ΠΠΎΠ»ΡΡΠΈΠ½ΡΡΠ²ΠΎ ΠΈΠ· ΡΠ°Π½Π½ΠΈΡ ΠΏΠΎΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°ΡΠ΅Π»Π΅ΠΉ Π€ΡΠ΅ΠΉΠ΄Π° ΡΠ°Π·Π΄Π΅Π»ΡΠ»ΠΈ Π΅Π³ΠΎ Π²Π·Π³Π»ΡΠ΄ Π½Π° ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΠΎΠ·Π½ΠΎΡΡΡ ΠΊΠ°ΠΊ ΠΏΡΠΎΡΠ²Π»Π΅Π½ΠΈΠ΅ Π½Π΅Π·ΡΠ΅Π»ΠΎΡΡΠΈ ΠΈΠ»ΠΈ Π½Π΅Π²ΡΠΎΠ·Π°. ΠΠ΅ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ°Π½Π°Π»ΠΈΡΠΈΠΊΠΈ ΡΡΠΈΡΠ°Π»ΠΈ, ΡΡΠΎ ΡΠ²Π΅ΡΠ΄ΠΎΡΡΡ ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΠΎΠ·Π½ΡΡ ΡΠ±Π΅ΠΆΠ΄Π΅Π½ΠΈΠΉ Π³ΠΎΠ²ΠΎΡΠΈΡ ΠΎ Π½Π΅Π΄ΠΎΡΡΠ°ΡΠΊΠ΅ Π°Π½Π°Π»ΠΈΠ·Π°. ΠΠΎΡΠ½Π΅ΡΡ (Cornett, 1998) ΠΏΠΈΡΠ°Π», ΡΡΠΎ ΡΠ°ΡΡΠΈΡΠ½ΠΎ ΡΠ°ΠΊΠΎΠ΅ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ Π±ΡΠ»ΠΎ ΠΎΠ±ΡΡΠ»ΠΎΠ²Π»Π΅Π½ΠΎ ΡΠΊΠΎΠ½ΠΎΠΌΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΌΠΈ ΠΏΡΠΈΡΠΈΠ½Π°ΠΌΠΈ; ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ°Π½Π°Π»ΠΈΠ·Ρ Π±ΡΠ»ΠΎ Π²Π°ΠΆΠ½ΠΎ Π½Π°Ρ ΠΎΠ΄ΠΈΡΡΡΡ Π²Π½ΡΡΡΠΈ ΡΡΠ΅ΡΡ Π½Π°ΡΡΠ½ΠΎΠΉ ΠΌΠ΅Π΄ΠΈΡΠΈΠ½Ρ, ΠΈΠ½Π°ΡΠ΅ Π±Ρ Π·Π° Π½Π΅Π³ΠΎ Π½Π΅ ΠΏΠ»Π°ΡΠΈΠ»ΠΈ. ΠΠ°ΠΏΡΠΎΡΠΈΠ², ΠΌΠ½ΠΎΠ³ΠΈΠ΅ ΡΠΎΠ²ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½Π½ΡΠ΅ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ°Π½Π°Π»ΠΈΡΠΈΠΊΠΈ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΡΡΡΡ ΠΊ ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΠΈ ΠΎΡΠ΅Π½Ρ Π½Π΅ΠΏΡΠ΅Π΄Π²Π·ΡΡΠΎ ΠΈΠ»ΠΈ, ΠΏΠΎ ΠΊΡΠ°ΠΉΠ½Π΅ΠΉ ΠΌΠ΅ΡΠ΅, Ρ ΠΏΠΎΠ½ΠΈΠΌΠ°Π½ΠΈΠ΅ΠΌ ΠΈ ΡΠ²Π°ΠΆΠ΅Π½ΠΈΠ΅ΠΌ, ΠΏΠΎΡΠΎΠΌΡ ΡΡΠΎ ΠΈΡ ΠΏΡΠΎΡΠ΅ΡΡΠΈΠΎΠ½Π°Π»ΠΈΠ·ΠΌ Π½Π΅ Π΄ΠΎΠΏΡΡΠΊΠ°Π΅Ρ ΠΊΠΎΠΌΠΌΠ΅Π½ΡΠ°ΡΠΈΠ΅Π² ΠΏΠΎ ΠΏΠΎΠ²ΠΎΠ΄Ρ ΡΠΎΠΉ ΠΈΠ»ΠΈ ΠΈΠ½ΠΎΠΉ ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΠΎΠ·Π½ΠΎΠΉ ΠΏΡΠΈΠ½Π°Π΄Π»Π΅ΠΆΠ½ΠΎΡΡΠΈ.
Π‘ΡΠΎΠΈΡ Π·Π°ΠΌΠ΅ΡΠΈΡΡ, ΡΡΠΎ ΠΈ Π½Π° Π·Π°ΡΠ΅ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ°Π½Π°Π»ΠΈΠ·Π° Π΄Π°Π»Π΅ΠΊΠΎ Π½Π΅ Π²ΡΠ΅ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠΈΠ»ΠΈΡΡ ΠΊ ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΠΈ ΠΏΡΠ΅Π½Π΅Π±ΡΠ΅ΠΆΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎ. ΠΠ½ΠΎΠ³ΠΈΠ΅ ΡΡΠΈΡΠ°Π»ΠΈ ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΡ ΠΎΡΡΠ°ΡΠΎΡΠ½ΡΠΌ ΡΠ²Π»Π΅Π½ΠΈΠ΅ΠΌ ΡΠ°Π·Π²ΠΈΡΠΈΡ Π»ΠΈΡΠ½ΠΎΡΡΠΈ. ΠΡΠΈΠΊΡΠΎΠ½ (Erikson, 1950) ΠΈΡΠΊΠ°Π» ΠΈΡΡΠΎΠΊΠΈ ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΠΎΠ·Π½ΠΎΡΡΠΈ Π² ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΡΡ Ρ ΠΌΠ°ΡΠ΅ΡΡΡ, ΡΠ°ΠΊ ΠΊΠ°ΠΊ ΠΈΠΌΠ΅Π½Π½ΠΎ ΠΌΠ°ΡΡ ΠΎΠ½ ΡΡΠΈΡΠ°Π» ΠΈΡΡΠΎΡΠ½ΠΈΠΊΠΎΠΌ ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΠΎΠ·Π½ΡΡ ΠΎΠ±ΡΠ°Π·ΠΎΠ² Π·Π°Π±ΠΎΡΡ ΠΈ Π²ΠΎΡΠΏΠΈΡΠ°Π½ΠΈΡ[56]. Π ΠΎΠ»Ρ ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΠΈ ΠΎΠ½ Π²ΠΈΠ΄Π΅Π» Π² ΡΡΠ²Π΅ΡΠΆΠ΄Π΅Π½ΠΈΠΈ Π²ΡΠ΅ΠΎΠ±ΡΠ΅Π³ΠΎ Π΄ΠΎΠ²Π΅ΡΠΈΡ ΠΈ Π½Π°Π΄Π΅ΠΆΠ΄Ρ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ Π½Π°ΡΠΈΠ½Π°ΡΡ ΡΠ°Π·Π²ΠΈΠ²Π°ΡΡΡΡ Ρ ΠΏΠ΅ΡΠ²ΠΎΠΉ ΠΆΠ΅ ΡΡΠ°Π΄ΠΈΠΈ ΠΌΠ»Π°Π΄Π΅Π½ΡΠ΅ΡΡΠ²Π°. Π Π΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΡ ΠΏΠΎΠ΄ΡΠ°Π·ΡΠΌΠ΅Π²Π°Π΅Ρ ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ ΡΠΎΠ·Π΄Π°Π½ΠΈΠ΅ ΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΡΡ ΡΡΠ»ΠΎΠ²ΠΈΠΉ Π΄Π»Ρ ΡΠ°Π·Π²ΠΈΡΠΈΡ ΠΊΠ°ΡΠ΅ΡΡΠ² ΠΌΡΠ΄ΡΠΎΡΡΠΈ ΠΈ ΡΠ΅Π»ΠΎΡΡΠ½ΠΎΡΡΠΈ, Ρ Π°ΡΠ°ΠΊΡΠ΅ΡΠ½ΡΡ Π΄Π»Ρ ΠΏΠΎΠΆΠΈΠ»ΠΎΠ³ΠΎ Π²ΠΎΠ·ΡΠ°ΡΡΠ° β ΡΡΠ²ΡΡΠ²Π° ΠΊΠΎΡΠΌΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΠΏΠΎΡΡΠ΄ΠΊΠ° ΠΈ Π΄ΡΡ ΠΎΠ²Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΡΠΌΡΡΠ»Π°, ΠΏΡΠΈΠ½ΡΡΠΈΡ ΡΠ²ΠΎΠ΅ΠΉ ΠΆΠΈΠ·Π½ΠΈ ΠΈ Π½Π΅ΠΈΠ·Π±Π΅ΠΆΠ½ΠΎΡΡΠΈ ΡΠΌΠ΅ΡΡΠΈ. Π ΠΎΠ±ΡΠ΅ΠΌ, ΠΡΠΈΠΊΡΠΎΠ½ ΡΡΠΈΡΠ°Π» ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΡ Π½Π΅ΠΎΠ±Ρ ΠΎΠ΄ΠΈΠΌΡΠΌ ΡΡΠ»ΠΎΠ²ΠΈΠ΅ΠΌ Π΄ΠΎΡΡΠΈΠΆΠ΅Π½ΠΈΡ Π·ΡΠ΅Π»ΠΎΡΡΠΈ.
Π‘Π°ΡΡΠΈ (Suttie, 1935) ΠΎΡΠΌΠ΅ΡΠ°Π», ΡΡΠΎ Π½Π΅Π²ΡΠΎΡΠΈΠΊΠΈ Π·Π°ΡΠ°ΡΡΡΡ ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΠΎΠ·Π½Ρ, ΠΏΠΎΡΠΎΠΌΡ ΡΡΠΎ ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΡ ΡΠ²ΡΠ·Π°Π½Π° Ρ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΡΠΌΠΈ, Ρ Π·Π°Π±ΠΎΡΠΎΠΉ ΠΈ ΠΏΠΎΡΠΎΠΌΡ ΠΎΠ½Π° Π²ΡΠΏΠΎΠ»Π½ΡΠ΅Ρ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΡΠ΅ΡΠ°ΠΏΠ΅Π²ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ ΡΡΠ½ΠΊΡΠΈΠΈ. ΠΠ΄Π½Π°ΠΊΠΎ ΠΎΠ½ ΡΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°Π» ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅, ΡΡΠΎ Π² ΡΠ΅Ρ ΡΠ»ΡΡΠ°ΡΡ , ΠΊΠΎΠ³Π΄Π° ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΡ Π½Π΅ ΠΈΡΠΏΠΎΠ»ΡΠ·ΡΠ΅ΡΡΡ Π΄Π»Ρ ΠΏΠΎΠΌΠΎΡΠΈ Π½Π΅Π²ΡΠΎΡΠΈΠΊΠ°ΠΌ, ΠΎΠ½Π° ΠΈΠ΄Π΅Ρ Π½Π° ΠΏΠΎΠ²ΠΎΠ΄Ρ Ρ ΠΌΠ΅Ρ Π°Π½ΠΈΠ·ΠΌΠΎΠ² Π·Π°ΡΠΈΡΡ. ΠΠΎΡΡΠΎΠΌΡ, ΡΡΠΈΡΠ°Π΅Ρ Π‘Π°ΡΡΠΈ, ΠΈΠ· ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΠΈ Π»ΡΠ±Π²ΠΈ ΠΈ ΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠΉ ΡΠΏΡΠ°Π²Π΅Π΄Π»ΠΈΠ²ΠΎΡΡΠΈ Ρ ΡΠΈΡΡΠΈΠ°Π½ΡΡΠ²ΠΎ ΠΏΡΠ΅Π²ΡΠ°ΡΠΈΠ»ΠΎΡΡ Π² Π½Π΅ΡΠ΅ΡΠΏΠΈΠΌΡΡ ΡΠ΅ΠΊΡΡ. ΠΠ°Π½ΡΡΠΈΠΏΠΏ (Guntripp, 1956) ΡΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°Π» ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ Π½Π° Π²Π·Π°ΠΈΠΌΠΎΡΠ²ΡΠ·Ρ ΡΡΡΠ΄Π½ΡΡ ΡΠ°Π½Π½ΠΈΡ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΠΉ ΠΈ ΠΈΠ·Π²ΡΠ°ΡΠ΅Π½Π½ΠΎΠΉ ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΠΎΠ·Π½ΠΎΡΡΠΈ. ΠΠ½ ΡΡΠΈΡΠ°Π», ΡΡΠΎ ΡΠΈΠ·ΠΎΠΈΠ΄, Π½Π°ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ, ΠΌΠΎΠΆΠ΅Ρ ΠΎΡΡΠΈΡΠ°ΡΡ ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΡ Π² ΡΠ΅Π»ΠΎΠΌ, ΠΏΠΎΡΠΎΠΌΡ ΡΡΠΎ ΠΎΠ½Π° ΡΠ²ΡΠ·Π°Π½Π° Ρ ΡΠΌΠΎΡΠΈΠΎΠ½Π°Π»ΡΠ½ΡΠΌΠΈ ΠΏΠΎΡΡΠ΅Π±Π½ΠΎΡΡΡΠΌΠΈ ΠΈ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΡΠΌΠΈ, ΠΈ ΡΠ²ΠΎΠ΄ΠΈΡΡ Π΅Π΅ ΠΊ ΡΠ²ΠΎΠ±ΠΎΠ΄Π½ΠΎΠΉ ΠΎΡ Π°ΡΡΠ΅ΠΊΡΠΎΠ² ΡΠΈΠ»ΠΎΡΠΎΡΠΈΠΈ ΠΆΠΈΠ·Π½ΠΈ. ΠΡΠ»ΠΈ ΠΆΠ΅ Π² Π΄Π΅ΡΡΡΠ²Π΅ Π±ΡΠ»Π° ΠΏΠ΅ΡΠ΅ΠΆΠΈΡΠ° ΠΏΠΎΡΠ΅ΡΡ, ΠΏΡΠΈΠ²Π΅Π΄ΡΠ°Ρ ΠΊ Π΄Π΅ΠΏΡΠ΅ΡΡΠΈΠΈ, ΡΠΎ ΠΈΠ½Π΄ΠΈΠ²ΠΈΠ΄ Π±ΡΠ΄Π΅Ρ ΡΡΠ²ΡΡΠ²ΠΎΠ²Π°ΡΡ Π²ΠΈΠ½Ρ, ΠΎΡΡΡΠ°ΡΡ ΡΠΎΠ±ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΡΡ Π³ΡΠ΅Ρ ΠΎΠ²Π½ΠΎΡΡΡ, Π±ΡΠ΄Π΅Ρ Π½ΡΠΆΠ΄Π°ΡΡΡΡ Π² ΡΠΏΠ°ΡΠ΅Π½ΠΈΠΈ ΡΠ΅ΡΠ΅Π· ΠΏΠΎΠΊΠ°ΡΠ½ΠΈΠ΅. ΠΠ°ΠΏΡΠΎΡΠΈΠ², Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ Π·ΡΠ΅Π»ΡΠ΅ Π»ΡΠ΄ΠΈ Π±ΡΠ΄ΡΡ ΠΈΡΠΏΠΎΠ»ΡΠ·ΠΎΠ²Π°ΡΡ ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΡ Π΄Π»Ρ ΠΏΠΎΠ΄Π΄Π΅ΡΠΆΠ°Π½ΠΈΡ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΠΉ Ρ Π΄ΡΡΠ³ΠΈΠΌΠΈ ΠΈ ΡΠ²ΡΠ·ΠΈ Ρ ΠΏΡΠ΅Π΄Π΅Π»ΡΠ½ΠΎΠΉ ΡΠ΅Π°Π»ΡΠ½ΠΎΡΡΡΡ. ΠΠ°Π½ΡΡΠΈΠΏΠΏ ΡΡΠΈΡΠ°Π», ΡΡΠΎ ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΡ Π΄Π°Π΅Ρ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊΡ ΡΡΠ²ΡΡΠ²ΠΎ Π±Π΅Π·ΠΎΠΏΠ°ΡΠ½ΠΎΡΡΠΈ, Π° ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ ΠΎΠ±Π΅ΡΠΏΠ΅ΡΠΈΠ²Π°Π΅Ρ Π΅Π³ΠΎ ΡΠ½ΠΈΠΊΠ°Π»ΡΠ½ΡΠΌ ΠΊΠΎΠ½ΡΠ΅ΠΊΡΡΠΎΠΌ Π΄Π»Ρ ΡΠ°ΠΌΠΎΡΠ΅Π°Π»ΠΈΠ·Π°ΡΠΈΠΈ.
ΠΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²ΠΈΡΠ΅Π»ΠΈ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠΈ ΡΠ°ΠΌΠΎΡΡΠΈ ΡΠ°ΡΡΠΌΠ°ΡΡΠΈΠ²Π°ΡΡ ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΠΎΠ·Π½ΡΠ΅ ΡΠ±Π΅ΠΆΠ΄Π΅Π½ΠΈΡ ΠΈ ΠΏΡΠ°ΠΊΡΠΈΠΊΠΈ Ρ ΡΠΎΡΠΊΠΈ Π·ΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΠΏΠ΅ΡΠ΅ΠΆΠΈΠ²Π°Π½ΠΈΠΉ ΠΎΠ±ΡΠ΅ΠΊΡΠ° ΡΠ°ΠΌΠΎΡΡΠΈ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΡ Π½Π΅Π΄ΠΎΡΡΠ°Π²Π°Π»ΠΎ Π² Π΄Π΅ΡΡΡΠ²Π΅[57]. Π Π½ΠΎΡΠΌΠ΅ ΠΌΠ»Π°Π΄Π΅Π½ΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ ΠΏΠ΅ΡΠ΅ΠΆΠΈΠ²Π°Π½ΠΈΡ ΡΠ»ΠΈΡΠ½ΠΈΡ Ρ ΠΈΠ΄Π΅Π°Π»ΠΈΠ·ΠΈΡΠΎΠ²Π°Π½Π½ΡΠΌ, ΠΌΠΎΠ³ΡΡΠ΅ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΡΠΌ ΡΠΎΠ΄ΠΈΡΠ΅Π»Π΅ΠΌ ΠΏΠΎΠ·Π²ΠΎΠ»ΡΡΡ ΠΎΡΡΡΠΈΡΡ ΠΏΠΎΠΊΠΎΠΉ ΠΈ ΡΠΌΠ΅Π½ΡΡΠΈΡΡ Π²Π½ΡΡΡΠ΅Π½Π½Π΅Π΅ Π½Π°ΠΏΡΡΠΆΠ΅Π½ΠΈΠ΅, Ρ. Π΅. ΠΎΠ±Π΅ΡΠΏΠ΅ΡΠΈΠ²Π°ΡΡ ΡΠΎ, ΡΠ΅Π³ΠΎ ΠΌΠ»Π°Π΄Π΅Π½Π΅Ρ Π½Π΅ ΠΌΠΎΠΆΠ΅Ρ Π΄ΠΎΡΡΠΈΡΡ ΡΠ°ΠΌΠΎΡΡΠΎΡΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎ. ΠΡΠ»ΠΈ ΠΆΠ΅ ΡΠ°ΠΊΠ°Ρ ΡΠΎΠ΄ΠΈΡΠ΅Π»ΡΡΠΊΠ°Ρ ΡΠΈΠ³ΡΡΠ° ΠΈ ΡΠ°ΠΊΠΈΠ΅ ΠΎΡΡΡΠ΅Π½ΠΈΡ Π½Π΅ Π±ΡΠ»ΠΈ Π΄ΠΎΡΡΡΠΏΠ½Ρ, ΡΠΎ ΠΈΠ½Π΄ΠΈΠ²ΠΈΠ΄ Π²ΡΡ ΠΆΠΈΠ·Π½Ρ Π±ΡΠ΄Π΅Ρ Π½Π°Ρ ΠΎΠ΄ΠΈΡΡΡΡ Π² ΠΏΠΎΠΈΡΠΊΠ°Ρ ΠΌΡΠ΄ΡΠΎΠ³ΠΎ, ΡΠΈΠ»ΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΎΠ±ΡΠ΅ΠΊΡΠ° Π΄Π»Ρ ΠΈΠ΄Π΅Π°Π»ΠΈΠ·Π°ΡΠΈΠΈ, Ρ ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠΌ ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ Π±ΡΠ»ΠΎ Π±Ρ ΡΠ»ΠΈΡΡΡΡ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈ. ΠΡΠ»ΠΈ ΠΆΠ΅ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊ Π½ΠΈΠΊΠΎΠ³Π΄Π° Π½Π΅ ΠΈΠΌΠ΅Π» ΡΡΠ΄ΠΎΠΌ Ρ ΡΠΎΠ±ΠΎΠΉ ΡΠΈΠ³ΡΡΡ ΡΠΎΠ΄ΠΈΡΠ΅Π»Ρ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΠΎΠ³ΠΎ ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ Π±ΡΠ»ΠΎ Π±Ρ ΠΈΠ΄Π΅Π°Π»ΠΈΠ·ΠΈΡΠΎΠ²Π°ΡΡ, ΡΠΎ Ρ Π½Π΅Π³ΠΎ Π²ΠΎΠ·Π½ΠΈΠΊΠ°Π΅Ρ ΠΈΠ΄Π΅Π°Π»ΠΈΠ·ΠΈΡΠΎΠ²Π°Π½Π½ΡΠΉ ΠΠΎΠ³ΠΎ-ΠΎΠ±ΡΠ°Π·. Π ΡΠΎΠ³Π΄Π° ΠΈΠΌΠ΅Π½Π½ΠΎ Π΅ΠΌΡ ΠΏΡΠΈΠΏΠΈΡΡΠ²Π°ΡΡΡΡ ΡΠΈΠ»Π°, Π»ΡΠ±ΠΎΠ²Ρ ΠΈ Π±Π΅Π·ΡΠΏΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΡΡΡ. Π‘Ρ ΠΎΠ΄Π½ΡΠΌ ΠΎΠ±ΡΠ°Π·ΠΎΠΌ ΡΠ΅Π±Π΅Π½ΠΊΡ Π½Π΅ΠΎΠ±Ρ ΠΎΠ΄ΠΈΠΌΠΎ ΠΎΡΠ·Π΅ΡΠΊΠ°Π»ΠΈΠ²Π°Π½ΠΈΠ΅, Π΅Π³ΠΎ Π΄ΠΎΠ»ΠΆΠ½Ρ Π²ΠΈΠ΄Π΅ΡΡ ΠΈ ΡΠ΅Π½ΠΈΡΡ. ΠΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²ΠΈΡΠ΅Π»ΠΈ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠΈ ΡΠ°ΠΌΠΎΡΡΠΈ ΡΡΠΈΡΠ°ΡΡ, ΡΡΠΎ Π΄Π»Ρ ΡΠΎΠ³ΠΎ, ΡΡΠΎΠ±Ρ ΠΈΠΌΠ΅ΡΡ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΡ Ρ ΠΠΎΠ³ΠΎΠΌ, Π½ΡΠΆΠ½ΠΎ ΡΡΠ²ΡΡΠ²ΠΎΠ²Π°ΡΡ ΡΠ΅Π±Ρ ΠΎΡΠΎΠ±Π΅Π½Π½ΡΠΌ, Π½Π΅ΠΎΠ±Ρ ΠΎΠ΄ΠΈΠΌΠ° ΠΏΠΎΠ΄Π΄Π΅ΡΠΆΠΊΠ° ΠΈ Π·Π°Π±ΠΎΡΠ°, ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΡ Π½Π΅ Ρ Π²Π°ΡΠ°Π»ΠΎ Π² Π΄Π΅ΡΡΡΠ²Π΅. ΠΡΠΎΠΌΠ΅ ΡΠΎΠ³ΠΎ, Π²ΠΎΠ·ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎΡΡΡ Π±ΡΡΡ ΡΠ°ΡΡΡΡ ΠΎΠ±ΡΠ½ΠΎΡΡΠΈ Π²Π΅ΡΡΡΡΠΈΡ Π»ΡΠ΄Π΅ΠΉ ΡΠ΄ΠΎΠ²Π»Π΅ΡΠ²ΠΎΡΡΠ΅Ρ ΠΏΠΎΡΡΠ΅Π±Π½ΠΎΡΡΡ ΠΎΠ±ΡΠ΅ΠΊΡΠ° ΡΠ°ΠΌΠΎΡΡΠΈ Π² Β«Π±Π»ΠΈΠ·Π½Π΅ΡΠΎΠ²ΠΎΡΡΠΈΒ». ΠΡΠΎΠ·Π½Π°Π½ΠΈΠ΅ ΡΠΎΠ³ΠΎ, ΡΡΠΎ ΡΠ°ΠΊΠΈΡ , ΠΊΠ°ΠΊ ΡΡ, ΠΌΠ½ΠΎΠ³ΠΎ, ΠΏΡΠΈΠ΄Π°Π΅Ρ ΡΠ²Π΅ΡΠ΅Π½Π½ΠΎΡΡΠΈ ΠΈ ΡΠΊΡΠ΅ΠΏΠ»ΡΠ΅Ρ ΡΠΎΠ±ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎΠ΅ Β«Π―Β».
ΠΠ°ΠΊ ΠΎΡΠΌΠ΅ΡΠ°Π΅Ρ Π£Π»Π»ΡΠΌΠ°Π½ Π² ΡΠ²ΠΎΠ΅ΠΌ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠΈ ΠΎΠ±ΡΠ°ΡΠ΅Π½Π½ΡΡ Π² Π²Π΅ΡΡ Π»ΡΠ΄Π΅ΠΉ, Π²ΡΠ΅ΠΌ ΠΎΡΠΎΠ±Π΅Π½Π½ΠΎΡΡΡΠΌ ΠΈΠ½Π΄ΠΈΠ²ΠΈΠ΄ΡΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠΉ ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΠΎΠ·Π½ΠΎΡΡΠΈ, Π²ΠΎΠ·Π½ΠΈΠΊΠ°ΡΡΠΈΠΌ ΡΠΆΠ΅ ΠΏΠΎΡΠ»Π΅ ΠΎΠ±ΡΠ°ΡΠ΅Π½ΠΈΡ, ΠΊΠ°ΠΊ ΠΏΡΠ°Π²ΠΈΠ»ΠΎ, ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΠ΅ΡΡΠ²ΡΡΡ ΡΡΠ²ΡΡΠ²Π° Π½ΠΈΠΊΡΠ΅ΠΌΠ½ΠΎΡΡΠΈ ΠΈ Π½Π΅ΡΠ²Π΅ΡΠ΅Π½Π½ΠΎΡΡΠΈ Π² ΡΠ΅Π±Π΅ (Ullman, 1989, p. 191). ΠΠΎΠ»ΡΡΠΈΠ½ΡΡΠ²ΠΎ ΡΠ°ΠΊΠΈΡ Π»ΡΠ΄Π΅ΠΉ Π½Π°Ρ ΠΎΠ΄ΡΡΡΡ Π² ΠΏΠΎΠΈΡΠΊΠ°Ρ Π»ΡΠ±Π²ΠΈ, Π·Π°ΡΠΈΡΡ ΠΈ Π±Π΅Π·ΡΡΠ»ΠΎΠ²Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΏΡΠΈΠ·Π½Π°Π½ΠΈΡ, Π° Π½Π΅ ΠΊΠ°ΠΊΠΎΠΉ-Π»ΠΈΠ±ΠΎ ΠΈΠ΄Π΅ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΉ ΠΈΡΡΠΈΠ½Ρ. ΠΠ΄Π½Π°ΠΊΠΎ, Ρ ΡΠΎΡΠΊΠΈ Π·ΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠΈ ΡΠ°ΠΌΠΎΡΡΠΈ, Π²ΡΠ΅ ΡΡΠΎ Π»ΠΈΡΡ ΡΠ°ΡΡΠΈΡΠ½ΠΎ ΠΎΠ±ΡΡΡΠ½ΡΠ΅Ρ ΠΏΠΎΡΡΠ΅Π±Π½ΠΎΡΡΡ Π² Π΄ΡΡ ΠΎΠ²Π½ΠΎΡΡΠΈ; Π²Π΅Π΄Ρ Π½Π΅ΠΏΠΎΠ½ΡΡΠ½ΠΎ, ΠΏΠΎΡΠ΅ΠΌΡ Π½Π΅ Π²ΡΠ΅ Π»ΡΠ΄ΠΈ Ρ ΠΎΠ΄ΠΈΠ½Π°ΠΊΠΎΠ²ΡΠΌΠΈ ΠΎΡΠΎΠ±Π΅Π½Π½ΠΎΡΡΡΠΌΠΈ ΡΠ°Π·Π²ΠΈΡΠΈΡ ΡΡΠ°Π½ΠΎΠ²ΡΡΡΡ ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΠΎΠ·Π½ΡΠΌΠΈ, Π° ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ Π½Π΅ΡΡΠ½ΠΎ, ΠΏΠΎΡΠ΅ΠΌΡ ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΠΎΠ·Π½ΡΠΌΠΈ ΡΡΠ°Π½ΠΎΠ²ΡΡΡΡ Π»ΡΠ΄ΠΈ Ρ ΡΠ°Π·Π½ΡΠΌΠΈ ΠΈΡΡ ΠΎΠ΄Π½ΡΠΌΠΈ ΠΏΡΠ΅Π΄ΠΏΠΎΡΡΠ»ΠΊΠ°ΠΌΠΈ. Π― ΡΡΠΈΡΠ°Ρ, ΠΏΠΎΠ΄ΠΎΠ±Π½Π°Ρ ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΡ ΠΎΠ±ΡΡΡΠ½ΡΠ΅Ρ Π»ΠΈΡΡ ΠΎΠ΄Π½ΠΈΠΌ ΠΈΠ· ΡΠΈΠΏΠΎΠ² Π΄ΡΡ ΠΎΠ²Π½ΠΎΡΡΠΈ, Π½ΠΎ Π½Π΅ ΡΠ°ΠΌΡ ΡΡΡΠ½ΠΎΡΡΡ Π΄ΡΡ ΠΎΠ²Π½ΠΎΠΉ ΠΏΠΎΡΡΠ΅Π±Π½ΠΎΡΡΠΈ, Π΄ΡΡ ΠΎΠ²Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΏΠΎΠΈΡΠΊΠ°.
Π‘ΠΎΠ³Π»Π°ΡΠ½ΠΎ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠΈ ΡΠ°ΠΌΠΎΡΡΠΈ, ΠΏΠΎΡΡΠ΅Π±Π½ΠΎΡΡΡ Π² ΡΠ»ΠΈΡΠ½ΠΈΠΈ Ρ Π±Π΅Π·ΡΠΏΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΉ ΡΠΈΠ³ΡΡΠΎΠΉ ΠΎΠ±ΡΡΡΠ½ΡΠ΅Ρ ΡΠΎ, ΡΡΠΎ Β«ΠΎΠ±ΡΠ΅ΠΊΡ ΠΌΠΈΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΠΏΠ΅ΡΠ΅ΠΆΠΈΠ²Π°Π½ΠΈΡ ΠΎΠ±ΡΡΠ½ΠΎ ΠΎΠΏΠΈΡΡΠ²Π°Π΅ΡΡΡ ΠΊΠ°ΠΊ ΡΠΈΠ»ΡΠ½ΡΠΉ ΠΈ ΡΠΎΠ²Π΅ΡΡΠ΅Π½Π½ΡΠΉΒ» (Rector, 2001, p. 182). ΠΠΎΠ³ β ΡΡΠΎ Π½Π΅ΠΏΠΎΠ³ΡΠ΅ΡΠΈΠΌΡΠΉ, ΠΈΠ΄Π΅Π°Π»ΡΠ½ΡΠΉ ΠΎΠ±ΡΠ΅ΠΊΡ ΡΠ°ΠΌΠΎΡΡΠΈ, Ρ ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠΌ ΠΌΠΈΡΡΠΈΠΊ ΡΠ»ΠΈΠ²Π°Π΅ΡΡΡ Π²ΠΎΠ΅Π΄ΠΈΠ½ΠΎ. ΠΠ΅ΡΠ΅ΠΆΠΈΠ²Π°Π½ΠΈΠ΅ ΡΡΠΎΠ³ΠΎ Π΅Π΄ΠΈΠ½Π΅Π½ΠΈΡ Ρ Π±ΠΎΠΆΠ΅ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΡΠΌ, ΠΎΠ΄ΠΈΠ½Π°ΠΊΠΎΠ²ΠΎΠ΅ Π²ΠΎ Π²ΡΠ΅Ρ ΠΌΠΈΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ Π½Π°ΠΏΡΠ°Π²Π»Π΅Π½ΠΈΡΡ , ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²Π»ΡΠ΅Ρ ΡΠΎΠ±ΠΎΠΉ, ΡΠ°ΠΊΠΈΠΌ ΠΎΠ±ΡΠ°Π·ΠΎΠΌ, ΠΎΡΡΠ°ΠΆΠ΅Π½ΠΈΠ΅ Π½Π°ΡΡΠΈΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΉ Ρ ΡΡΠΏΠΊΠΎΡΡΠΈ ΠΌΠΈΡΡΠΈΠΊΠ°, ΡΠ²ΡΠ·Π°Π½Π½ΠΎΠΉ Ρ Π΅Π³ΠΎ Π΄Π΅ΡΡΠΊΠΎΠΉ Π½Π΅ΡΠ΄Π°ΡΠ΅ΠΉ Π² ΠΏΠΎΠΈΡΠΊΠ°Ρ ΠΏΠΎΠ΄Ρ ΠΎΠ΄ΡΡΠ΅ΠΉ ΡΠΈΠ³ΡΡΡ Π΄Π»Ρ ΠΈΠ΄Π΅Π°Π»ΠΈΠ·Π°ΡΠΈΠΈ. Π ΡΡΠΎΠΌ ΡΠ»ΡΡΠ°Π΅ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ΄ΠΈΡΡΡ ΠΏΡΠΈΠ·Π½Π°ΡΡ, ΡΡΠΎ ΠΌΠΈΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ΅ ΠΏΠ΅ΡΠ΅ΠΆΠΈΠ²Π°Π½ΠΈΠ΅ ΠΊΠ°ΠΊ ΠΌΠΈΠ½ΠΈΠΌΡΠΌ ΡΠ°ΡΡΠΈΡΠ½ΠΎ ΡΠ²Π»ΡΠ΅ΡΡΡ ΡΠ΅Π³ΡΠ΅ΡΡΠΈΠ΅ΠΉ ΠΈ Π·Π°ΡΠΈΡΠ½ΡΠΌ ΠΌΠ΅Ρ Π°Π½ΠΈΠ·ΠΌΠΎΠΌ, Ρ ΠΎΡΡ ΠΎΠ½ΠΎ Π½Π΅ΠΎΠ±ΡΠ·Π°ΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎ Π½ΠΎΡΠΈΡ ΠΏΠ°ΡΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΉ Ρ Π°ΡΠ°ΠΊΡΠ΅Ρ. Π ΡΠΎΠΌΡ ΠΆΠ΅ ΠΎΠ½ΠΎ ΠΏΠΎΠΌΠΎΠ³Π°Π΅Ρ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊΡ ΠΏΠΎΠ΄Π΄Π΅ΡΠΆΠΈΠ²Π°ΡΡ ΡΠ΅Π»ΠΎΡΡΠ½ΠΎΡΡΡ ΡΠΎΠ±ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎΠ³ΠΎ Β«Π―Β». ΠΠ΄Π½Π°ΠΊΠΎ Π΅ΡΠ»ΠΈ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡ ΡΠ°ΠΌΠΎΡΡΠΈ ΠΎΠ±ΡΡΡΠ½ΡΠ΅Ρ ΠΏΠΎΠΈΡΠΊΠΈ ΠΌΠΈΡΡΠΈΠΊΠΎΠΌ ΠΈΠ΄Π΅Π°Π»ΠΈΠ·ΠΈΡΠΎΠ²Π°Π½Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΎΠ±ΡΠ΅ΠΊΡΠ° ΡΠ°ΠΌΠΎΡΡΠΈ, ΡΠΎ ΠΎΠ½Π° Π½ΠΈΡΠ΅Π³ΠΎ Π½Π΅ Π³ΠΎΠ²ΠΎΡΠΈΡ Π½Π°ΠΌ ΠΎ ΡΠ΅Π°Π»ΡΠ½ΠΎΡΡΠΈ Π±ΠΎΠΆΠ΅ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΈΠ»ΠΈ ΠΏΠ΅ΡΠ΅ΠΆΠΈΠ²Π°Π½ΠΈΠΈ ΠΎΠΏΡΡΠ° Π΅Π΄ΠΈΠ½Π΅Π½ΠΈΡ Ρ Π±ΠΎΠΆΠ΅ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΡΠΌ. ΠΠΎΠ·ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ, ΡΠ°ΠΊΠΎΠ΅ ΡΠΎΡΡΠΎΡΠ½ΠΈΠ΅ Π΅Π΄ΠΈΠ½Π΅Π½ΠΈΡ ΠΎΡΡΠ°ΠΆΠ°Π΅Ρ Π²ΡΡΡΡΡ ΡΠ΅Π°Π»ΡΠ½ΠΎΡΡΡ, ΠΈ ΡΠΎΠ³Π΄Π° ΠΏΠΎΠ»ΡΡΠ°Π΅ΡΡΡ, ΡΡΠΎ Π½Π°ΡΠ΅ ΠΎΠ±ΡΡΠ½ΠΎΠ΅ ΡΠΎΡΡΠΎΡΠ½ΠΈΠ΅ ΡΠ°Π·ΠΎΠ±ΡΠ΅Π½Π½ΠΎΡΡΠΈ ΠΈΠ»Π»ΡΠ·ΠΎΡΠ½ΠΎ. ΠΠ΅ΡΠ΅ΠΆΠΈΠ²Π°Π½ΠΈΡ Π΅Π΄ΠΈΠ½ΡΡΠ²Π° Ρ Π±ΠΎΠΆΠ΅ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΡΠΌ ΠΌΠΎΠΆΠ΅Ρ Π±ΡΡΡ Π΄ΠΎΡΡΠΈΠΆΠ΅Π½ΠΈΠ΅ΠΌ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ Π²ΡΡΠΎΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΡΡΠΎΠ²Π½Ρ Π΄ΡΡ ΠΎΠ²Π½ΠΎΡΡΠΈ, Π° Π½Π΅ ΠΏΡΠΎΡΡΠΎ Π±Π»Π°ΠΆΠ΅Π½Π½ΡΠΌ ΡΠ΅Π³ΡΠ΅ΡΡΠΈΠ²Π½ΡΠΌ ΡΠ»ΠΈΡΠ½ΠΈΠ΅ΠΌ Ρ ΠΌΠ°ΡΠ΅ΡΡΡ.
Π ΠΎΠ±ΡΠ΅ΠΌ, ΠΎΡΠΊΠ°Π· ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ°Π½Π°Π»ΠΈΡΠΈΠΊΠΎΠ² ΠΎΡ Π΄ΡΡ ΠΎΠ²Π½ΠΎΡΡΠΈ ΡΠ΅Π³ΠΎΠ΄Π½Ρ ΡΠΆΠ΅ Π½Π΅ Π²ΡΡΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°Π΅ΡΡΡ ΡΠ°ΠΊ ΡΠ²Π½ΠΎ ΠΈ ΠΏΡΠΈΠ½ΡΠΈΠΏΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΠΎ, ΠΊΠ°ΠΊ ΡΠ°Π½ΡΡΠ΅. Π‘Π΅ΠΉΡΠ°Ρ ΡΠ°ΠΊΠΎΠ΅ ΠΏΡΠΎΡΠΈΠ²ΠΎΡΡΠΎΡΠ½ΠΈΠ΅ ΡΡΠΈΡΠ°Π΅ΡΡΡ Π΄Π°ΠΆΠ΅ ΠΌΠ΅Ρ Π°Π½ΠΈΠ·ΠΌΠΎΠΌ Π·Π°ΡΠΈΡΡ, Π° ΠΊΠ»Π°ΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ°Π½Π°Π»ΠΈΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΠΈ Π½Π°ΠΏΡΡΠΌΡΡ ΠΎΠ±Π²ΠΈΠ½ΡΡΡΡΡ Π² ΠΏΠΎΠ΄Π°Π²Π»Π΅Π½ΠΈΠΈ ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΠΎΠ·Π½ΠΎΡΡΠΈ (Kung, 1990).
ΠΡΠ΅Π΄ΠΏΡΠΈΠ½ΠΈΠΌΠ°ΡΡΡΡ ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ ΠΏΠΎΠΏΡΡΠΊΠΈ ΠΎΠ±ΡΡΡΠ½ΠΈΡΡ ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΡ Ρ ΡΠΎΡΠΊΠΈ Π·ΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΠΈ ΠΏΡΠΈΠ²ΡΠ·Π°Π½Π½ΠΎΡΡΠΈ, ΠΎΡΠ½ΠΎΠ²Π°Π½Π½ΠΎΠΉ Π½Π° ΠΈΠ΄Π΅Π΅ ΡΡΡΠ΅ΡΡΠ²ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ Ρ ΠΌΠ»Π°Π΄Π΅Π½ΡΠ° Π²ΡΠΎΠΆΠ΄Π΅Π½Π½ΡΡ ΠΏΠΎΠ²Π΅Π΄Π΅Π½ΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ ΠΌΠΎΠ΄Π΅Π»Π΅ΠΉ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ ΠΎΠ±Π΅ΡΠΏΠ΅ΡΠΈΠ²Π°ΡΡ ΠΏΠΎΡΡΠΎΡΠ½Π½ΡΡ Π±Π»ΠΈΠ·ΠΎΡΡΡ ΡΠ΅Π±Π΅Π½ΠΊΠ° ΡΠΎ Π²Π·ΡΠΎΡΠ»ΡΠΌ Π² ΡΠ΅Π»ΡΡ Π·Π°ΡΠΈΡΡ ΠΎΡ Ρ ΠΈΡΠ½ΠΈΠΊΠΎΠ² ΠΈ Π΄ΡΡΠ³ΠΈΡ ΠΎΠΏΠ°ΡΠ½ΠΎΡΡΠ΅ΠΉ. Π Π΅Π±Π΅Π½ΠΎΠΊ ΠΏΠΎΡΡΠ»Π°Π΅Ρ ΡΠΈΠ³Π½Π°Π», Π½Π°ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ, ΠΏΠ»Π°ΡΠ΅Ρ, Π° ΠΌΠ°ΡΡ ΠΎΡΠ·ΡΠ²Π°Π΅ΡΡΡ. Π’Π°ΠΊ ΡΡΡΠ°Π½Π°Π²Π»ΠΈΠ²Π°Π΅ΡΡΡ ΠΎΠ΄ΠΈΠ½ ΠΈΠ· ΡΡΠΎΠ²Π½Π΅ΠΉ ΠΏΡΠΈΠ²ΡΠ·Π°Π½Π½ΠΎΡΡΠΈ, Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ ΠΈΠ»ΠΈ ΠΌΠ΅Π½Π΅Π΅ Π½Π°Π΄Π΅ΠΆΠ½ΡΠΉ. Π‘ ΡΡΠΎΠΉ ΡΠΎΡΠΊΠΈ Π·ΡΠ΅Π½ΠΈΡ, ΠΠΎΠ³, ΠΈΠ»ΠΈ ΠΠΈΡΡΡ, ΠΈΠ»ΠΈ ΡΠ²ΡΡΡΠ΅ ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²Π»ΡΡΡ ΡΠΎΠ±ΠΎΠΉ ΡΠΈΠ³ΡΡΡ ΠΏΡΠΈΠ²ΡΠ·Π°Π½Π½ΠΎΡΡΠΈ, ΡΠΏΠΎΡΠΎΠ±Π½ΡΠ΅ Π·Π°ΡΠΈΡΠΈΡΡ Π² ΡΠ»ΡΡΠ°Π΅ ΠΎΠΏΠ°ΡΠ½ΠΎΡΡΠΈ (Kirkpatrick, 1997). ΠΡΠΎΠ·Π½Π°Π½ΠΈΠ΅ ΠΏΡΠΈΡΡΡΡΡΠ²ΠΈΡ ΠΠΎΠ³Π° ΠΏΠΎΠ·Π²ΠΎΠ»ΡΠ΅Ρ Π»ΠΈΡΠ½ΠΎΡΡΠΈ ΡΠ²Π΅ΡΠ΅Π½Π½Π΅Π΅ ΠΏΡΠΎΡΠΈΠ²ΠΎΡΡΠΎΡΡΡ ΠΆΠΈΠ·Π½Π΅Π½Π½ΡΠΌ ΡΡΡΠ΄Π½ΠΎΡΡΡΠΌ, ΠΏΠΎΡΠΎΠΌΡ ΡΡΠΎ Π½Π° ΠΠΎΠ³Π° (ΠΊΠ°ΠΊ Π½Π° ΡΠΈΠ³ΡΡΡ ΠΏΡΠΈΠ²ΡΠ·Π°Π½Π½ΠΎΡΡΠΈ) Π²ΡΠ΅Π³Π΄Π° ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ ΠΏΠΎΠ»ΠΎΠΆΠΈΡΡΡΡ. ΠΠΎΠ³, ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²Π»ΡΡΡΠΈΠΉΡΡ Π΄Π°Π»Π΅ΠΊΠΈΠΌ, ΠΏΡΠ΅Π±ΡΠ²Π°ΡΡΠΈΠΌ Π½Π° Π½Π΅Π±Π΅ΡΠ°Ρ , ΡΠΎΠΎΡΠ²Π΅ΡΡΡΠ²ΡΠ΅Ρ Π½Π΅ ΠΎΡΠ΅Π½Ρ Π½Π°Π΄Π΅ΠΆΠ½ΠΎΠΉ ΡΠΈΠ³ΡΡΠ΅ ΠΏΡΠΈΠ²ΡΠ·Π°Π½Π½ΠΎΡΡΠΈ β ΡΠ΅Π±Π΅Π½ΠΊΡ Π½Π΅ΠΏΡΠΈΠ½ΡΠΈΠΏΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΠΎ, ΠΊΡΠΎ ΠΎ Π½Π΅ΠΌ Π·Π°Π±ΠΎΡΠΈΡΡΡ: ΡΠΎΠ΄ΠΈΡΠ΅Π»Ρ ΠΈΠ»ΠΈ Π½Π΅Π·Π½Π°ΠΊΠΎΠΌΡΠΉ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊ. Π‘ΡΡΠ΅ΡΡΠ²ΡΡΡ ΡΠΌΠΏΠΈΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ ΠΏΠΎΠ΄ΡΠ²Π΅ΡΠΆΠ΄Π΅Π½ΠΈΡ (Kirkpatrick, Shaver, 1990) ΡΠΎΠ³ΠΎ, ΡΡΠΎ Π΄Π΅ΡΠΈ, ΠΈΠΌΠ΅Π²ΡΠΈΠ΅ Π½Π΅Π΄ΠΎΡΡΠ°ΡΠΎΡΠ½ΠΎ Π½Π°Π΄Π΅ΠΆΠ½ΡΡ ΡΠΈΠ³ΡΡΡ ΠΏΡΠΈΠ²ΡΠ·Π°Π½Π½ΠΎΡΡΠΈ Π² Π»ΠΈΡΠ΅ ΡΠΎΠ΄ΠΈΡΠ΅Π»Π΅ΠΉ, Π² ΠΏΠΎΠ΄ΡΠΎΡΡΠΊΠΎΠ²ΠΎΠΌ Π²ΠΎΠ·ΡΠ°ΡΡΠ΅ Π² ΠΊΠ°ΡΠ΅ΡΡΠ²Π΅ ΠΊΠΎΠΌΠΏΠ΅Π½ΡΠ°ΡΠΈΠΈ ΠΎΠ±ΡΠ°ΡΠ°ΡΡΡΡ ΠΊ Β«Π»ΡΠ±ΡΡΠ΅ΠΌΡ, Π»ΠΈΡΠ½ΠΎΡΡΠ½ΠΎ ΠΎΡΠΈΠ΅Π½ΡΠΈΡΠΎΠ²Π°Π½Π½ΠΎΠΌΡ, Π²ΡΠ΅Π³Π΄Π° Π΄ΠΎΡΡΡΠΏΠ½ΠΎΠΌΡ ΠΠΎΠ³ΡΒ». ΠΠΎΡΡΠΎΠΌΡ ΠΏΠΎΠ½ΡΡΠ½ΠΎ, ΡΡΠΎ Π²Π·ΡΠΎΡΠ»ΡΠ΅ Π»ΡΠ΄ΠΈ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ ΠΎΠΏΠΈΡΡΠ²Π°ΡΡ ΡΠ²ΠΎΡ ΠΌΠ°ΡΡ ΠΊΠ°ΠΊ Ρ ΠΎΠ»ΠΎΠ΄Π½ΠΎΠ³ΠΎ, ΡΠ΄Π΅ΡΠΆΠ°Π½Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΈ Π½Π΅ΠΎΡΠ·ΡΠ²ΡΠΈΠ²ΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊΠ°, ΡΠ°ΡΠ΅ Π²ΡΠ΅Π³ΠΎ ΡΡΠ½ΡΡΡΡ ΠΊ ΠΎΠ±ΡΠ°Π·Ρ Π»ΡΠ±ΡΡΠ΅Π³ΠΎ ΠΠΎΠ³Π°. ΠΠ½ΠΎΠ³ΠΈΠ΅ ΠΈΠ· Π»ΡΠ΄Π΅ΠΉ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ Π² ΡΠ²ΠΎΠ΅ Π²ΡΠ΅ΠΌΡ ΠΎΠ±ΡΠ°ΡΠΈΠ»ΠΈΡΡ ΠΊ ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΠΈ, ΡΡΠ²Π΅ΡΠΆΠ΄Π°Π»ΠΈ, ΡΡΠΎ ΠΊ ΡΡΠΎΠΌΡ ΠΈΡ ΠΏΠΎΠ΄ΡΠΎΠ»ΠΊΠ½ΡΠ» ΠΊΡΠΈΠ·ΠΈΡ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΠΉ.
ΠΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠ΅ ΠΏΠΎΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°Π΅Ρ, ΡΡΠΎ Π΄Π΅ΡΠΈ Ρ Π½Π°Π΄Π΅ΠΆΠ½ΠΎΠΉ ΡΠΈΠ³ΡΡΠΎΠΉ ΠΏΡΠΈΠ²ΡΠ·Π°Π½Π½ΠΎΡΡΠΈ ΡΠ°ΡΠ΅ Π²ΡΠ΅Π³ΠΎ ΠΏΠ΅ΡΠ΅Π½ΠΈΠΌΠ°ΡΡ ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΠΎΠ·Π½ΡΠ΅ ΡΠ±Π΅ΠΆΠ΄Π΅Π½ΠΈΡ ΡΠΎΠ΄ΠΈΡΠ΅Π»Π΅ΠΉ, ΡΠ°ΠΊ ΠΊΠ°ΠΊ ΠΎΠ½ΠΈ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ Π²ΠΎΡΠΏΡΠΈΠΈΠΌΡΠΈΠ²Ρ ΠΊ ΡΡΠ°Π½ΡΠ»ΠΈΡΡΠ΅ΠΌΡΠΌ ΡΠΎΠ΄ΠΈΡΠ΅Π»ΡΠΌΠΈ Π½ΠΎΡΠΌΠ°ΠΌ (Kirkpatrick, 1997). ΠΠΏΠΎΠ»Π½Π΅ Π²Π΅ΡΠΎΡΡΠ½ΠΎ, ΡΡΠΎ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊ, Π½Π΅ ΡΠ°Π·Π²ΠΈΠ²ΡΠΈΠΉ Π½Π°Π΄Π΅ΠΆΠ½ΡΡ ΠΏΡΠΈΠ²ΡΠ·Π°Π½Π½ΠΎΡΡΡ, ΡΠΊΠΎΡΠ΅Π΅ Π±ΡΠ΄Π΅Ρ ΠΈΡΠΊΠ°ΡΡ ΡΠ²ΡΠ·ΠΈ Ρ ΠΠΎΠ³ΠΎΠΌ. ΠΠ»ΠΈ ΠΆΠ΅ ΡΠ°ΠΊΠΎΠΉ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊ, Π½Π°ΠΏΡΠΎΡΠΈΠ², ΠΌΠΎΠΆΠ΅Ρ ΡΡΠ°ΡΡ Π°ΡΠ΅ΠΈΡΡΠΎΠΌ. ΠΡΠ΅Π²ΠΈΠ΄Π½ΠΎ, ΡΡΠΎ ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΡ β ΡΡΠΎ Π½Π΅ ΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ ΠΏΡΠΈΠ²ΡΠ·Π°Π½Π½ΠΎΡΡΡ, ΡΡΠΎ ΠΈ ΡΠΌΡΡΠ», ΠΈ ΡΠ΅Π»Ρ, ΠΈ ΠΎΡΠ²Π΅ΡΡ Π½Π° ΡΠΊΠ·ΠΈΡΡΠ΅Π½ΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΡΠ΅ Π²ΠΎΠΏΡΠΎΡΡ.
Π’Π΅ΠΎΡΠΈΡ ΠΏΡΠΈΠ²ΡΠ·Π°Π½Π½ΠΎΡΡΠΈ ΠΏΠΎΠ΄ΡΠ°Π·ΡΠΌΠ΅Π²Π°Π΅Ρ, ΡΡΠΎ Π² ΠΎΡΠ½ΠΎΠ²Π΅ ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΠΎΠ·Π½ΠΎΡΡΠΈ Π»Π΅ΠΆΠΈΡ Π½Π΅Π΄ΠΎΡΡΠ°ΡΠΎΡΠ½Π°Ρ Π±Π΅Π·ΠΎΠΏΠ°ΡΠ½ΠΎΡΡΡ, ΡΡΡΠ°Ρ β ΡΡΠΎ Π²ΠΎΠ·Π²ΡΠ°ΡΠ°Π΅Ρ Π½Π°Ρ ΠΊ ΠΈΠ΄Π΅Π΅ Π€ΡΠ΅ΠΉΠ΄Π° ΠΎ ΡΠΎΠΌ, ΡΡΠΎ ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΠΎΠ·Π½ΠΎΠ΅ ΠΏΠ΅ΡΠ΅ΠΆΠΈΠ²Π°Π½ΠΈΠ΅ Π²ΡΠ΅Π³Π΄Π° ΡΠ²ΡΠ·Π°Π½ΠΎ Ρ ΡΠΌΠΎΡΠΈΠΎΠ½Π°Π»ΡΠ½ΠΎΠΉ Π·Π°Π²ΠΈΡΠΈΠΌΠΎΡΡΡΡ. ΠΠ΄Π½Π°ΠΊΠΎ ΡΡΠ° ΠΌΠΎΠ΄Π΅Π»Ρ, ΡΠ°ΡΡΠΌΠ°ΡΡΠΈΠ²Π°ΡΡΠ°Ρ ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΡ ΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ Ρ ΡΠΎΡΠΊΠΈ Π·ΡΠ΅Π½ΠΈΡ Π±Π΅Π·ΠΎΠΏΠ°ΡΠ½ΠΎΡΡΠΈ ΠΈ Π·Π°ΡΠΈΡΡ, ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²Π»ΡΠ΅ΡΡΡ Π½Π΅ΠΏΠΎΠ»Π½ΠΎΠΉ. Π‘ΠΎΠ³Π»Π°ΡΠ½ΠΎ ΡΡΠΎΠΉ ΠΌΠΎΠ΄Π΅Π»ΠΈ, ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΡ β ΡΡΠΎ ΡΠ²ΠΎΠ»ΡΡΠΈΠΎΠ½Π½Π°Ρ Π½Π΅ΠΎΠ±Ρ ΠΎΠ΄ΠΈΠΌΠΎΡΡΡ, ΡΠ΄ΠΎΠ²Π»Π΅ΡΠ²ΠΎΡΡΡΡΠ°Ρ Π½Π°ΡΡ ΠΏΠΎΡΡΠ΅Π±Π½ΠΎΡΡΡ Π² Π±ΠΎΠΆΠ΅ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎΠΉ ΡΠΈΠ³ΡΡΠ΅. ΠΠΎΡΡΠΎΠΌΡ, Ρ ΡΠΎΡΠΊΠΈ Π·ΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΠΈ ΠΏΡΠΈΠ²ΡΠ·Π°Π½Π½ΠΎΡΡΠΈ, ΠΊ ΡΠ΅Π»ΠΈΠ³ΠΈΠΈ ΠΎΠ±ΡΠ°ΡΠ°ΡΡΡΡ ΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ Π»ΡΠ΄ΠΈ, Π½Π°Ρ ΠΎΠ΄ΡΡΠΈΠ΅ΡΡ Π² ΡΡΡΠ΅ΡΡΠΎΠ²ΠΎΠΉ ΡΠΈΡΡΠ°ΡΠΈΠΈ. ΠΠ΅ΡΠ° ΠΈ ΡΡΠ²ΡΡΠ²ΠΎ ΠΏΡΠΈΡΡΡΡΡΠ²ΠΈΡ ΠΠΎΠ³Π° ΠΎΠ±Π΅ΡΠΏΠ΅ΡΠΈΠ²Π°ΡΡ ΡΠΌΠΎΡΠΈΠΎΠ½Π°Π»ΡΠ½ΡΡ ΡΠΎΡ ΡΠ°Π½Π½ΠΎΡΡΡ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΠ°Ρ Π² ΡΠ°ΠΌΠΊΠ°Ρ Π΄Π°Π½Π½ΠΎΠΉ ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΠΈ ΡΡΠΈΡΠ°Π΅ΡΡΡ Π½Π°Π΄Π΅ΠΆΠ½ΠΎΠΉ ΠΎΡΠ½ΠΎΠ²ΠΎΠΉ, Π±Π΅Π·ΠΎΠΏΠ°ΡΠ½ΡΠΌ ΠΏΡΠΎΡΡΡΠ°Π½ΡΡΠ²ΠΎΠΌ, ΠΏΠΎΠΌΠΎΠ³Π°ΡΡΠΈΠΌ ΡΠΏΡΠ°Π²Π»ΡΡΡΡΡ Ρ ΡΡΡΠ΄Π½ΠΎΡΡΡΠΌΠΈ.