Π§ΡΠ²ΡΡΠ²ΠΎ Π²Π»ΡΠ±Π»Π΅Π½Π½ΠΎΡΡΠΈ, ΠΈΠΌΠ΅ΡΡΠ΅Π΅ Π³ΠΎΡΠΌΠΎΠ½Π°Π»ΡΠ½ΡΡ ΠΏΡΠΈΡΠΎΠ΄Ρ, ΠΎΡΠ΅Π²ΠΈΠ΄Π½ΠΎ, ΡΠ²Π»ΡΠ΅ΡΡΡ Π°Π΄Π°ΠΏΡΠ°ΡΠΈΠ΅ΠΉ, ΡΠΏΠΎΡΠΎΠ±ΡΡΠ²ΡΡΡΠ΅ΠΉ ΡΠΎΡΠΌΠΈΡΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ ΠΏΠ°Ρ [150 - ΠΠ»ΡΠ±Π»Π΅Π½Π½ΠΎΡΡΡ ΡΠΏΠΎΡΠΎΠ±ΡΡΠ²ΡΠ΅Ρ ΡΠΎΡΠΌΠΈΡΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ Π±ΡΠ°ΡΠ½ΠΎΠΉ ΠΏΠ°ΡΡ ΠΈ ΡΠΌΠ΅Π½ΡΡΠ°Π΅Ρ ΠΏΡΠΈΠ²Π»Π΅ΠΊΠ°ΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎΡΡΡ Π΄Π»Ρ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊΠ° ΠΏΠΎΡΡΠΎΡΠΎΠ½Π½ΠΈΡ Π»ΡΠ΄Π΅ΠΉ (Gonzaga, 2008).]. ΠΠΎΡΡΠΎΠΌΡ Π²Π»ΡΠ±Π»Π΅Π½Π½ΠΎΡΡΡ Π½Π΅ ΠΌΠΎΠΆΠ΅Ρ Π²ΠΎΠ·Π½ΠΈΠΊΠ½ΡΡΡ ΡΠ°Π½ΡΡΠ΅, ΡΠ΅ΠΌ ΡΠΎΡΠΌΠΈΡΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠ΅ ΠΏΠ°Ρ, ΠΈ Π΄ΠΎΠ»ΠΆΠ½Π° Π±ΡΡΡ ΠΌΠ΅Π½ΡΡΠ΅ Π²ΡΡΠ°ΠΆΠ΅Π½Π° Ρ Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ΅Π², ΠΌΠ΅Π½Π΅Π΅ ΡΠΊΠ»ΠΎΠ½Π½ΡΡ ΠΎΠ±ΡΠ°Π·ΠΎΠ²ΡΠ²Π°ΡΡ ΠΏΠ°ΡΡ. ΠΠ·ΠΌΠ΅Π½Ρ ΡΠΎ ΡΡΠΎΡΠΎΠ½Ρ ΠΌΡΠΆΡΠΈΠ½Ρ ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ ΠΎΠΆΠΈΠ΄Π°ΡΡ, ΠΊΠΎΠ³Π΄Π° ΠΆΠ΅Π½ΡΠΈΠ½Ρ Π·Π°Π²ΠΈΡΡΡ ΠΎΡ Π»ΡΠ±ΠΈΠΌΡΡ ΠΈΠΌΠΈ ΡΡΠΏΡΡΠ³ΠΎΠ² ΠΈ ΡΡΡΠ΅ΠΌΡΡΡΡ ΠΊ Π΄Π»ΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎΠΌΡ ΡΠΎΡΠ·Ρ. ΠΡΠΆΡΠΈΠ½Ρ, Π΄Π°ΠΆΠ΅ ΡΠΎΡΡΠΎΡΡΠΈΠ΅ Π² Π±ΡΠ°ΠΊΠ΅, ΠΈΡΡΡ ΡΠ΅ΠΊΡΠ° Ρ Π΄ΡΡΠ³ΠΈΠΌΠΈ ΠΆΠ΅Π½ΡΠΈΠ½Π°ΠΌΠΈ, ΡΡΠΎΠ±Ρ ΡΠ²Π΅Π»ΠΈΡΠΈΡΡ ΡΠ²ΠΎΠΉ ΡΠ΅ΠΏΡΠΎΠ΄ΡΠΊΡΠΈΠ²Π½ΡΠΉ ΡΡΠΏΠ΅Ρ , ΠΏΠΎΡΠΊΠΎΠ»ΡΠΊΡ ΡΠ΅ΠΊΡ ΡΡΡΡΡΡ ΡΠ°Π· Ρ ΠΎΠ΄Π½ΠΎΠΉ ΠΆΠ΅Π½ΡΠΈΠ½ΠΎΠΉ ΠΏΡΠΈΠ²Π΅Π΄Π΅Ρ ΠΊ ΠΏΠΎΡΠ²Π»Π΅Π½ΠΈΡ ΠΌΠ΅Π½ΡΡΠ΅Π³ΠΎ ΡΠΈΡΠ»Π° ΠΏΠΎΡΠΎΠΌΠΊΠΎΠ², ΡΠ΅ΠΌ ΠΎΠ΄Π½ΠΎΠΊΡΠ°ΡΠ½ΡΠΉ ΡΠ΅ΠΊΡ Ρ ΡΡΡΡΡΠ΅ΠΉ ΠΆΠ΅Π½ΡΠΈΠ½. ΠΠ°ΠΆΠ΄ΡΠΉ ΠΈΠ· ΠΏΠΎΠ»ΠΎΠ² ΡΡΡΠ΅ΠΌΠΈΡΡΡ ΠΊ ΠΏΠΎΠ²ΡΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΡΠ΅ΠΏΡΠΎΠ΄ΡΠΊΡΠΈΠ²Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΡΡΠΏΠ΅Ρ Π°, ΠΏΠΎΡΠΊΠΎΠ»ΡΠΊΡ ΠΈΠ½Π΄ΠΈΠ²ΠΈΠ΄Ρ, ΡΡΠΈ Π³Π΅Π½Ρ Π½Π΅ ΡΠΏΠΎΡΠΎΠ±ΡΡΠ²ΡΡΡ ΡΡΠΎΠΌΡ, Π½Π΅ ΠΎΡΡΠ°Π²Π»ΡΡΡ ΠΏΠΎΡΠΎΠΌΠΊΠΎΠ².
ΠΠΎ ΡΠ°Π·Π²ΠΈΡΠΈΡ ΡΠ΅Π»ΡΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ Ρ ΠΎΠ·ΡΠΉΡΡΠ²Π° (ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅ΡΠ½ΠΎ 12 000 Π»Π΅Ρ Π½Π°Π·Π°Π΄) Π½Π°ΡΠΈ ΠΏΡΠ΅Π΄ΠΊΠΈ, Π±ΡΠ²ΡΠΈΠ΅ ΠΎΡ ΠΎΡΠ½ΠΈΠΊΠ°ΠΌΠΈ ΠΈ ΡΠΎΠ±ΠΈΡΠ°ΡΠ΅Π»ΡΠΌΠΈ, ΠΎΠ±ΡΠ°Π·ΠΎΠ²ΡΠ²Π°Π»ΠΈ ΠΏΠ°ΡΡ Π½Π° Π²ΡΠ΅ΠΌΡ, Π½Π΅ΠΎΠ±Ρ ΠΎΠ΄ΠΈΠΌΠΎΠ΅ Π΄Π»Ρ Π²ΡΠ½Π°ΡΠΈΠ²Π°Π½ΠΈΡ ΠΈ Π²ΡΡ Π°ΠΆΠΈΠ²Π°Π½ΠΈΡ ΡΠ΅Π±Π΅Π½ΠΊΠ°, ΡΠΎ Π΅ΡΡΡ Π½Π° 4 ΠΈΠ»ΠΈ 5 Π»Π΅Ρ. ΠΠΎΡΠ»Π΅ ΡΡΠΎΠ³ΠΎ ΠΏΠ°ΡΡΠ½Π΅ΡΡ ΠΌΠΎΠ³Π»ΠΈ ΠΈΡΠΊΠ°ΡΡ ΡΠ΅Π±Π΅ Π½ΠΎΠ²ΡΡ ΡΡΠΏΡΡΠ³ΠΎΠ², Π΅ΡΠ»ΠΈ Ρ ΠΎΡΠ΅Π»ΠΈ (Fisher, 1992). ΠΠΎ ΠΊΠΎΠ³Π΄Π° Π½Π° ΡΠΌΠ΅Π½Ρ ΠΎΡ ΠΎΡΠ΅ ΠΈ ΡΠΎΠ±ΠΈΡΠ°ΡΠ΅Π»ΡΡΡΠ²Ρ ΠΏΡΠΈΡΠ»ΠΎ ΡΠ΅Π»ΡΡΠΊΠΎΠ΅ Ρ ΠΎΠ·ΡΠΉΡΡΠ²ΠΎ, ΡΠ°Π·ΡΡΠ² ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΠΉ ΠΏΠ΅ΡΠ΅ΡΡΠ°Π» Π±ΡΡΡ ΠΎΡΡΡΠ΅ΡΡΠ²ΠΈΠΌΡΠΌ, ΠΏΠΎΡΠΊΠΎΠ»ΡΠΊΡ Π²ΡΠΆΠΈΠ²Π°Π½ΠΈΠ΅ ΡΡΠ°Π»ΠΎ ΡΠ²ΡΠ·Π°Π½ΠΎ Ρ ΡΠ°Π±ΠΎΡΠΎΠΉ Π½Π° ΠΊΠΎΠ½ΠΊΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΌ ΡΡΠ°ΡΡΠΊΠ΅ Π·Π΅ΠΌΠ»ΠΈ. ΠΠΎ ΠΌΠ΅ΡΠ΅ ΡΠ½ΠΈΠΆΠ΅Π½ΠΈΡ Π΄ΠΎΠ»ΠΈ ΡΠ΅ΡΠΌΠ΅ΡΠΎΠ² Π² Π‘Π¨Π Ρ 97 % Π΄ΠΎ ΠΌΠ΅Π½Π΅Π΅ ΡΠ΅ΠΌ 3 %, ΠΏΡΠΎΠΈΠ·ΠΎΡΠ΅Π» Π²ΠΎΠ·Π²ΡΠ°Ρ ΠΊ ΠΈΠ·Π½Π°ΡΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠΌΡ ΡΠΏΠΎΡΠΎΠ±Ρ ΠΆΠΈΠ·Π½ΠΈ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊΠ°, ΠΏΡΠ΅Π΄ΠΏΠΎΠ»Π°Π³Π°ΡΡΠ΅ΠΌΡ ΡΠΎΡΠΌΠΈΡΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠ΅ ΠΏΠ°Ρ Π½Π° ΠΊΠΎΡΠΎΡΠΊΠΎΠ΅ Π²ΡΠ΅ΠΌΡ (Allman, 1994, Ρ. 130) ΠΈ ΠΈΠ·Π²Π΅ΡΡΠ½ΠΎΠΌΡ ΠΊΠ°ΠΊ Β«ΠΏΠ΅ΡΠΈΠΎΠ΄ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠ°Ρ ΠΌΠΎΠ½ΠΎΠ³Π°ΠΌΠΈΡΒ».
(6) Β«Π£ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠΈΠ½ΡΡΠ²Π° ΠΆΠΈΠ²ΠΎΡΠ½ΡΡ [ΡΠ°ΠΌΠΎΠΊ ΠΏΡΠΈΠΌΠ°ΡΠΎΠ²] ΡΡΠΊΠΈΠΉ ΠΌΡΡΠΈΡΡΡΠΉ Π·Π°Π΄, ΠΈ ΠΎΠ½ΠΈ ΡΠΎΠ²ΠΎΠΊΡΠΏΠ»ΡΡΡΡΡ ΡΠ·Π°Π΄ΠΈΒ» (Etcoff, 1999, Ρ. 188). Π’ΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ Π»ΡΠ΄ΠΈ, ΡΠΈΠΌΠΏΠ°Π½Π·Π΅ Π±ΠΎΠ½ΠΎΠ±ΠΎ (Coppens, 2004, Ρ. 13), ΡΠΏΠΎΠ½ΡΠΊΠΈΠ΅ ΠΌΠ°ΠΊΠ°ΠΊΠΈ (Π² 30 % ΡΠ»ΡΡΠ°Π΅Π², Wolfe, 1984), Π³ΠΎΡΠΈΠ»Π»Ρ (ΠΈΠ½ΠΎΠ³Π΄Π° [151 - Β«Unique Mating Photos of Wild Gorillas Face To FaceΒ», Science Daily, Feb. 13, 2008.]) ΠΈ Π΄ΠΈΠΊΠΎΠ±ΡΠ°Π·Ρ (ΡΡΠΎ Π±Π»Π°Π³ΠΎΡΠ°Π·ΡΠΌΠ½ΠΎ) ΡΠΎΠ²ΠΎΠΊΡΠΏΠ»ΡΡΡΡΡ Β«Π»ΠΈΡΠΎΠΌ ΠΊ Π»ΠΈΡΡΒ». ΠΠΎΠ³Π΄Π° ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊ ΠΏΠ΅ΡΠ΅ΡΠ΅Π» ΠΊ ΡΠ°ΠΊΠΎΠΌΡ ΡΠΏΠΎΡΠΎΠ±Ρ ΡΠΎΠ²ΠΎΠΊΡΠΏΠ»Π΅Π½ΠΈΡ, Π΄Π»Ρ ΠΌΡΠΆΡΠΈΠ½ ΡΡΠ°Π»ΠΈ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ ΠΏΡΠΈΡΡΠ³Π°ΡΠ΅Π»ΡΠ½ΡΠΌΠΈ ΠΆΠ΅Π½ΡΠΊΠ°Ρ Π³ΡΡΠ΄Ρ ΠΈ ΡΠΎΡΠΊΠΈ (Morris, 1967). ΠΡΡΠΏΠ½ΡΠΉ ΠΌΡΡΠΈΡΡΡΠΉ Π·Π°Π΄ Ρ ΠΆΠΈΡΠ΅Π»Π΅ΠΉ ΠΠ½Π΄Π°ΠΌΠ°Π½ΡΠΊΠΈΡ ΠΎΡΡΡΠΎΠ²ΠΎΠ², Π³ΠΎΡΡΠ΅Π½ΡΠΎΡΠΎΠ² ΠΈ Π±ΡΡΠΌΠ΅Π½ΠΎΠ² (ΡΠΈΡ. 26β4, 26β5, 26β6) ΠΏΡΠ΅Π΄ΠΏΠΎΠ»Π°Π³Π°Π΅Ρ ΡΠΎΠ²ΠΎΠΊΡΠΏΠ»Π΅Π½ΠΈΠ΅ ΡΠ·Π°Π΄ΠΈ, Π½ΠΎ Π΄Π°Π½Π½ΡΠ΅ ΠΎ ΡΠ΅ΠΊΡΡΠ°Π»ΡΠ½ΡΡ ΠΏΠΎΠ·ΠΈΡΠΈΡΡ Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ΅Π² ΡΡΡΠ΄Π½ΠΎ Π½Π°ΠΉΡΠΈ. ΠΠΎΠΏΡΠ»ΡΡΠ½ΠΎΡΡΡ Π°Π½Π°Π»ΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ Π³ΠΎΠΌΠΎΡΠ΅ΠΊΡΡΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ½ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΡΡΠ΅Π΄ΠΈ Π°ΡΡΠΎΠ°ΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠΊΠΈΡ ΠΌΡΠΆΡΠΈΠ½, ΠΏΡΠΈΠ²Π΅Π΄ΡΠ°Ρ ΠΊ ΠΏΠ΅ΡΠ΅Π΄Π°ΡΠ΅ Π‘ΠΠΠΠ° Π°ΡΡΠΎΠ°ΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠΊΠΈΠΌ ΠΆΠ΅Π½ΡΠΈΠ½Π°ΠΌ [152 - Π‘ΠΎΠ³Π»Π°ΡΠ½ΠΎ Π¦Π΅Π½ΡΡΡ ΠΏΠΎ ΠΠΎΠ½ΡΡΠΎΠ»Ρ Π·Π° ΠΠ°Π±ΠΎΠ»Π΅Π²Π°Π½ΠΈΡΠΌΠΈ Π‘Π¨Π, 64 % ΠΆΠ΅Π½ΡΠΈΠ½ Ρ ΠΠΠ§-ΠΈΠ½ΡΠ΅ΠΊΡΠΈΠ΅ΠΉ/Π‘ΠΠΠΠΎΠΌ Π² Π‘Π¨Π ΡΠ²Π»ΡΡΡΡΡ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΠΌΠΈ.], ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ ΠΏΡΠ΅Π΄ΠΏΠΎΠ»Π°Π³Π°Π΅Ρ ΡΠΎΠ²ΠΎΠΊΡΠΏΠ»Π΅Π½ΠΈΠ΅ ΡΠ·Π°Π΄ΠΈ, ΠΎ ΡΠ΅ΠΌ ΡΠ²ΠΈΠ΄Π΅ΡΠ΅Π»ΡΡΡΠ²ΡΠ΅Ρ ΠΈ Π²ΡΡΠΎΠΊΠ°Ρ ΡΠ°ΡΠΏΡΠΎΡΡΡΠ°Π½Π΅Π½Π½ΠΎΡΡΡ Π‘ΠΠΠΠ° Π² ΠΡΡΠΈΠΊΠ΅. ΠΠ΅Π·Π°ΡΠΈΡΠ΅Π½Π½ΡΠΉ ΠΏΠ°ΡΡΠΈΠ²Π½ΡΠΉ Π°Π½Π°Π»ΡΠ½ΡΠΉ ΡΠ΅ΠΊΡ Π² 20β500 ΡΠ°Π· ΡΠ°ΡΠ΅ ΠΎΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°Π΅ΡΡΡ Π·Π°ΡΠ°Π·Π½ΡΠΌ, ΡΠ΅ΠΌ Π²Π°Π³ΠΈΠ½Π°Π»ΡΠ½ΡΠΉ ΠΊΠΎΠ½ΡΠ°ΠΊΡ (Leynaert, 1998). ΠΡΠΎΠΌΠ΅ ΡΠΎΠ³ΠΎ, Π»ΡΠ΄ΠΈ ΡΠ°ΡΡΠΎ Π»Π³ΡΡ ΠΎ ΡΠ²ΠΎΠΈΡ ΠΏΠΎΠ»ΠΎΠ²ΡΡ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΡΡ (Brody, 1997). ΠΡΠ»ΠΈ Ρ Π²ΠΎΡΡΠΎΡΠ½ΡΡ ΠΆΠ΅Π½ΡΠΈΠ½ Π³Π΅Π½ΠΈΡΠ°Π»ΠΈΠΈ ΡΠ°ΡΠΏΠΎΠ»ΠΎΠΆΠ΅Π½Ρ Β«ΡΠΏΠ΅ΡΠ΅Π΄ΠΈ ΠΈ Π²ΡΡΠΎΠΊΠΎΒ», ΡΠΎ Ρ Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠΊΠΈΡ ΠΆΠ΅Π½ΡΠΈΠ½ ΠΎΠ½ΠΈ ΡΠ°ΡΠΏΠΎΠ»ΠΎΠΆΠ΅Π½Ρ Β«ΡΠ·Π°Π΄ΠΈ ΠΈ Π½ΠΈΠ·ΠΊΠΎΒ»; ΠΏΠΎΠ»ΠΎΠ²ΠΎΠΉ ΡΠ»Π΅Π½ ΠΏΡΠΈ ΡΡΠ΅ΠΊΡΠΈΠΈ Ρ Π²ΠΎΡΡΠΎΡΠ½ΡΡ ΠΌΡΠΆΡΠΈΠ½ Β«ΠΏΠ°ΡΠ°Π»Π»Π΅Π»Π΅Π½ ΡΠ΅Π»Ρ ΠΈ ΡΠ²Π΅ΡΠ΄ΡΠΉΒ», Π° Ρ Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ΅Π² ΠΎΠ½ ΡΠ°ΡΠΏΠΎΠ»ΠΎΠΆΠ΅Π½ Β«ΠΏΠΎΠ΄ ΠΏΡΡΠΌΡΠΌ ΡΠ³Π»ΠΎΠΌ ΠΊ ΡΠ΅Π»Ρ ΠΈ Π³ΠΈΠ±ΠΊΠΈΠΉΒ», ΡΡΠΎ ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ ΡΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°Π΅Ρ Π½Π° ΡΠΎΠ²ΠΎΠΊΡΠΏΠ»Π΅Π½ΠΈΠ΅ ΡΠ·Π°Π΄ΠΈ (Baker, 1974, Ρ. 311).
(7) Π‘ΡΠ΅Π΄ΠΈ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ ΠΎΡΠΌΠ΅ΡΠ°ΡΡΡΡ Π½Π°ΠΈΠ²ΡΡΡΠΈΠ΅ ΠΏΠΎΠΊΠ°Π·Π°ΡΠ΅Π»ΠΈ Π·Π°Π±ΠΎΠ»Π΅Π²Π°Π΅ΠΌΠΎΡΡΠΈ ΠΈΠ½ΡΠ΅ΠΊΡΠΈΡΠΌΠΈ, ΠΏΠ΅ΡΠ΅Π΄Π°Π²Π°Π΅ΠΌΡΠΌΠΈ ΠΏΠΎΠ»ΠΎΠ²ΡΠΌ ΠΏΡΡΠ΅ΠΌ (ΠΠΠΠ), ΡΡΠΎ ΠΏΡΠΎΠΈΡΡΠ΅ΠΊΠ°Π΅Ρ ΠΈΠ· ΠΈΡ ΡΠΊΠ»ΠΎΠ½Π½ΠΎΡΡΠΈ ΠΊ ΠΏΡΠΎΠΌΠΈΡΠΊΡΠΈΡΠ΅ΡΡ ΠΈ ΠΈΠΌΠΏΡΠ»ΡΡΠΈΠ²Π½ΠΎΡΡΠΈ. ΠΠ· ΠΏΡΠΈΠ±Π»ΠΈΠ·ΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎ 1 ΠΌΠΈΠ»Π»ΠΈΠΎΠ½Π° ΠΆΠΈΡΠ΅Π»Π΅ΠΉ Π‘Π¨Π, ΡΡΡΠ°Π΄Π°ΡΡΠΈΡ ΠΎΡ ΠΠΠ§-ΠΈΠ½ΡΠ΅ΠΊΡΠΈΠΈ, 47 % β Π°ΡΡΠΎΠ°ΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΡ (Π¦Π΅Π½ΡΡ ΠΏΠΎ ΠΠΎΠ½ΡΡΠΎΠ»Ρ Π·Π° ΠΠ°Π±ΠΎΠ»Π΅Π²Π°Π½ΠΈΡΠΌΠΈ Π‘Π¨Π, 2005); Π² 2005 Π³. ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΠ΅ ΡΠΎΡΡΠ°Π²Π»ΡΠ»ΠΈ 56 % ΠΈΠ· Π²ΡΠ΅Ρ Π»ΠΈΡ Ρ Π²ΠΏΠ΅ΡΠ²ΡΠ΅ Π΄ΠΈΠ°Π³Π½ΠΎΡΡΠΈΡΠΎΠ²Π°Π½Π½ΠΎΠΉ ΠΠΠ§-ΠΈΠ½ΡΠ΅ΠΊΡΠΈΠ΅ΠΉ. ΠΡΡΠΎΠ°ΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΡ ΡΠΎΡΡΠ°Π²Π»ΡΡΡ ΠΎΠΊΠΎΠ»ΠΎ 12,8 % ΠΏΠΎΠΏΡΠ»ΡΡΠΈΠΈ Π‘Π¨Π (U.S. Census, 2005), ΠΎΠ΄Π½Π°ΠΊΠΎ Ρ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ ΠΌΡΠΆΡΠΈΠ½ ΠΠΠ§-ΠΈΠ½ΡΠ΅ΠΊΡΠΈΡ Π΄ΠΈΠ°Π³Π½ΠΎΡΡΠΈΡΡΠ΅ΡΡΡ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ ΡΠ΅ΠΌ Π² ΡΠ΅ΠΌΡ ΡΠ°Π· ΡΠ°ΡΠ΅, ΡΠ΅ΠΌ Ρ Π±Π΅Π»ΡΡ , Π° Ρ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ ΠΆΠ΅Π½ΡΠΈΠ½ β Π² 20 ΡΠ°Π· ΡΠ°ΡΠ΅, ΡΠ΅ΠΌ Ρ Π±Π΅Π»ΡΡ ΠΆΠ΅Π½ΡΠΈΠ½ (Kalb, 2006). Π Π°ΡΠΏΡΠΎΡΡΡΠ°Π½Π΅Π½Π½ΠΎΡΡΡ ΠΠΠ§-ΠΈΠ½ΡΠ΅ΠΊΡΠΈΠΈ Ρ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ Π°ΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ΅Π² ΡΠ΄Π²ΠΎΠΈΠ»Π°ΡΡ Ρ 1 Π΄ΠΎ 2 %, Π² ΡΠΎ Π²ΡΠ΅ΠΌΡ ΠΊΠ°ΠΊ ΡΡΠ΅Π΄ΠΈ Π±Π΅Π»ΡΡ ΠΎΠ½Π° ΠΎΡΡΠ°Π΅ΡΡΡ Π½Π° ΡΡΠΎΠ²Π½Π΅ 0,2 % [153 - National Health and Nutrition Examinations Surveys, Centers for Disease Control and Prevention. Π‘ΡΠ°Π²Π½Π΅Π½ΠΈΠ΅ Π΄Π°Π½Π½ΡΡ Π·Π° 1988β1994 ΠΈ 1999β2002 Π³Π³.]. Π‘ΡΠ΅Π΄ΠΈ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ (Π½Π΅ Π»Π°ΡΠΈΠ½ΠΎΠ°ΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ΅Π²) Π² Π²ΠΎΠ·ΡΠ°ΡΡΠ΅ ΠΎΡ 19 Π΄ΠΎ 24 Π»Π΅Ρ Π²Π΅ΡΠΎΡΡΠ½ΠΎΡΡΡ ΠΈΠ½ΡΠΈΡΠΈΡΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ ΠΠΠ§ Π² 20 ΡΠ°Π· Π²ΡΡΠ΅, ΡΠ΅ΠΌ ΡΡΠ΅Π΄ΠΈ ΠΌΠΎΠ»ΠΎΠ΄ΡΡ Π»ΡΠ΄Π΅ΠΉ Π»ΡΠ±ΠΎΠΉ Π΄ΡΡΠ³ΠΎΠΉ ΡΠ°ΡΠΎΠ²ΠΎΠΉ ΠΈΠ»ΠΈ ΡΡΠ½ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΉ Π³ΡΡΠΏΠΏΡ Π² Π‘Π¨Π. ΠΠ° ΡΠΈΡΡΠ½ΠΊΠ΅ 12β1 ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²Π»Π΅Π½Ρ ΠΏΡΠΎΡΠ΅Π½ΡΠ½ΡΠ΅ ΠΏΠΎΠΊΠ°Π·Π°ΡΠ΅Π»ΠΈ Π²ΡΡΠ²Π»Π΅Π½ΠΈΡ ΠΠΠ§-ΠΈΠ½ΡΠ΅ΠΊΡΠΈΠΈ Π² ΠΠ°ΡΠΈΠ½Π³ΡΠΎΠ½Π΅, ΠΠΊΡΡΠ³ ΠΠΎΠ»ΡΠΌΠ±ΠΈΡ (Π³Π΄Π΅ 60 % ΠΆΠΈΡΠ΅Π»Π΅ΠΉ ΡΠ²Π»ΡΡΡΡΡ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΠΌΠΈ) Ρ ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²ΠΈΡΠ΅Π»Π΅ΠΉ ΡΠ°Π·Π½ΡΡ ΡΠ°Ρ. ΠΡΠ΅ 15 ΡΡΡΠ°Π½ Ρ Π½Π°ΠΈΠ±ΠΎΠ»ΡΡΠ΅ΠΉ ΡΠ°ΡΠΏΡΠΎΡΡΡΠ°Π½Π΅Π½Π½ΠΎΡΡΡΡ ΠΠΠ§-ΠΈΠ½ΡΠ΅ΠΊΡΠΈΠΈ Π² 2005 Π³ΠΎΠ΄Ρ Π±ΡΠ»ΠΈ Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠΊΠΈΠΌΠΈ.
Π ΠΈΡΡΠ½ΠΎΠΊ 12-1
Π£ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ ΠΎΡΠΌΠ΅ΡΠ°ΡΡΡΡ ΠΏΠΎΠ²ΡΡΠ΅Π½Π½ΡΠ΅ ΠΏΠΎΠΊΠ°Π·Π°ΡΠ΅Π»ΠΈ Π·Π°Π±ΠΎΠ»Π΅Π²Π°Π΅ΠΌΠΎΡΡΠΈ ΠΈ Π΄ΡΡΠ³ΠΈΠΌΠΈ ΠΠΠΠ, ΡΡΠΎ ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ ΠΌΠΎΠΆΠ΅Ρ Π±ΡΡΡ ΡΠ²ΡΠ·Π°Π½ΠΎ Ρ ΠΏΡΠΎΠΌΠΈΡΠΊΡΠΈΡΠ΅ΡΠΎΠΌ ΠΈ Π½Π΅Π±Π΅Π·ΠΎΠΏΠ°ΡΠ½ΡΠΌ ΡΠ΅ΠΊΡΠΎΠΌ (Π±Π΅Π·ΠΎΠΏΠ°ΡΠ½ΡΠΉ ΡΠ΅ΠΊΡ ΡΡΠ΅Π±ΡΠ΅Ρ ΠΏΡΠ΅Π΄Π²ΠΈΠ΄Π΅Π½ΠΈΡ ΠΏΠΎΡΠ»Π΅Π΄ΡΡΠ²ΠΈΠΉ ΠΏΠΎΠ»ΠΎΠ²ΠΎΠ³ΠΎ Π°ΠΊΡΠ°). Π 2006 Π³. Π² Π‘Π¨Π ΡΡΠ΅Π΄ΠΈ Π°ΡΡΠΎΠ°ΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ΅Π² ΠΏΠΎ ΡΡΠ°Π²Π½Π΅Π½ΠΈΡ Ρ Π±Π΅Π»ΡΠΌΠΈ ΡΠ°ΡΠΏΡΠΎΡΡΡΠ°Π½Π΅Π½Π½ΠΎΡΡΡ Ρ Π»Π°ΠΌΠΈΠ΄ΠΈΠΎΠ·Π° Π±ΡΠ»Π° Π² 8 ΡΠ°Π· Π²ΡΡΠ΅, Π³ΠΎΠ½ΠΎΡΠ΅ΠΈ β Π² 18 ΡΠ°Π·; Π² 2005 Π³. ΡΠΈΡΠ»ΠΎ ΡΠ»ΡΡΠ°Π΅Π² Π²ΡΠΎΠΆΠ΄Π΅Π½Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΡΠΈΡΠΈΠ»ΠΈΡΠ° ΡΡΠ΅Π΄ΠΈ Π°ΡΡΠΎΠ°ΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ΅Π² ΠΎΠΊΠ°Π·Π°Π»ΠΎΡΡ Π² 15,1 ΡΠ°Π·Π° Π±ΠΎΠ»ΡΡΠ΅, ΡΠ΅ΠΌ ΡΡΠ΅Π΄ΠΈ Π±Π΅Π»ΡΡ . ΠΠ΅Π½ΠΈΡΠ°Π»ΡΠ½ΡΠΉ Π³Π΅ΡΠΏΠ΅Ρ ΠΎΡΠΌΠ΅ΡΠ°Π΅ΡΡΡ ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅ΡΠ½ΠΎ Ρ 40 % Π²Π·ΡΠΎΡΠ»ΡΡ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ ΠΈ Ρ 14 % Π±Π΅Π»ΡΡ (Centers for Disease Control and Prevention, Aug., 2006). ΠΡΠΈΠΌΠ΅ΡΠ½ΠΎ ΠΏΠΎΠ»ΠΎΠ²ΠΈΠ½Π° ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ Π΄Π΅Π²ΡΡΠ΅ΠΊ Π² Π²ΠΎΠ·ΡΠ°ΡΡΠ΅ ΠΎΡ 14 Π΄ΠΎ 19 Π»Π΅Ρ ΡΡΡΠ°Π΄Π°Π΅Ρ ΠΊΠ°ΠΊ ΠΌΠΈΠ½ΠΈΠΌΡΠΌ ΠΎΠ΄Π½ΠΎΠΉ ΠΠΠΠ, Π² ΡΠΎ Π²ΡΠ΅ΠΌΡ ΠΊΠ°ΠΊ Π΄Π»Ρ Π±Π΅Π»ΡΡ Π΄Π΅Π²ΡΡΠ΅ΠΊ ΡΡΠΎΡ ΠΏΠΎΠΊΠ°Π·Π°ΡΠ΅Π»Ρ ΡΠΎΡΡΠ°Π²Π»ΡΠ΅Ρ 20 % (CDC, 2003β2004).
(8) ΠΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠΊΠΈΠ΅ ΠΌΡΠΆΡΠΈΠ½Ρ ΡΠ°ΡΠ΅ ΠΎΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°ΡΡΡΡ Β«ΠΏΠΎΠ΄Π»Π΅ΡΠ°ΠΌΠΈΒ», ΡΠ΅ΠΌ Β«ΠΎΡΡΠ°ΠΌΠΈΒ», ΡΠΎ Π΅ΡΡΡ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠ΅ ΠΏΡΠΈΠ΄Π΅ΡΠΆΠΈΠ²Π°ΡΡΡΡ ΡΠ΅ΠΏΡΠΎΠ΄ΡΠΊΡΠΈΠ²Π½ΠΎΠΉ r-ΡΡΡΠ°ΡΠ΅Π³ΠΈΠΈ (ΡΠΌ. ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΠ΄ΡΡΡΡ Π³Π»Π°Π²Ρ). ΠΠ΅Π·Π½Π°ΡΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎΠ΅ ΡΡΠ°ΡΡΠΈΠ΅ ΠΎΡΡΠ° Π² Π²ΠΎΡΠΏΠΈΡΠ°Π½ΠΈΠΈ Π΄Π΅ΡΠ΅ΠΉ (Π½Π΅Π·Π°ΠΊΠΎΠ½Π½ΠΎΡΠΎΠΆΠ΄Π΅Π½Π½ΠΎΡΡΡ, Π±ΡΠΎΡΠ΅Π½Π½ΡΠ΅ Π΄Π΅ΡΠΈ) ΡΠΎΠΏΡΡΠΆΠ΅Π½ΠΎ Ρ ΠΏΡΠΎΠΌΠΈΡΠΊΡΠΈΡΠ΅ΡΠΎΠΌ Ρ Π΄Π΅Π²ΡΡΠ΅ΠΊ ΠΈ Π°Π³ΡΠ΅ΡΡΠΈΠ²Π½ΠΎΡΡΡΡ Ρ ΠΌΠ°Π»ΡΡΠΈΠΊΠΎΠ² (Blain, 1988; Heatherton, 1972), ΠΏΡΠΈΡΠ΅ΠΌ ΠΊΠ°ΠΆΠ΄ΡΠΉ ΠΈΠ· ΡΡΠΈΡ ΠΏΠΎΠΊΠ°Π·Π°ΡΠ΅Π»Π΅ΠΉ Π²ΡΡΠ΅ Ρ Π°ΡΡΠΎΠ°ΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ΅Π². ΠΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΡ ΠΈ Π°ΡΡΠΎΠ°ΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΡ ΠΏΡΠΈΠ΄Π΅ΡΠΆΠΈΠ²Π°ΡΡΡΡ ΡΡ ΠΎΠΆΠΈΡ ΡΠ΅ΠΌΠ΅ΠΉΠ½ΡΡ ΡΡΡΠ°ΡΠ΅Π³ΠΈΠΉ, ΡΡΠΎ ΠΏΠΎΠ·Π²ΠΎΠ»ΡΠ΅Ρ ΠΏΡΠ΅Π΄ΠΏΠΎΠ»Π°Π³Π°ΡΡ ΠΈΡ Π½Π°ΡΠ»Π΅Π΄ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΡΡ ΠΏΠ΅ΡΠ΅Π΄Π°ΡΡ (Wilson, 2002).
(9) Π‘ΡΡΠ΅ΠΌΠ»Π΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΏΠΎΠΌΠΎΠ³Π°ΡΡ Π΄ΡΡΠ³ΠΈΠΌ Π»ΡΠ΄ΡΠΌ, Π΄Π°ΠΆΠ΅ ΠΏΠΎΡΡΠΎΡΠΎΠ½Π½ΠΈΠΌ (Π°Π»ΡΡΡΡΠΈΠ·ΠΌ), ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²Π»ΡΠ΅ΡΡΡ ΠΊΠ°ΠΊ Π³Π΅Π½Π΅ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈ Π·Π°ΠΊΡΠ΅ΠΏΠ»Π΅Π½Π½ΠΎΠ΅ ΠΏΠΎΠ²Π΅Π΄Π΅Π½ΠΈΠ΅, Ρ. ΠΊ. ΠΎΠ½ΠΎ Π½Π°Π±Π»ΡΠ΄Π°Π΅ΡΡΡ Ρ Π΄Π΅ΡΠ΅ΠΉ ΡΠΆΠ΅ Π² 18 ΠΌΠ΅ΡΡΡΠ΅Π² (Warneken, 2006). ΠΠΈ ΠΎΠ΄Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ ΡΠ°ΡΠΎΠ²ΡΡ ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠΈΠΉ Π² Π²ΡΡΠ°ΠΆΠ΅Π½Π½ΠΎΡΡΠΈ Π°Π»ΡΡΡΡΠΈΠ·ΠΌΠ° Π½Π°ΠΉΡΠΈ Π½Π΅ ΡΠ΄Π°Π»ΠΎΡΡ, Π½ΠΎ Π΅ΡΠ»ΠΈ Π³ΠΎΠ²ΠΎΡΠΈΡΡ ΠΎ ΠΏΠΎΠΆΠ΅ΡΡΠ²ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠΈ Π΄Π΅Π½Π΅Π³, ΠΊΡΠΎΠ²ΠΈ ΠΈΠ»ΠΈ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ ΠΎΡΠ³Π°Π½ΠΎΠ², ΡΠΎ Π΅Π²ΡΠΎΠΏΠ΅ΠΎΠΈΠ΄Ρ Π·Π½Π°ΡΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎ ΡΠ΅Π΄ΡΠ΅Π΅ ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²ΠΈΡΠ΅Π»Π΅ΠΉ Π΄ΡΡΠ³ΠΈΡ ΡΠ°Ρ, ΠΈ ΠΎΠ½ΠΈ ΠΏΡΠΎΡΠ²Π»ΡΡΡ ΡΡΡ ΡΠ΅Π΄ΡΠΎΡΡΡ Π½Π΅Π·Π°Π²ΠΈΡΠΈΠΌΠΎ ΠΎΡ ΡΠΎΠ³ΠΎ, ΡΠ²Π»ΡΠ΅ΡΡΡ Π»ΠΈ Π½ΡΠΆΠ΄Π°ΡΡΠΈΠΉΡΡ ΠΈΡ ΡΠΎΠ΄ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΈΠΊΠΎΠΌ ΠΈΠ»ΠΈ Π½Π΅Ρ.
(10) (Allik, 2004; Lynn, 2002c & 2003). Π‘ΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΡΠΉ ΠΊΠΎΠ½ΡΠΎΡΠΌΠΈΠ·ΠΌ ΠΈ ΠΌΠ΅Π½Π΅Π΅ Π²ΡΡΠ°ΠΆΠ΅Π½Π½Π°Ρ ΡΠ΅Π½Π΄Π΅Π½ΡΠΈΡ Π½Π°ΡΡΡΠ°ΡΡ ΡΡΠ΅ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΠΏΡ ΠΌΠΎΠ³ΡΡ ΠΏΡΠΈΠ²ΠΎΠ΄ΠΈΡΡ ΠΊ ΠΌΠ΅Π½ΡΡΠ΅ΠΌΡ ΡΡΠΎΠ²Π½Ρ Π΄ΠΎΡΡΠΈΠΆΠ΅Π½ΠΈΠΉ Ρ ΠΌΠΎΠ½Π³ΠΎΠ»ΠΎΠΈΠ΄ΠΎΠ², Π½Π΅ΡΠΌΠΎΡΡΡ Π½Π° ΠΈΡ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ Π²ΡΡΠΎΠΊΠΈΠΉ IQ (ΠΠ»Π°Π²Π° 14).
(11) Π Π°Π±ΡΡΠ²ΠΎ (ΠΏΠΎΠΊΡΠΏΠΊΠ° ΠΈ ΠΏΡΠΎΠ΄Π°ΠΆΠ° Π»ΡΠ΄Π΅ΠΉ, ΠΊΠ°ΠΊ Π΅ΡΠ»ΠΈ Π±Ρ ΠΎΠ½ΠΈ Π±ΡΠ»ΠΈ ΠΆΠΈΠ²ΠΎΡΠ½ΡΠΌΠΈ), ΠΊΠ°ΠΊ Π»Π΅Π³Π°Π»ΡΠ½ΠΎΠ΅, ΡΠ°ΠΊ ΠΈ Π½Π΅Π»Π΅Π³Π°Π»ΡΠ½ΠΎΠ΅, ΠΏΡΠ°ΠΊΡΠΈΠΊΠΎΠ²Π°Π»ΠΎΡΡ Π²ΡΠ΅ΠΌΠΈ ΡΡΠ΅ΠΌΡ ΡΠ°ΡΠ°ΠΌΠΈ ΠΏΠΎ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΠΊ ΡΠ²ΠΎΠΈΠΌ ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²ΠΈΡΠ΅Π»ΡΠΌ ΠΈΠ»ΠΈ ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²ΠΈΡΠ΅Π»ΡΠΌ Π΄ΡΡΠ³ΠΈΡ ΡΠ°Ρ (Keeling, 1947), Π½ΠΎ ΡΠ΅Π³ΠΎΠ΄Π½Ρ ΠΏΡΠ°ΠΊΡΠΈΠΊΡΠ΅ΡΡΡ ΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ°ΠΌΠΈ [154 - Β«Scale of African Slavery RevealedΒ», BBC News, April 23, 2004.]. Π Π‘Π¨Π Π΄ΠΎ 1865 Π³ΠΎΠ΄Π° Π½Π΅ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΠ΅ ΡΠ°Π±Ρ, Π±ΡΠ΄ΡΡΠΈ ΠΎΡΠ²ΠΎΠ±ΠΎΠΆΠ΄Π΅Π½Ρ, ΡΠ°ΠΌΠΈ ΠΏΠΎΠΊΡΠΏΠ°Π»ΠΈ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΆΠΈΡ ΡΠ°Π±ΠΎΠ² (Grooms, 1995, Ρ. 17β21; Robson, 2006). ΠΡΠ»ΠΈ Π±Ρ Π±Π΅Π»ΡΠ΅ Π½Π΅ ΠΏΠΎΠΊΡΠΏΠ°Π»ΠΈ Ρ Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠ΅Π² Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠΊΠΈΡ ΡΠ°Π±ΠΎΠ², ΡΠ΅ Ρ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠΎΠΉ Π²Π΅ΡΠΎΡΡΠ½ΠΎΡΡΡΡ Π±ΡΠ»ΠΈ Π±Ρ ΡΠ±ΠΈΡΡ ΠΈ ΡΡΠ΅Π΄Π΅Π½Ρ, ΠΏΠΎΡΠΊΠΎΠ»ΡΠΊΡ ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²Π»ΡΠ»ΠΈ ΡΠΎΠ±ΠΎΠΉ Π²ΡΠ°Π³ΠΎΠ² ΠΈ Π½Π΅ ΠΈΠΌΠ΅Π»ΠΈ Π½ΠΈΠΊΠ°ΠΊΠΎΠΉ ΡΠ΅Π½Π½ΠΎΡΡΠΈ, ΠΊΡΠΎΠΌΠ΅ Π²ΠΎΠ·ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎΡΡΠΈ Π±ΡΡΡ ΠΏΡΠΎΠ΄Π°Π½Π½ΡΠΌΠΈ Π² ΡΠ°Π±ΡΡΠ²ΠΎ (Cartwright, 1857, Ρ. 47β48) [155 - Β«Π ΠΎΡΠ»ΠΈΡΠΈΠ΅ ΠΎΡ Π΄ΡΡΠ³ΠΈΡ ΠΏΠ»Π΅ΠΌΠ΅Π½, Ρ ΠΏΠ»Π΅ΠΌΠ΅Π½ΠΈ ΡΠ°Π½Π³ Π±ΡΠ»ΠΎ ΠΌΠ°Π»ΠΎ ΡΠ°Π±ΠΎΠ², ΠΎΡΡΠ°ΡΡΠΈ ΠΏΠΎΡΠΎΠΌΡ, ΡΡΠΎ Ρ Π½ΠΈΡ Π±ΡΠ»ΠΎ ΠΎΠ±ΡΡΠ°Π΅ΠΌ ΠΏΠΎΠ΅Π΄Π°ΡΡ ΠΏΠ»Π΅Π½Π½ΠΈΠΊΠΎΠ², Π·Π°Ρ Π²Π°ΡΠ΅Π½Π½ΡΡ Π² Π±ΠΎΡ; ΠΎΠ΄Π½Π°ΠΊΠΎ ΠΎΠ½ΠΈ ΠΏΠΎΠΊΡΠΏΠ°Π»ΠΈ ΡΠ΅Π»Π° ΡΠ°Π±ΠΎΠ² Ρ Π΄ΡΡΠ³ΠΈΡ ΠΏΠ»Π΅ΠΌΠ΅Π½ Π΄Π»Ρ ΠΏΠΎΠ΅Π΄Π°Π½ΠΈΡ, ΡΠ°ΡΠΏΠ»Π°ΡΠΈΠ²Π°ΡΡΡ ΡΠ»ΠΎΠ½ΠΎΠ²ΠΎΠΉ ΠΊΠΎΡΡΡΡΒ» (Baker, 1974, Ρ. 391).]. Π’Π°ΠΊΠΈΠΌ ΠΎΠ±ΡΠ°Π·ΠΎΠΌ, Π΄Π»Ρ Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ°Π±Π° Π±ΡΡΡ ΠΏΡΠΎΠ΄Π°Π½Π½ΡΠΌ Π½Π΅-Π°ΡΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΡ Π±ΡΠ»ΠΎ Ρ ΠΎΡΠΎΡΠ΅ΠΉ ΡΠ΅ΠΏΡΠΎΠ΄ΡΠΊΡΠΈΠ²Π½ΠΎΠΉ ΡΡΡΠ°ΡΠ΅Π³ΠΈΠ΅ΠΉ.
(12) ΠΠ°Π½Π½ΠΈΠ±Π°Π»ΠΈΠ·ΠΌ Π²ΠΎΠ·Π½ΠΈΠΊΠ°Π΅Ρ ΠΏΡΠΈ Π²Π΅ΡΡΠΌΠ° ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠ½ΡΡ ΡΡΠ»ΠΎΠ²ΠΈΡΡ . Π Π½Π°ΠΈΠ±ΠΎΠ»Π΅Π΅ Β«Π»Π΅Π³ΠΊΠΎΠΉΒ» ΡΠΎΡΠΌΠ΅ Π»ΡΠ΄ΠΈ ΠΈΡΠΏΡΡΡΠ²Π°ΡΡ ΠΊ Π΄Π°Π½Π½ΠΎΠΌΡ ΠΏΠΎΠ²Π΅Π΄Π΅Π½ΠΈΡ ΠΎΡΠ²ΡΠ°ΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅, Π½ΠΎ ΠΎΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°ΡΡΡΡ ΠΏΠ΅ΡΠ΅Π΄ Π²ΡΠ±ΠΎΡΠΎΠΌ: ΠΈΠ»ΠΈ Π΅ΡΡΡ, ΠΈΠ»ΠΈ ΡΠΌΠ΅ΡΠ΅ΡΡ. Π’Π°ΠΊ Π±ΡΠ»ΠΎ, ΠΊ ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅ΡΡ, ΠΊΠΎΠ³Π΄Π° ΠΏΠ΅ΡΠ΅ΡΠ΅Π»Π΅Π½ΡΡ ΠΈΠ· ΠΎΡΡΡΠ΄Π° ΠΠΎΠ½Π½Π΅ΡΠ° Π±ΡΠ»ΠΈ Π·Π°Π±Π»ΠΎΠΊΠΈΡΠΎΠ²Π°Π½Ρ Π² Π‘ΠΊΠ°Π»ΠΈΡΡΡΡ Π³ΠΎΡΠ°Ρ Π² 1846 Π³., ΠΏΡΠΈ ΠΊΡΡΡΠ΅Π½ΠΈΠΈ ΡΠ°ΠΌΠΎΠ»Π΅ΡΠ° Π² ΠΠ½Π΄Π°Ρ Π² 1972 Π³., Π° ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ ΠΊΠΎΠ³Π΄Π° Π³ΠΎΡΡΠ΄Π°ΡΡΡΠ²Π° β ΡΠ»Π΅Π½Ρ Π°Π½ΡΠΈΡΠ°ΡΠΈΡΡΡΠΊΠΎΠΉ ΠΊΠΎΠ°Π»ΠΈΡΠΈΠΈ Π»ΠΈΡΠ°Π»ΠΈ ΠΏΠΈΡΠΈ Π½Π΅ΠΌΡΠ΅Π² ΠΏΠΎΡΠ»Π΅ ΠΡΠΎΡΠΎΠΉ ΠΌΠΈΡΠΎΠ²ΠΎΠΉ Π²ΠΎΠΉΠ½Ρ (Keeling, 1947, Ρ. 65). ΠΠ°Π»Π΅Π΅ ΡΡΡΠ΅ΡΡΠ²ΡΠ΅Ρ ΠΊΠ°Π½Π½ΠΈΠ±Π°Π»ΠΈΠ·ΠΌ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠΉ Π½Π΅ ΡΡΠ΅Π±ΡΠ΅ΡΡΡ Π΄Π»Ρ Π²ΡΠΆΠΈΠ²Π°Π½ΠΈΡ, Π½ΠΎ ΡΠ²Π»ΡΠ΅ΡΡΡ ΡΠ°ΡΡΡΡ ΠΊΡΠ»ΡΡΡΡΡ. ΠΠ°ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ, Π ΠΠ°ΠΏΡΠ° β ΠΠΎΠ²ΠΎΠΉ ΠΠ²ΠΈΠ½Π΅Π΅ Π±ΠΎΠ»Π΅Π·Π½Ρ ΠΌΠΎΠ·Π³Π° ΠΊΡΡΡ, Π²ΡΠ·ΡΠ²Π°Π΅ΠΌΠ°Ρ ΠΏΡΠΈΠΎΠ½Π°ΠΌΠΈ, ΠΏΠ΅ΡΠ΅Π΄Π°Π²Π°Π»Π°ΡΡ Π»ΡΠ΄ΡΠΌ, ΠΏΠΎΠ΅Π΄Π°Π²ΡΠΈΠΌ ΠΌΠΎΠ·Π³ ΡΠΌΠ΅ΡΡΠΈΡ ΡΠΎΠ΄ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΈΠΊΠΎΠ².
ΠΠ°ΠΊΠΎΠ½Π΅Ρ, ΡΠ±ΠΈΠΉΡΡΠ²ΠΎ Π»ΡΠ΄Π΅ΠΉ ΠΌΠΎΠΆΠ΅Ρ Π±ΡΡΡ ΡΠ²ΡΠ·Π°Π½ΠΎ Ρ ΡΠ΄ΠΎΠ²ΠΎΠ»ΡΡΡΠ²ΠΈΠ΅ΠΌ ΠΎΡ ΠΈΡ ΠΏΠΎΠ΅Π΄Π°Π½ΠΈΡ: ΠΎΠ΄Π½ΠΈ (ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠΏΠ°ΡΡ) ΡΠΎΡ ΡΠ°Π½ΡΡΡ ΡΡΠΎ Π² ΡΠ΅ΠΊΡΠ΅ΡΠ΅, Π΄ΡΡΠ³ΠΈΠ΅ ΠΎΡΠΊΡΡΡΠΎ Π΄Π΅ΠΌΠΎΠ½ΡΡΡΠΈΡΡΡΡ (ΠΊΠΎΠ³Π΄Π° ΡΡΠΎ Π΄Π΅Π»Π°Π΅ΡΡΡ Π³ΡΡΠΏΠΏΠΎΠΉ Π»ΡΠ΄Π΅ΠΉ Π±Π΅Π· ΡΠ²Π½ΡΡ ΠΏΡΠΈΠ·Π½Π°ΠΊΠΎΠ² ΠΏΡΠΈΡ ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΉ ΠΏΠ°ΡΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠΈ). ΠΡΠΌΠ΅ΡΠΈΠ½Ρ Π½Π° ΠΈΡΠΊΠΎΠΏΠ°Π΅ΠΌΡΡ ΠΊΠΎΡΡΡΡ ΡΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°ΡΡ Π½Π° ΡΠΈΡΠΎΠΊΡΡ ΡΠ°ΡΠΏΡΠΎΡΡΡΠ°Π½Π΅Π½Π½ΠΎΡΡΡ ΠΊΠ°Π½Π½ΠΈΠ±Π°Π»ΠΈΠ·ΠΌΠ° Ρ ΠΏΠ΅ΡΠ²ΠΎΠ±ΡΡΠ½ΡΡ Π»ΡΠ΄Π΅ΠΉ (Arsuaga, 2001, Ρ. 58) [156 - ΠΠ·Π²Π΅ΡΡΠ½ΠΎ ΠΎ ΠΊΠ°Π½Π½ΠΈΠ±Π°Π»ΠΈΠ·ΠΌΠ΅ Ρ ΡΠΈΠΌΠΏΠ°Π½Π·Π΅ (Goodall, 1977). ΠΠ°Π»ΠΈΡΠΈΠ΅ Ρ ΡΠΎΠ²ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½Π½ΡΡ Π»ΡΠ΄Π΅ΠΉ Π°Π»Π»Π΅Π»Π΅ΠΉ Π²ΠΎΠ·ΡΠ°ΡΡΠΎΠΌ Π² 500 000 Π»Π΅Ρ, ΠΎΠ±Π΅ΡΠΏΠ΅ΡΠΈΠ²Π°ΡΡΠΈΡ Π·Π°ΡΠΈΡΡ ΠΎΡ Π²ΡΠ·ΡΠ²Π°Π΅ΠΌΡΡ ΠΏΡΠΈΠΎΠ½Π°ΠΌΠΈ Π±ΠΎΠ»Π΅Π·Π½Π΅ΠΉ, ΡΠ°ΠΊΠΈΡ ΠΊΠ°ΠΊ Π±ΠΎΠ»Π΅Π·Π½Ρ ΠΡΠ΅ΠΉΡΡΡΠ΅Π»ΡΠ΄ΡΠ° β Π―ΠΊΠΎΠ±Π° ΠΈ ΠΊΡΡΡ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ ΠΌΠΎΠ³ΡΡ ΡΠ°Π·Π²ΠΈΡΡΡΡ Π² ΡΠ΅Π·ΡΠ»ΡΡΠ°ΡΠ΅ ΠΏΠΎΠ΅Π΄Π°Π½ΠΈΡ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΠΌΠΎΠ·Π³Π°, ΡΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°Π΅Ρ Π½Π° ΡΠΎ, ΡΡΠΎ ΡΠ°Π½Π½ΠΈΠ΅ Π»ΡΠ΄ΠΈ Π±ΡΠ»ΠΈ ΠΊΠ°Π½Π½ΠΈΠ±Π°Π»Π°ΠΌΠΈ (Pennisi, 2003).], Ρ ΠΎΡΡ Π½Π° ΠΎΡΠ½ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠΈ ΠΈΠ·ΡΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΡΠ°ΠΊΠΈΡ ΠΎΡΡΠ°Π½ΠΊΠΎΠ² ΡΡΡΠ΄Π½ΠΎ Π³ΠΎΠ²ΠΎΡΠΈΡΡ ΠΎΠ± ΠΎΠ±ΡΡΠΎΡΡΠ΅Π»ΡΡΡΠ²Π°Ρ ΠΊΠ°Π½Π½ΠΈΠ±Π°Π»ΠΈΠ·ΠΌΠ°. ΠΠΎ ΠΏΠΎΡΠΊΠΎΠ»ΡΠΊΡ ΠΎΡΠ΄Π΅Π»ΡΠ½ΡΠ΅ Π³ΡΡΠΏΠΏΡ Π»ΡΠ΄Π΅ΠΉ ΠΊΠΎΠ½ΠΊΡΡΠΈΡΠΎΠ²Π°Π»ΠΈ Π΄ΡΡΠ³ Ρ Π΄ΡΡΠ³ΠΎΠΌ, ΡΠ²Π΅Π»ΠΈΡΠΈΠ²Π°ΡΡΡ Π² ΡΠΈΡΠ»Π΅Π½Π½ΠΎΡΡΠΈ Π² ΠΏΠ΅ΡΠΈΠΎΠ΄Ρ ΠΈΠ·ΠΎΠ±ΠΈΠ»ΠΈΡ ΠΈ Π³ΠΎΠ»ΠΎΠ΄Π°Ρ Π² ΠΎΡΡΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠ΅ Π²ΡΠ΅ΠΌΡ, ΡΠ±ΠΈΠΉΡΡΠ²ΠΎ ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²ΠΈΡΠ΅Π»Π΅ΠΉ Π΄ΡΡΠ³ΠΈΡ Π³ΡΡΠΏΠΏ ΡΠ°Π΄ΠΈ ΠΏΠΈΡΠΈ Π½Π΅ Π΄ΠΎΠ»ΠΆΠ½ΠΎ ΠΊΠ°Π·Π°ΡΡΡΡ ΡΠ΄ΠΈΠ²ΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΡΠΌ. ΠΠΎ ΠΊΠΎΠ½ΡΠ°ΠΊΡΠ° Ρ ΠΎΡΡΠ°Π»ΡΠ½ΡΠΌ ΠΌΠΈΡΠΎΠΌ ΡΠ±ΠΈΠΉΡΡΠ²ΠΎ ΡΠ°Π΄ΠΈ ΠΏΠΈΡΠΈ Π² ΠΡΡΠΈΠΊΠ΅ Π±ΡΠ»ΠΎ ΠΎΠ±ΡΡΠ½ΡΠΌ Π΄Π΅Π»ΠΎΠΌ, ΠΈ ΠΎΡΠ΄Π΅Π»ΡΠ½ΡΠ΅ ΡΠΎΠΎΠ±ΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΠΎΠ± ΡΡΠΎΠΌ ΠΏΠΎΡΠ²Π»ΡΡΡΡΡ ΠΈ ΡΠ΅Π³ΠΎΠ΄Π½Ρ (Baker, 1974, Ρ. 364β365). ΠΠ°Π½Π½ΠΈΠ±Π°Π»ΠΈΠ·ΠΌ ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ ΠΏΡΠ°ΠΊΡΠΈΠΊΠΎΠ²Π°Π»ΡΡ ΠΊΠΎΡΠ΅Π½Π½ΡΠΌ Π½Π°ΡΠ΅Π»Π΅Π½ΠΈΠ΅ΠΌ ΠΠΊΠ²Π°Π΄ΠΎΡΠ° Π΅ΡΠ΅ Π² 1970-Π΅ Π³Π³. ΠΈ Π΄ΠΎ ΡΠΈΡ ΠΏΠΎΡ ΠΎΡΠΌΠ΅ΡΠ°Π΅ΡΡΡ Π² ΠΠΎΠ²ΠΎΠΉ ΠΠ²ΠΈΠ½Π΅Π΅ (Raffaele, 2006).