡΠ»ΡΡΡΠ΅Π½Π½ΡΠΌ ΠΏΠΈΡΠ°Π½ΠΈΠ΅ΠΌ. (Π£ΡΠΈΡΡΠ²Π°Ρ Π²ΡΡ ΡΡ Π½Π΅ΠΊΠ°ΡΠ΅ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΡΡ ΠΏΠΈΡΡ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΠΎΠΉ ΠΌΡ ΡΠ΅Π³ΠΎΠ΄Π½Ρ ΠΏΠΈΡΠ°Π΅ΠΌΡΡ, ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ ΡΡΠΎΠΌΠ½ΠΈΡΡΡΡ Π² ΡΠΎΠΌ, Π΄Π΅ΠΉΡΡΠ²ΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎ Π»ΠΈ ΠΏΠΈΡΠ°Π½ΠΈΠ΅ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΡΠ΅ΡΡΠ²Π° ΡΠ»ΡΡΡΠΈΠ»ΠΎΡΡ.) Π― ΠΏΠΎΠ»Π°Π³Π°Ρ, ΠΎΠ΄Π½Π°ΠΊΠΎ, ΡΡΠΎ ΠΏΠΎΠ²ΡΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΏΠΎΠΊΠ°Π·Π°ΡΠ΅Π»Π΅ΠΉ IQ Π½Π΅ ΡΠ²ΡΠ·Π°Π½ΠΎ Ρ Π΄Π΅ΠΉΡΡΠ²ΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΡΠΌ ΠΏΠΎΠ²ΡΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ΠΌ ΠΈΠ½ΡΠ΅Π»Π»Π΅ΠΊΡΠ°, Π° Π²ΡΠ·Π²Π°Π½ΠΎ ΡΠ΅ΠΌ, ΡΡΠΎ ΡΡΠ°Π²Π½Π΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΏΡΠΎΠΈΠ·Π²ΠΎΠ΄ΠΈΡΡΡ ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ Π»ΡΠ΄ΡΠΌΠΈ ΠΎΠ΄ΠΈΠ½Π°ΠΊΠΎΠ²ΠΎΠ³ΠΎ Π²ΠΎΠ·ΡΠ°ΡΡΠ°, Π½ΠΎ ΡΠ°Π·Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΡΡΠΎΠ²Π½Ρ Π·ΡΠ΅Π»ΠΎΡΡΠΈ. ΠΠ°ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ, Π΅ΡΠ»ΠΈ ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ²ΠΈΡΡ ΠΎΠ΄ΠΈΠ½ ΠΈ ΡΠΎΡ ΠΆΠ΅ ΡΠ΅ΡΡ 10-Π»Π΅ΡΠ½ΠΈΠΌ Π΄Π΅ΡΡΠΌ 50 Π»Π΅Ρ Π½Π°Π·Π°Π΄ ΠΈ ΡΠ΅ΠΉΡΠ°Ρ, ΠΌΡ ΠΎΠ±Π½Π°ΡΡΠΆΠΈΠΌ, ΡΡΠΎ ΡΠΎΠ²ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½Π½ΡΠ΅ Π΄Π΅ΡΠΈ ΠΏΠΎΠ»ΡΡΠ°Ρ Π»ΡΡΡΠΈΠ΅ ΠΏΠΎΠΊΠ°Π·Π°ΡΠ΅Π»ΠΈ. ΠΠΎ ΡΠΎΠ²ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½Π½ΡΠ΅ Π΄Π΅ΡΠΈ Π±ΡΡΡΡΠ΅Π΅ Π²Π·ΡΠΎΡΠ»Π΅ΡΡ (Π²ΠΎΠ·ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ, ΡΡΠΎ ΠΎΠ±ΡΡΠ»ΠΎΠ²Π»Π΅Π½ΠΎ ΠΏΠΎΠ²ΡΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ΠΌ ΠΏΠΎΡΡΡΠΏΠ»Π΅Π½ΠΈΡ ΠΊΠ°Π»ΠΎΡΠΈΠΉ), Π° ΠΏΠΎΡΡΠΎΠΌΡ Π² Π΄Π΅ΠΉΡΡΠ²ΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎΡΡΠΈ ΠΌΠΎΠ³ΡΡ ΡΠΎΠΎΡΠ²Π΅ΡΡΡΠ²ΠΎΠ²Π°ΡΡ 12-Π»Π΅ΡΠ½Π΅ΠΌΡ Π²ΠΎΠ·ΡΠ°ΡΡΡ. Π’Π°ΠΊΠΈΠΌ ΠΎΠ±ΡΠ°Π·ΠΎΠΌ, ΡΡΡΠ΅ΠΊΡ Π€Π»ΠΈΠ½Π½Π° ΡΠ²ΡΠ·Π°Π½ Ρ ΡΠ΅ΠΌ, ΡΡΠΎ ΠΌΡ ΡΡΠ°Π²Π½ΠΈΠ²Π°Π΅ΠΌ ΠΏΡΠ΅ΠΆΠ½ΠΈΡ Π΄Π΅ΡΠ΅ΠΉ Π² Π²ΠΎΠ·ΡΠ°ΡΡΠ΅ 10 Π»Π΅Ρ Ρ ΡΠΎΠ²ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½Π½ΡΠΌΠΈ Π΄Π΅ΡΡΠΌΠΈ ΡΠΎΠ³ΠΎ ΠΆΠ΅ ΡΠ°ΠΊΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ Π²ΠΎΠ·ΡΠ°ΡΡΠ°, ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ ΠΏΠΎ ΡΡΠΎΠ²Π½Ρ Π·ΡΠ΅Π»ΠΎΡΡΠΈ ΡΠΎΠΎΡΠ²Π΅ΡΡΡΠ²ΡΡΡ 12-Π»Π΅ΡΠ½ΠΈΠΌ ΠΈ, Π΅ΡΡΠ΅ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎ, Π»ΡΡΡΠ΅ Π²ΡΠΏΠΎΠ»Π½ΡΡΡ ΡΠ΅ΡΡΡ.
Π ΡΠΎ, ΡΡΠΎ Π»ΡΠ΄ΠΈ ΠΌΠΎΠ³ΡΡ ΡΡΠ°Π½ΠΎΠ²ΠΈΡΡΡΡ Π²ΡΠ΅ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ ΡΠΌΠ½ΡΠΌΠΈ, Π²ΡΠ΅Π³Π΄Π° Π±ΡΠ»ΠΎ ΡΡΡΠ΄Π½ΠΎ ΠΏΠΎΠ²Π΅ΡΠΈΡΡ, Π΅ΡΠ»ΠΈ ΡΡΠ΅ΡΡΡ Π²ΡΡ ΠΌΠ°ΡΠ΅ΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΡΡ ΠΏΠΎΠΌΠΎΡΡ Π»ΠΈΡΠ°ΠΌ Ρ Π½Π΅Π²ΡΡΠΎΠΊΠΈΠΌ IQ, ΠΈΠΌΠ΅ΡΡΠΈΠΌ ΠΌΠ½ΠΎΠ³ΠΎ Π΄Π΅ΡΠ΅ΠΉ, ΠΈ ΠΈΠΌΠΌΠΈΠ³ΡΠ°ΡΠΈΡ Π»ΡΠ΄Π΅ΠΉ Ρ Π½ΠΈΠ·ΠΊΠΈΠΌ IQ Π½Π° ΠΠ°ΠΏΠ°Π΄ ΠΈΠ· ΠΠ΅ΠΊΡΠΈΠΊΠΈ, ΠΡΡΠΈΠΊΠΈ ΠΈ ΡΡΡΠ°Π½ ΠΠ»ΠΈΠΆΠ½Π΅Π³ΠΎ ΠΠΎΡΡΠΎΠΊΠ°. Π ΠΏΠ΅ΡΠΈΠΎΠ΄ Ρ 1992 ΠΏΠΎ 2003 Π³Π³. ΠΎΡΠΌΠ΅ΡΠ΅Π½ΠΎ ΡΡΡΠ΅ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎΠ΅ ΡΠ½ΠΈΠΆΠ΅Π½ΠΈΠ΅ ΡΡΠΎΠ²Π½Ρ Π³ΡΠ°ΠΌΠΎΡΠ½ΠΎΡΡΠΈ Π²ΡΠΏΡΡΠΊΠ½ΠΈΠΊΠΎΠ² ΠΊΠΎΠ»Π»Π΅Π΄ΠΆΠ΅ΠΉ (Wikipedia, Β«LiteracyΒ»). ΠΡΠ»ΠΈ Π±Ρ ΡΠ΅Π°Π»ΡΠ½ΡΠΉ ΠΈΠ½ΡΠ΅Π»Π»Π΅ΠΊΡ ΠΏΠΎΠ²ΡΡΠ°Π»ΡΡ, Π½Π΅ Π±ΡΠ»ΠΎ Π±Ρ ΡΠ½ΠΈΠΆΠ΅Π½ΠΈΡ ΡΡΠΎΠ²Π½Ρ ΠΏΠΎΠ΄Π³ΠΎΡΠΎΠ²ΠΊΠΈ Π²ΡΠΏΡΡΠΊΠ½ΠΈΠΊΠΎΠ², ΡΠ½ΠΈΠΆΠ΅Π½ΠΈΡ ΠΏΠΎΠΊΠ°Π·Π°ΡΠ΅Π»Π΅ΠΉ Π¨ΠΊΠΎΠ»ΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΎΡΠ΅Π½ΠΎΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ΅ΡΡΠ° ΠΈ ΠΈΠ·ΠΌΠ΅Π½Π΅Π½ΠΈΡ Π΅Π³ΠΎ Π½ΠΎΡΠΌΠ°ΡΠΈΠ²ΠΎΠ² (Levin, 1997, Ρ. 233; Herrnstein, 1994, Ρ. 773), ΡΠΏΡΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΠΏΡΠΎΠ³ΡΠ°ΠΌΠΌ ΠΈ ΡΡΠ΅Π±Π½ΠΈΠΊΠΎΠ², ΠΎΠ±Π΅Π΄Π½Π΅Π½ΠΈΡ ΠΊΡΠ»ΡΡΡΡΡ, ΠΏΡΠ±Π»ΠΈΠΊΠ°ΡΠΈΠΉ ΡΠΈΠΏΠ° Β«ΠΠ°ΡΠΈΡ Π² ΠΎΠΏΠ°ΡΠ½ΠΎΡΡΠΈΒ» [185 - National Commission on Excellence in Education, April, 1983.], ΠΏΡΠ΅ΠΌΠΈΠΈ ΠΠ°ΡΠ²ΠΈΠ½Π° [186 - ΠΡΠ΅ΠΌΠΈΡ ΠΠ°ΡΠ²ΠΈΠ½Π° (Β«Darwin AwardsΒ») ΠΏΡΠΈΡΡΠΆΠ΄Π°Π΅ΡΡΡ Π»ΡΠ΄ΡΠΌ, ΡΠ»ΡΡΡΠ°ΡΡΠΈΠΌ Π³Π΅Π½ΠΎΡΠΎΠ½Π΄ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΡΠ΅ΡΡΠ²Π° ΠΏΡΡΠ΅ΠΌ ΡΠ°ΠΌΠΎΡΡΡΡΠ°Π½Π΅Π½ΠΈΡ β Π½Π°ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ, ΡΠ΅ΠΌ, ΠΊΡΠΎ ΠΏΠΎ Π³Π»ΡΠΏΠΎΡΡΠΈ Π»ΠΈΡΠΈΠ»ΡΡ ΠΆΠΈΠ·Π½ΠΈ ΠΈΠ»ΠΈ ΠΏΠΎΡΠ΅ΡΡΠ» ΡΠΏΠΎΡΠΎΠ±Π½ΠΎΡΡΡ ΠΈΠΌΠ΅ΡΡ Π΄Π΅ΡΠ΅ΠΉ.] ΠΈ ΠΏΠΎΡΠΎΠ±ΠΈΠΉ Β«Π΄Π»Ρ ΡΠ°ΠΉΠ½ΠΈΠΊΠΎΠ²Β» [187 - Π₯ΠΎΡΡ Π½Π΅Ρ Β«ΠΠ²Π°Π½ΡΠΎΠ²ΠΎΠΉ ΠΌΠ΅Ρ Π°Π½ΠΈΠΊΠΈ Π΄Π»Ρ ΡΠ°ΠΉΠ½ΠΈΠΊΠΎΠ²Β», ΡΡΡΠ΅ΡΡΠ²ΡΠ΅Ρ ΠΏΠΎΡΠΎΠ±ΠΈΠ΅ Β«ΠΠΉΠ½ΡΡΠ΅ΠΉΠ½ Π΄Π»Ρ ΡΠ°ΠΉΠ½ΠΈΠΊΠΎΠ²Β».]. ΠΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠΊΠ°Ρ Β«ΠΌΡΠ·ΡΠΊΠ°Β» ΡΠ²ΠΎΠ΄ΠΈΡΡΡ ΠΊ Π±Π΅ΡΠΊΠΎΠ½Π΅ΡΠ½ΡΠΌ ΠΏΠΎΠ²ΡΠΎΡΠ°ΠΌ ΠΈ Π±ΠΎΡ Π±Π°ΡΠ°Π±Π°Π½ΠΎΠ² ΠΈ Π²ΡΠ΅ ΠΌΠ΅Π½ΡΡΠ΅ Π½Π°ΠΏΠΎΠΌΠΈΠ½Π°Π΅Ρ ΠΠ΅ΡΡ ΠΎΠ²Π΅Π½Π°, ΠΡΠΎΠΊΠΎΡΡΠ΅Π²Π° ΠΈΠ»ΠΈ Ρ ΠΎΡΡ Π±Ρ Π ΠΈΡΠ°ΡΠ΄Π° Π ΠΎΠ΄ΠΆΠ΅ΡΡΠ° ΠΈΠ»ΠΈ ΠΠΆΠΎΡΠ΄ΠΆΠ° ΠΠ΅ΡΡΠ²ΠΈΠ½Π°, Π° ΠΈΡΠΊΡΡΡΡΠ²ΠΎΠΌ Π½Π°Π·ΡΠ²Π°ΡΡΡΡ ΠΌΠΎΡΠ° ΠΈ ΡΠ΅ΠΊΠ°Π»ΠΈΠΈ, Π° Π½Π΅ Π Π΅ΠΌΠ±ΡΠ°Π½Π΄Ρ ΠΈ ΠΠΈΠΊΠ΅Π»Π°Π½Π΄ΠΆΠ΅Π»ΠΎ. Π Π½Π΅Π΄Π°Π²Π½Π΅ΠΌ Π°Π½Π³Π»ΠΈΠΉΡΠΊΠΎΠΌ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠΈ ΠΏΠΎΠ΄ΡΠ²Π΅ΡΠ΄ΠΈΠ»ΠΎΡΡ ΠΎΠ±ΡΠ΅ΠΏΡΠΈΠ·Π½Π°Π½Π½ΠΎΠ΅: Β«ΠΠ½ΡΠ΅Π»Π»Π΅ΠΊΡ 11-Π»Π΅ΡΠ½ΠΈΡ Π΄Π΅ΡΠ΅ΠΉ Π·Π° ΠΏΠΎΡΠ»Π΅Π΄Π½ΠΈΠ΅ Π΄Π²Π° Π΄Π΅ΡΡΡΠΈΠ»Π΅ΡΠΈΡ ΡΠ½ΠΈΠ·ΠΈΠ»ΡΡ Π½Π° ΡΡΠ΅Ρ Π»Π΅ΡΠ½ΠΈΠΉ ΠΏΠΎΠΊΠ°Π·Π°ΡΠ΅Π»ΡΒ» [188 - ΠΠ°Π½Π½ΡΠ΅ ΠΏΡΠΎΡΠ΅ΡΡΠΎΡΠΎΠ² ΠΠΎΠ½Π΄ΠΎΠ½ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ½ΠΈΠ²Π΅ΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠ° ΠΠ°ΠΉΠΊΠ»Π° Π¨Π°ΠΉΠ΅ΡΠ° (Michael Shayer) ΠΈ Π€ΠΈΠ»ΠΈΠΏΠ° ΠΠ΄ΠΈ (Philip Adey).].