ΠΠ½Π΄ΠΎΠΊΡΠΈΠ½ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ Π΄Π°ΡΡ Π²ΠΎΠ·ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎΡΡΡ Π½Π΅ΠΏΠΎΡΡΠ΅Π΄ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎ ΡΠΎΠΎΡΠ½Π΅ΡΡΠΈ ΠΊΠΎΠ½ΡΠ΅Π½ΡΡΠ°ΡΠΈΠΈ ΡΠΈΡΠΊΡΠ»ΠΈΡΡΡΡΠΈΡ Π³ΠΎΡΠΌΠΎΠ½ΠΎΠ² Ρ ΠΎΠΏΡΠ΅Π΄Π΅Π»Π΅Π½Π½ΡΠΌΠΈ Π±ΠΎΠ»Π΅Π·Π½Π΅Π½Π½ΡΠΌΠΈ ΡΠΎΡΡΠΎΡΠ½ΠΈΡΠΌΠΈ. Π’Π°ΠΊ, Ρ Π±ΠΎΠ»ΡΠ½ΡΡ Π² ΡΠΎΡΡΠΎΡΠ½ΠΈΠΈ Π΄Π΅ΠΏΡΠ΅ΡΡΠΈΠΈ Π²ΡΡΠ²Π»ΡΠ΅ΡΡΡ Π²ΡΡΠΎΠΊΠΈΠΉ ΡΡΠΎΠ²Π΅Π½Ρ ΡΠ²ΠΎΠ±ΠΎΠ΄Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΈ ΠΎΠ±ΡΠ΅Π³ΠΎ ΠΊΠΎΡΡΠΈΠ·ΠΎΠ»Π° Π² ΠΏΠ»Π°Π·ΠΌΠ΅ ΠΊΡΠΎΠ²ΠΈ ΠΈΠ·-Π·Π° ΡΠ²Π΅Π»ΠΈΡΠ΅Π½ΠΈΡ Π΅Π³ΠΎ ΡΠ΅ΠΊΡΠ΅ΡΠΈΠΈ (ΡΠΌ.: Sachar 1982). ΠΠΎΠ²ΡΡΠ΅Π½Π½Π°Ρ ΡΠ΅ΠΊΡΠ΅ΡΠΈΡ ΠΊΠΎΡΡΠΈΠ·ΠΎΠ»Π° ΠΌΠΎΠΆΠ΅Ρ Π±ΡΡΡ Π²ΡΠΎΡΠΈΡΠ½ΡΠΌ ΡΠ²Π»Π΅Π½ΠΈΠ΅ΠΌ ΠΏΠΎ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΠΊ ΡΡΡΠ΅ΡΡΠΎΠ²ΠΎΠΉ ΡΠ΅Π°ΠΊΡΠΈΠΈ, ΡΠ²ΡΠ·Π°Π½Π½ΠΎΠΉ Ρ Π²ΠΎΡΠΏΡΠΈΡΡΠΈΠ΅ΠΌ ΠΏΠ°ΡΠΈΠ΅Π½ΡΠΎΠΌ ΡΠ²ΠΎΠ΅ΠΉ Π±ΠΎΠ»Π΅Π·Π½ΠΈ, Π½ΠΎ ΠΌΠΎΠΆΠ΅Ρ ΠΈ ΠΎΠΊΠ°Π·Π°ΡΡΡΡ ΠΎΠ΄Π½ΠΈΠΌ ΠΈΠ· Π·Π²Π΅Π½ΡΠ΅Π² ΠΏΠ°ΡΠΎΠ³Π΅Π½Π΅ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΠΌΠ΅Ρ Π°Π½ΠΈΠ·ΠΌΠ° Π΄Π΅ΠΏΡΠ΅ΡΡΠΈΠΈ. ΠΡΠ΅Π΄ΠΏΡΠΈΠ½ΠΈΠΌΠ°Π»ΠΈΡΡ ΠΏΠΎΠΏΡΡΠΊΠΈ ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Π½ΠΈΡΡ Π΄Π»Ρ ΡΠ΅ΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΡΡΠΎΠ³ΠΎ Π²ΠΎΠΏΡΠΎΡΠ° ΡΠ΅ΡΡΡ Π½Π° ΡΠ½Π΄ΠΎΠΊΡΠΈΠ½Π½ΡΡ ΡΠ΅Π³ΡΠ»ΡΡΠΈΡ. ΠΠ°ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ, Π½Π΅ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ Π±ΠΎΠ»ΡΠ½ΡΠ΅ Π΄Π΅ΠΏΡΠ΅ΡΡΠΈΠ²Π½ΡΠΌ ΡΠ°ΡΡΡΡΠΎΠΉΡΡΠ²ΠΎΠΌ ΠΎΠ±Π½Π°ΡΡΠΆΠΈΠ²Π°ΡΡ ΠΏΠ°ΡΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΡΡ ΡΠ΅Π°ΠΊΡΠΈΡ Π½Π° Π΄Π΅ΠΊΡΠ°ΠΌΠ΅ΡΠ°Π·ΠΎΠ½. ΠΡΠΎΡ ΡΠΈΠ½ΡΠ΅ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΉ Π³Π»ΡΠΊΠΎΠΊΠΎΡΡΠΈΠΊΠΎΠΈΠ΄ Π² Π½ΠΎΡΠΌΠ΅ ΠΏΠΎΠ΄Π°Π²Π»ΡΠ΅Ρ Π²ΡΡΠ°Π±ΠΎΡΠΊΡ ΠΊΠΎΡΡΠΈΠ·ΠΎΠ»Π°, ΠΏΡΠΈΡΠ΅ΠΌ ΠΎΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°Π΅Ρ Π½Π°ΠΈΠ±ΠΎΠ»Π΅Π΅ ΡΠΈΠ»ΡΠ½ΠΎΠ΅ Π΄Π΅ΠΉΡΡΠ²ΠΈΠ΅, Π΅ΡΠ»ΠΈ Π΅Π³ΠΎ Π΄Π°Π²Π°ΡΡ ΠΎΠΊΠΎΠ»ΠΎ ΠΏΠΎΠ»ΡΠ½ΠΎΡΠΈ, ΠΊΠΎΠ³Π΄Π° ΠΎΠΏΡΠ΅Π΄Π΅Π»ΡΠ΅ΡΡΡ Β«ΠΏΡΠΎΠ³ΡΠ°ΠΌΠΌΠ°Β» Π²ΡΡΠ°Π±ΠΎΡΠΊΠΈ ΠΊΠΎΡΡΠΈΠ·ΠΎΠ»Π° Π½Π° ΡΠ»Π΅Π΄ΡΡΡΠΈΠΉ Π΄Π΅Π½Ρ. Π£ Π»ΠΈΡ ΡΠΎ Π·Π΄ΠΎΡΠΎΠ²ΠΎΠΉ ΠΏΡΠΈΡ ΠΈΠΊΠΎΠΉ ΡΠΊΠ°Π·Π°Π½Π½ΡΠΉ ΠΏΠΎΠ΄Π°Π²Π»ΡΡΡΠΈΠΉ ΡΡΡΠ΅ΠΊΡ ΡΠΎΡ ΡΠ°Π½ΡΠ΅ΡΡΡ Π½Π° ΠΏΡΠΎΡΡΠΆΠ΅Π½ΠΈΠΈ ΡΠ»Π΅Π΄ΡΡΡΠ΅Π³ΠΎ Π΄Π½Ρ, Π½ΠΎ Ρ Π½Π΅ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΡ Π΄Π΅ΠΏΡΠ΅ΡΡΠΈΠ²Π½ΡΡ Π±ΠΎΠ»ΡΠ½ΡΡ ΠΎΠ½ ΠΌΠ΅Π½Π΅Π΅ Π΄Π»ΠΈΡΠ΅Π»Π΅Π½. ΠΠ½ΡΠ΅ΡΠΏΡΠ΅ΡΠΈΡΡΡ ΡΡΠΎ ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠΈΠ΅, ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ ΠΏΡΠΈΠΉΡΠΈ ΠΊ ΠΌΠ½Π΅Π½ΠΈΡ, ΡΡΠΎ ΠΎΠ½ΠΎ ΡΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°Π΅Ρ Π½Π° ΠΈΠΌΠ΅ΡΡΠ΅Π΅ΡΡ Ρ Π½Π΅ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΡ Π±ΠΎΠ»ΡΠ½ΡΡ Π΄Π΅ΠΏΡΠ΅ΡΡΠΈΠ΅ΠΉ Π½Π°ΡΡΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ ΡΠ΅Π³ΡΠ»ΡΡΠΎΡΠ½ΡΡ ΠΌΠ΅Ρ Π°Π½ΠΈΠ·ΠΌΠΎΠ² ΡΠ΅ΠΊΡΠ΅ΡΠΈΠΈ ΠΊΠΎΡΡΠΈΠ·ΠΎΠ»Π°, Π° Π½Π΅ ΠΏΡΠΎΡΡΠΎ Π½Π° ΡΠ²Π΅Π»ΠΈΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ ΡΠΈΡΠΊΡΠ»ΠΈΡΡΡΡΠ΅ΠΉ ΠΊΠΎΠ½ΡΠ΅Π½ΡΡΠ°ΡΠΈΠΈ ΡΡΠΎΠ³ΠΎ Π³ΠΎΡΠΌΠΎΠ½Π°. ΠΠ΄Π½Π°ΠΊΠΎ ΡΡΠ° Π°Π½ΠΎΠΌΠ°Π»ΠΈΡ Π½Π΅ ΠΎΠ³ΡΠ°Π½ΠΈΡΠΈΠ²Π°Π΅ΡΡΡ Π΄Π΅ΠΏΡΠ΅ΡΡΠΈΠ²Π½ΡΠΌΠΈ ΡΠ°ΡΡΡΡΠΎΠΉΡΡΠ²Π°ΠΌΠΈ, ΠΈ Π΅Π΅ Π·Π½Π°ΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ Π½Π΅ΡΡΠ½ΠΎ. (Π‘ΠΌ.: Braddock 1986 β ΠΎΠ±Π·ΠΎΡ).
Π‘Π΅ΠΊΡΠ΅ΡΠΈΡ Π½Π΅ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΡ Π³ΠΎΡΠΌΠΎΠ½ΠΎΠ² ΠΊΠΎΠ½ΡΡΠΎΠ»ΠΈΡΡΠ΅ΡΡΡ ΠΌΠ΅Ρ Π°Π½ΠΈΠ·ΠΌΠ°ΠΌΠΈ, Π² ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΡ ΡΡΠ°ΡΡΠ²ΡΡΡ Π½Π΅ΠΉΡΠΎΡΡΠ°Π½ΡΠΌΠΈΡΡΠ΅ΡΡ. ΠΡΠ»ΠΈ ΡΠ°Π·ΡΠ°Π±ΠΎΡΠ°Π½Ρ Π½Π΅ΠΉΡΠΎΡΠ½Π΄ΠΎΠΊΡΠΈΠ½Π½ΡΠ΅ ΡΠ΅ΡΡΡ, Π² ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΡ ΠΎΠΏΡΠ΅Π΄Π΅Π»Π΅Π½Π½ΡΠ΅ ΠΌΠΎΠ½ΠΎΠ°ΠΌΠΈΠ½Π΅ΡΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ ΠΏΡΡΠΈ ΡΡΠΈΠΌΡΠ»ΠΈΡΡΡΡΡΡ ΡΠΏΠ΅ΡΠΈΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΌ Π»Π΅ΠΊΠ°ΡΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΡΠΌ ΡΡΠ΅Π΄ΡΡΠ²ΠΎΠΌ, Π° Π·Π°ΡΠ΅ΠΌ ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΠ²Π°Π΅ΡΡΡ ΠΎΡΠ²Π΅ΡΠ½Π°Ρ ΡΠ΅Π°ΠΊΡΠΈΡ, Ρ. Π΅. ΡΠΎΠ΄Π΅ΡΠΆΠ°Π½ΠΈΠ΅ Π³ΠΎΡΠΌΠΎΠ½Π° Π² ΠΏΠ»Π°Π·ΠΌΠ΅. ΠΡΠ° ΠΏΡΠΎΡΠ΅Π΄ΡΡΠ° Π΄Π΅ΠΉΡΡΠ²ΡΠ΅Ρ ΠΊΠ°ΠΊ Π΄ΠΈΠ½Π°ΠΌΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΉ ΡΠ΅ΡΡ ΠΌΠΎΠ½ΠΎΠ°ΠΌΠΈΠ½Π½ΠΎΠΉ ΡΠΈΡΡΠ΅ΠΌΡ, ΠΈ Ρ Π΅Π³ΠΎ ΠΏΠΎΠΌΠΎΡΡΡ Ρ Π±ΠΎΠ»ΡΠ½ΡΡ ΠΏΡΠΈΡ ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΌΠΈ ΡΠ°ΡΡΡΡΠΎΠΉΡΡΠ²Π°ΠΌΠΈ Π²ΡΡΠ²Π»Π΅Π½ΠΎ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠ΅ Π°Π½ΠΎΠΌΠ°Π»ΠΈΠΉ, ΡΠ΅ΠΌ ΠΏΠΎΡΡΠ΅Π΄ΡΡΠ²ΠΎΠΌ ΠΈΠ·ΠΌΠ΅ΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΠΏΠΎΠΊΠ°Π·Π°ΡΠ΅Π»Π΅ΠΉ Π±Π°Π·Π°Π»ΡΠ½ΠΎΠΉ ΡΠ΅ΠΊΡΠ΅ΡΠΈΠΈ Π³ΠΎΡΠΌΠΎΠ½Π°. ΠΠ°ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ, ΠΏΠΎΠ»ΡΡΠ΅Π½Π½ΡΠ΅ Π΄Π°Π½Π½ΡΠ΅ Ρ Π΄ΠΎΡΡΠΎΠ²Π΅ΡΠ½ΠΎΡΡΡΡ ΡΠ²ΠΈΠ΄Π΅ΡΠ΅Π»ΡΡΡΠ²ΡΡΡ ΠΎ ΡΠΎΠΌ, ΡΡΠΎ Ρ Π΄Π΅ΠΏΡΠ΅ΡΡΠΈΠ²Π½ΡΡ Π±ΠΎΠ»ΡΠ½ΡΡ Π½Π°Π±Π»ΡΠ΄Π°Π΅ΡΡΡ ΡΠ½ΠΈΠΆΠ΅Π½Π½Π°Ρ ΡΠ΅Π°ΠΊΡΠΈΡ Π³ΠΎΡΠΌΠΎΠ½Π° ΡΠΎΡΡΠ° Π½Π° Π½ΠΎΡΠ°Π΄ΡΠ΅Π½Π΅ΡΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΉ Π°Π³ΠΎΠ½ΠΈΡΡ ΠΊΠ»ΠΎΠ½ΠΈΠ΄ΠΈΠ½ (ΠΊΠ»ΠΎΡΠ΅Π»ΠΈΠ½). ΠΠ΄Π½Π°ΠΊΠΎ ΠΏΠ°ΡΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡ ΡΠ°ΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΡΠΎΠ΄Π° Π½Π΅Π»Π΅Π³ΠΊΠΎ ΠΈΠ½ΡΠ΅ΡΠΏΡΠ΅ΡΠΈΡΠΎΠ²Π°ΡΡ. ΠΠ½Π°, Π² ΡΠ°ΡΡΠ½ΠΎΡΡΠΈ, ΠΌΠΎΠΆΠ΅Ρ ΡΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°ΡΡ Π½Π° ΡΠ½ΠΈΠΆΠ΅Π½ΠΈΠ΅ Π½ΠΎΡΠ°Π΄ΡΠ΅Π½Π΅ΡΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΉ ΡΡΠ½ΠΊΡΠΈΠΈ Π² Π³ΠΎΠ»ΠΎΠ²Π½ΠΎΠΌ ΠΌΠΎΠ·Π³Π΅ Π±ΠΎΠ»ΡΠ½ΡΡ Π΄Π΅ΠΏΡΠ΅ΡΡΠΈΠ΅ΠΉ; ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ ΠΎΡΠ½Π΅ΡΡΠΈ Π΅Π΅ Π·Π° ΡΡΠ΅Ρ ΠΎΠ±ΡΠ΅ΠΉ Π½Π΅Π΄ΠΎΡΡΠ°ΡΠΎΡΠ½ΠΎΡΡΠΈ ΡΠ΅ΠΊΡΠ΅ΡΠΈΠΈ Π³ΠΎΡΠΌΠΎΠ½Π° ΡΠΎΡΡΠ°; ΠΊΡΠΎΠΌΠ΅ ΡΠΎΠ³ΠΎ, Π΄Π°Π½Π½ΠΎΠ΅ ΡΠ²Π»Π΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΌΠΎΠΆΠ΅Ρ Π±ΡΡΡ Π²ΡΠΎΡΠΈΡΠ½ΡΠΌ ΠΏΠΎ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΠΊ ΠΊΠ°ΠΊΠΎΠΌΡ-ΡΠΎ ΠΎΠΏΡΠ΅Π΄Π΅Π»Π΅Π½Π½ΠΎΠΌΡ ΠΏΡΠΈΠ·Π½Π°ΠΊΡ Π΄Π΅ΠΏΡΠ΅ΡΡΠΈΠ²Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ°ΡΡΡΡΠΎΠΉΡΡΠ²Π°, ΡΠ°ΠΊΠΎΠΌΡ ΠΊΠ°ΠΊ Π½Π°ΡΡΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ ΡΠ½Π° (ΠΎΠ±Π·ΠΎΡ ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ Π½Π°ΠΉΡΠΈ Ρ Checkley 1980).
Π€ΠΠΠΠΠΠΠΠΠ―Π€ΠΈΠ·ΠΈΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ ΠΌΠ΅ΡΠΎΠ΄Ρ ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Π½ΡΡΡ Π΄Π»Ρ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ ΡΠ΅ΡΠ΅Π±ΡΠ°Π»ΡΠ½ΡΡ ΠΈ ΠΏΠ΅ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ ΡΠ°ΡΡΡΡΠΎΠΉΡΡΠ², ΡΠ²ΡΠ·Π°Π½Π½ΡΡ Ρ Π±ΠΎΠ»Π΅Π·Π½Π΅Π½Π½ΡΠΌΠΈ ΡΠΎΡΡΠΎΡΠ½ΠΈΡΠΌΠΈ. ΠΡΠΈΠΌΠ΅Π½ΡΠ΅ΡΡΡ Π½Π΅ΡΠΊΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ ΠΌΠ΅ΡΠΎΠ΄ΠΎΠ²: ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠ΅ ΠΌΠΎΠ·Π³ΠΎΠ²ΠΎΠ³ΠΎ ΠΊΡΠΎΠ²ΠΎΡΠΎΠΊΠ° (ΠΎΡΠΎΠ±Π΅Π½Π½ΠΎ ΠΏΡΠΈ Ρ ΡΠΎΠ½ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ ΠΎΡΠ³Π°Π½ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ ΡΠΈΠ½Π΄ΡΠΎΠΌΠ°Ρ ), ΡΠ»Π΅ΠΊΡΡΠΎΡΠ½ΡΠ΅ΡΠ°Π»ΠΎΠ³ΡΠ°ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ΅ (ΠΠΠ) ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠ΅ ΠΈ ΡΡΠ΄ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΡΠΈΠ·ΠΈΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ ΠΌΠ΅ΡΠΎΠ΄ΠΎΠ², Π²ΠΊΠ»ΡΡΠ°Ρ ΠΈΠ·ΠΌΠ΅ΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΡΠ°ΡΡΠΎΡΡ ΡΠ΅ΡΠ΄Π΅ΡΠ½ΡΡ ΡΠΎΠΊΡΠ°ΡΠ΅Π½ΠΈΠΉ, Π°ΡΡΠ΅ΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ Π΄Π°Π²Π»Π΅Π½ΠΈΡ, ΠΊΡΠΎΠ²ΠΎΡΠΎΠΊΠ°, ΠΊΠΎΠΆΠ½ΠΎ-Π³Π°Π»ΡΠ²Π°Π½ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΉ ΠΏΡΠΎΠ²ΠΎΠ΄ΠΈΠΌΠΎΡΡΠΈ ΠΈ ΠΌΡΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΉ Π°ΠΊΡΠΈΠ²Π½ΠΎΡΡΠΈ. Π Π΅Π·ΡΠ»ΡΡΠ°ΡΡ ΡΡΠΈΡ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΡΠΈΠ·ΠΈΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ ΠΈΠ·ΠΌΠ΅ΡΠ΅Π½ΠΈΠΉ ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ ΠΈΠ½ΡΠ΅ΡΠΏΡΠ΅ΡΠΈΡΠΎΠ²Π°ΡΡ ΠΏΠΎ ΠΊΡΠ°ΠΉΠ½Π΅ΠΉ ΠΌΠ΅ΡΠ΅ Π΄Π²ΡΠΌΡ ΡΠΏΠΎΡΠΎΠ±Π°ΠΌΠΈ. ΠΠ΅ΡΠ²ΡΠΉ ΠΈΠ· Π½ΠΈΡ β ΠΏΡΡΠΌΠ°Ρ ΠΈΠ½ΡΠ΅ΡΠΏΡΠ΅ΡΠ°ΡΠΈΡ. ΠΠ°Π½Π½ΡΠ΅ ΠΈΡΠΏΠΎΠ»ΡΠ·ΡΡΡ ΠΊΠ°ΠΊ ΠΈΠ½ΡΠΎΡΠΌΠ°ΡΠΈΡ ΠΎ Π΄Π΅ΡΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎΡΡΠΈ ΠΏΠ΅ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ ΠΎΡΠ³Π°Π½ΠΎΠ² ΠΏΡΠΈ Π±ΠΎΠ»Π΅Π·Π½ΠΈ, ΠΎΠΏΡΠ΅Π΄Π΅Π»ΡΡ, Π½Π°ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ, ΠΏΠΎΠ²ΡΡΠ΅Π½Π° Π»ΠΈ ΡΠ»Π΅ΠΊΡΡΠΎΠΌΠΈΠΎΠ³ΡΠ°ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠ°Ρ (ΠΠΠ) Π°ΠΊΡΠΈΠ²Π½ΠΎΡΡΡ ΠΌΡΡΡ ΡΠ΅ΡΠ΅ΠΏΠ° Π±ΠΎΠ»ΡΠ½ΡΡ , ΠΆΠ°Π»ΡΡΡΠΈΡ ΡΡ Π½Π° Π½Π°ΠΏΡΡΠΆΠ΅Π½Π½ΡΠ΅ Π³ΠΎΠ»ΠΎΠ²Π½ΡΠ΅ Π±ΠΎΠ»ΠΈ. ΠΠ½ΡΠ΅ΡΠΏΡΠ΅ΡΠ°ΡΠΈΡ Π²ΡΠΎΡΠΎΠ³ΠΎ ΡΠΈΠΏΠ° ΠΎΡΠ½ΠΎΠ²Π°Π½Π° Π½Π° Π΄ΠΎΠΏΡΡΠ΅Π½ΠΈΠΈ, ΡΡΠΎ ΠΏΠ΅ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ ΠΈΠ·ΠΌΠ΅ΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ ΠΈΡΠΏΠΎΠ»ΡΠ·ΠΎΠ²Π°ΡΡ Π΄Π»Ρ Π·Π°ΠΊΠ»ΡΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΠΎΠ± ΠΈΠ·ΠΌΠ΅Π½Π΅Π½ΠΈΡΡ ΡΡΠΎΠ²Π½Ρ Π°ΠΊΡΠΈΠ²Π½ΠΎΡΡΠΈ (Β«arousalΒ») ΡΠ΅Π½ΡΡΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠΉ Π½Π΅ΡΠ²Π½ΠΎΠΉ ΡΠΈΡΡΠ΅ΠΌΡ. Π’Π°ΠΊΠΈΠΌ ΠΎΠ±ΡΠ°Π·ΠΎΠΌ, ΡΠ²Π΅Π»ΠΈΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΊΠΎΠΆΠ½ΠΎΠΉ ΠΏΡΠΎΠ²ΠΎΠ΄ΠΈΠΌΠΎΡΡΠΈ, ΡΠ°ΡΡΠΎΡΡ ΠΏΡΠ»ΡΡΠ° ΠΈ ΠΏΠΎΠ²ΡΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΊΡΠΎΠ²ΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ Π΄Π°Π²Π»Π΅Π½ΠΈΡ Π²ΠΎΡΠΏΡΠΈΠ½ΠΈΠΌΠ°ΡΡΡΡ ΠΊΠ°ΠΊ ΡΠ²ΠΈΠ΄Π΅ΡΠ΅Π»ΡΡΡΠ²ΠΎ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ Π²ΡΡΠΎΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΡΡΠΎΠ²Π½Ρ Π°ΠΊΡΠΈΠ²Π°ΡΠΈΠΈ.
Π ΠΏΡΠΈΡ ΠΈΠ°ΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡΡ ΡΠΈΡΠΎΠΊΠΎ ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Π½ΡΡΡΡΡ ΠΠΠ ΠΌΠ΅ΡΠΎΠ΄ΠΈΠΊΠΈ. ΠΠ±ΡΡΠ½ΡΠ΅ Π·Π°ΠΏΠΈΡΠΈ ΡΠ»Π΅ΠΊΡΡΠΎΡΠ½ΡΠ΅ΡΠ°Π»ΠΎΠ³ΡΠ°ΠΌΠΌΡ Π² ΡΠ²ΠΎΠ΅ Π²ΡΠ΅ΠΌΡ ΠΏΠΎΠΌΠΎΠ³Π»ΠΈ ΠΈΠ·ΡΡΠΈΡΡ Π²Π·Π°ΠΈΠΌΠΎΡΠ²ΡΠ·ΠΈ ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ ΡΠΏΠΈΠ»Π΅ΠΏΡΠΈΠ΅ΠΉ ΠΈ ΠΏΡΠΈΡ ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΌΠΈ ΡΠ°ΡΡΡΡΠΎΠΉΡΡΠ²Π°ΠΌΠΈ, Π½ΠΎ Π² Π΄ΡΡΠ³ΠΈΡ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΡΡ ΠΎΠ½ΠΈ Π½Π΅ Π΄Π°Π»ΠΈ ΠΎΡΠΎΠ±Π΅Π½Π½ΠΎ ΡΡΡΠ΅ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΡΡ ΡΠ΅Π·ΡΠ»ΡΡΠ°ΡΠΎΠ². Π‘ΡΠ°Π²Π½ΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎ Π½Π΅Π΄Π°Π²Π½ΠΎ ΠΏΡΠΎΠ²ΠΎΠ΄ΠΈΠ»ΠΎΡΡ ΠΈΠ·ΡΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ Π²ΠΈΠ·ΡΠ°Π»ΡΠ½ΡΡ , ΡΠ»ΡΡ ΠΎΠ²ΡΡ ΠΈ ΡΠΎΠΌΠ°ΡΠΎΡΠ΅Π½ΡΠΎΡΠ½ΡΡ Π²ΡΠ·Π²Π°Π½Π½ΡΡ ΠΏΠΎΡΠ΅Π½ΡΠΈΠ°Π»ΠΎΠ². Π’Π°ΠΊ ΠΊΠ°ΠΊ ΡΠΎΡΠ½ΠΎΠ΅ Π·Π½Π°ΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ ΡΡΠΈΡ ΡΠΎΡΠΌ ΡΠ»Π΅ΠΊΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΉ Π°ΠΊΡΠΈΠ²Π½ΠΎΡΡΠΈ Π½Π΅ΡΡΠ½ΠΎ, ΠΏΠΎΠ΄ΠΎΠ±Π½ΡΠ΅ Π΄Π°Π½Π½ΡΠ΅ ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²Π»ΡΡΡ Π½Π°ΠΈΠ±ΠΎΠ»ΡΡΡΡ ΡΠ΅Π½Π½ΠΎΡΡΡ Π² ΡΠ΅Ρ ΡΠ»ΡΡΠ°ΡΡ , ΠΊΠΎΠ³Π΄Π° ΠΎΠ½ΠΈ Π²ΡΡΠ²Π»ΡΡΡ ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠΈΡ Π² Π°ΠΊΡΠΈΠ²Π½ΠΎΡΡΠΈ ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ Π΄Π²ΡΠΌΡ ΠΏΠΎΠ»ΡΡΠ°ΡΠΈΡΠΌΠΈ ΠΈΠ»ΠΈ ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠ½ΡΠΌΠΈ ΡΡΠ°ΡΡΠΊΠ°ΠΌΠΈ Π³ΠΎΠ»ΠΎΠ²Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΌΠΎΠ·Π³Π° Ρ Π±ΠΎΠ»ΡΠ½ΡΡ , Π° Π½Π΅ ΠΎΠ±ΠΎΠ±ΡΠ΅Π½Π½ΡΠ΅ ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠΈΡ Π² ΡΠ΅Π°ΠΊΡΠΈΠΈ ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ Π±ΠΎΠ»ΡΠ½ΡΠΌΠΈ ΠΈ ΠΏΡΠΈΡ ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈ Π·Π΄ΠΎΡΠΎΠ²ΡΠΌΠΈ ΡΡΠ±ΡΠ΅ΠΊΡΠ°ΠΌΠΈ. ΠΠ°ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ, Cooper et al. (1985) ΠΎΠ±Π½Π°ΡΡΠΆΠΈΠ»ΠΈ, ΡΡΠΎ Ρ Π±ΠΎΠ»ΡΠ½ΡΡ ΡΠΈΠ·ΠΎΡΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ΠΉ ΡΠ°ΡΠ΅, ΡΠ΅ΠΌ Ρ Π·Π΄ΠΎΡΠΎΠ²ΡΡ Π»ΡΠ΄Π΅ΠΉ, Π²ΡΡΠ²Π»ΡΡΡΡΡ ΠΎΡΠΊΠ»ΠΎΠ½Π΅Π½ΠΈΡ Π² Π»Π°ΡΠ΅ΡΠ°Π»ΠΈΠ·Π°ΡΠΈΠΈ ΡΠΎΠΌΠ°ΡΠΎΡΠ΅Π½ΡΠΎΡΠ½ΡΡ Π²ΡΠ·Π²Π°Π½Π½ΡΡ ΠΊΠΎΡΡΠΈΠΊΠ°Π»ΡΠ½ΡΡ ΠΏΠΎΡΠ΅Π½ΡΠΈΠ°Π»ΠΎΠ².
ΠΠΠΠ ΠΠΠΠ’ΠΠΠΠΠΠ―ΠΡΠΈ Π½Π΅Π²ΡΠΎΠΏΠ°ΡΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ ΠΈΠ·ΡΡΠΊΠ°Π½ΠΈΡΡ ΠΏΡΠ΅Π΄ΠΏΡΠΈΠ½ΠΈΠΌΠ°ΡΡΡΡ ΠΏΠΎΠΏΡΡΠΊΠΈ ΠΏΠΎΠ»ΡΡΠΈΡΡ ΠΎΡΠ²Π΅Ρ Π½Π° Π²ΠΎΠΏΡΠΎΡ ΠΎ ΡΠΎΠΌ, ΡΠ²ΡΠ·Π°Π½Ρ Π»ΠΈ ΡΡΡΡΠΊΡΡΡΠ½ΡΠ΅ ΠΈΠ·ΠΌΠ΅Π½Π΅Π½ΠΈΡ Π² Π³ΠΎΠ»ΠΎΠ²Π½ΠΎΠΌ ΠΌΠΎΠ·Π³Π΅ (Π»ΠΎΠΊΠ°Π»ΠΈΠ·ΠΎΠ²Π°Π½Π½ΡΠ΅ ΠΈΠ»ΠΈ Π΄ΠΈΡΡΡΠ·Π½ΡΠ΅) Ρ ΠΎΠΏΡΠ΅Π΄Π΅Π»Π΅Π½Π½ΡΠΌ Π²ΠΈΠ΄ΠΎΠΌ ΠΏΡΠΈΡ ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ°ΡΡΡΡΠΎΠΉΡΡΠ²Π°. Π ΠΏΡΠΎΡΠ»ΠΎΠΌ Π±ΡΠ»ΠΎ ΠΏΡΠΎΠ²Π΅Π΄Π΅Π½ΠΎ ΠΌΠ½ΠΎΠ³ΠΎ Π°ΡΡΠΎΠΏΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠΉ Π½Π° ΠΌΠΎΠ·Π³Π΅ Π±ΠΎΠ»ΡΠ½ΡΡ , ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ ΡΡΡΠ°Π΄Π°Π»ΠΈ ΡΠΈΠ·ΠΎΡΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ΠΉ ΠΈΠ»ΠΈ Π°ΡΡΠ΅ΠΊΡΠΈΠ²Π½ΡΠΌΠΈ ΡΠ°ΡΡΡΡΠΎΠΉΡΡΠ²Π°ΠΌΠΈ. ΠΠΎΡΠΊΠΎΠ»ΡΠΊΡ Π½ΠΈΠΊΠ°ΠΊΠΈΡ ΠΈΠ·ΠΌΠ΅Π½Π΅Π½ΠΈΠΉ ΠΎΠ±Π½Π°ΡΡΠΆΠΈΡΡ Π½Π΅ ΡΠ΄Π°Π»ΠΎΡΡ, Π±ΡΠ»ΠΎ Π²ΡΠ΄Π²ΠΈΠ½ΡΡΠΎ ΠΏΡΠ΅Π΄ΠΏΠΎΠ»ΠΎΠΆΠ΅Π½ΠΈΠ΅, ΡΡΠΎ ΡΡΠΈ ΠΏΡΠΈΡ ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ ΡΠ°ΡΡΡΡΠΎΠΉΡΡΠ²Π° ΠΎΠ±ΡΡΠ»ΠΎΠ²Π»Π΅Π½Ρ Π½Π°ΡΡΡΠ΅Π½ΠΈΡΠΌΠΈ ΡΠΊΠΎΡΠ΅Π΅ ΡΡΠ½ΠΊΡΠΈΠΈ, ΡΠ΅ΠΌ ΡΡΡΡΠΊΡΡΡΡ (ΠΏΠΎΡΡΠΎΠΌΡ ΡΠ΅ΡΠΌΠΈΠ½ Β«ΡΡΠ½ΠΊΡΠΈΠΎΠ½Π°Π»ΡΠ½ΡΠΉ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ·Β» ΠΈΠ½ΠΎΠ³Π΄Π° ΠΈΡΠΏΠΎΠ»ΡΠ·ΡΠ΅ΡΡΡ ΠΊΠ°ΠΊ ΡΠΎΠ±ΠΈΡΠ°ΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎΠ΅ Π½Π°Π·Π²Π°Π½ΠΈΠ΅ Π΄Π»Ρ ΠΏΠΎΠ΄ΠΎΠ±Π½ΡΡ ΡΠΎΡΡΠΎΡΠ½ΠΈΠΉ). ΠΠ΅ΠΉΡΠΎΡ ΠΈΠΌΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ ΡΠ°Π±ΠΎΡΡ ΠΏΠΎΡΠ»Π΅Π΄Π½Π΅Π³ΠΎ Π²ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½ΠΈ (ΡΠΏΠΎΠΌΡΠ½ΡΡΡΠ΅ Π²ΡΡΠ΅) ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ ΡΠ°ΡΡΠΌΠ°ΡΡΠΈΠ²Π°ΡΡ ΠΊΠ°ΠΊ Π»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ΅ ΡΠ°ΡΡΠΈΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ ΡΡΠΎΠ³ΠΎ Π²ΠΈΠ΄Π° ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠΉ, Π½ΠΎ ΡΠΆΠ΅ Π½Π° ΠΈΠ½ΠΎΠΌ ΡΡΠΎΠ²Π½Π΅ ΠΎΡΠ³Π°Π½ΠΈΠ·Π°ΡΠΈΠΈ.
ΠΠ΅Π²ΡΠΎΠΏΠ°ΡΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ Π½Π°ΡΠ»ΠΈ Π½Π΅ΡΠΎΠΌΠ½Π΅Π½Π½ΠΎΠ΅ ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Π½Π΅Π½ΠΈΠ΅ Π² ΠΈΠ·ΡΡΠ΅Π½ΠΈΠΈ ΡΡΠΈΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠΈ Π΄Π΅ΠΌΠ΅Π½ΡΠΈΠΈ. ΠΡΡΠ³ΠΈΠΌ Π²Π°ΠΆΠ½ΡΠΌ Π΄ΠΎΡΡΠΈΠΆΠ΅Π½ΠΈΠ΅ΠΌ ΡΡΠ°Π»Π° Π°ΡΡΠΎΠΏΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠ°Ρ ΠΈΠ΄Π΅Π½ΡΠΈΡΠΈΠΊΠ°ΡΠΈΡ ΠΏΠΎΡΠ°ΠΆΠ΅Π½ΠΈΠΉ ΠΌΠ°ΠΌΠΈΠ»Π»ΡΡΠ½ΡΡ ΡΠ΅Π» Π² Π³ΠΎΠ»ΠΎΠ²Π½ΠΎΠΌ ΠΌΠΎΠ·Π³Π΅ Π±ΠΎΠ»ΡΠ½ΡΡ Ρ Π°ΠΌΠ½Π΅ΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΌ ΡΠΈΠ½Π΄ΡΠΎΠΌΠΎΠΌ, ΠΏΡΠΈ ΠΊΠΎΡΠΎΡΠΎΠΌ Π½Π΅Ρ ΠΎΠ±ΡΠ΅ΠΉ Π΄Π΅ΠΌΠ΅Π½ΡΠΈΠΈ, Π½ΠΎ ΠΈΠΌΠ΅Π΅ΡΡΡ Π³Π»ΡΠ±ΠΎΠΊΠΎΠ΅ ΡΠ°ΡΡΡΡΠΎΠΉΡΡΠ²ΠΎ ΠΏΠ°ΠΌΡΡΠΈ (ΡΠΌ.).
ΠΠΠ‘ΠΠΠ ΠΠΠΠΠ’ΠΠΠ¬ΠΠΠ― Π ΠΠΠΠΠΠ§ΠΠ‘ΠΠΠ― ΠΠ‘ΠΠ₯ΠΠΠΠΠΠ―ΠΠ΄Π½ΠΎΠΉ ΠΈΠ· Ρ Π°ΡΠ°ΠΊΡΠ΅ΡΠ½ΡΡ ΡΠ΅ΡΡ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΠΏΠΎΠ΄Ρ ΠΎΠ΄Π° ΠΊ ΡΡΠΈΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠΈ ΠΏΡΠΈΡ ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ ΡΠ°ΡΡΡΡΠΎΠΉΡΡΠ² ΡΠ²Π»ΡΠ΅ΡΡΡ ΠΈΠ΄Π΅Ρ ΠΎ Π½Π°Π»ΠΈΡΠΈΠΈ Π½Π΅ΠΏΡΠ΅ΡΡΠ²Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΏΠ΅ΡΠ΅Ρ ΠΎΠ΄Π° ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ Π½ΠΎΡΠΌΠΎΠΉ ΠΈ ΠΏΠ°ΡΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠ΅ΠΉ, Ρ. Π΅. ΠΎΠ± ΠΎΡΡΡΡΡΡΠ²ΠΈΠΈ ΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΉ Π³ΡΠ°Π½ΠΈΡΡ ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ Π½ΠΈΠΌΠΈ. ΠΡΠΎ ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²Π»Π΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΏΠΎΠ±ΡΠΆΠ΄Π°Π΅Ρ ΠΊ ΠΏΡΠΎΠ²Π΅Π΄Π΅Π½ΠΈΡ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠΉ, Π² ΠΏΡΠΎΡΠ΅ΡΡΠ΅ ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΡ ΠΏΡΡΠ°ΡΡΡΡ ΠΏΠΎΠ»ΡΡΠΈΡΡ Π΄Π°Π½Π½ΡΠ΅, ΠΎΠ±ΡΡΡΠ½ΡΡΡΠΈΠ΅ ΠΏΡΠΈΡ ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ ΠΎΡΠΊΠ»ΠΎΠ½Π΅Π½ΠΈΡ Ρ ΡΠΎΡΠΊΠΈ Π·ΡΠ΅Π½ΠΈΡ Π΄Π΅ΡΠ΅ΡΠΌΠΈΠ½ΠΈΡΡΡΡΠΈΡ Π½ΠΎΡΠΌΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠ΅ ΠΏΠΎΠ²Π΅Π΄Π΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΏΡΠΎΡΠ΅ΡΡΠΎΠ². ΠΡΠΈΠΌΠ΅ΡΠΎΠΌ ΡΠ²Π»ΡΠ΅ΡΡΡ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠ΅ ΠΌΠ΅Ρ Π°Π½ΠΈΠ·ΠΌΠΎΠ² Π½Π°ΡΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΠΊΠ°ΠΊ ΠΏΡΠΈΡΠΈΠ½ Π½Π΅Π²ΡΠΎΠ·ΠΎΠ² (ΡΠΌ. Π³Π». 6).
ΠΡΠΎΡΠ°Ρ Ρ Π°ΡΠ°ΠΊΡΠ΅ΡΠ½Π°Ρ ΡΠ΅ΡΡΠ° ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΠΏΠΎΠ΄Ρ ΠΎΠ΄Π° Π·Π°ΠΊΠ»ΡΡΠ°Π΅ΡΡΡ Π² ΡΠΎΠΌ, ΡΡΠΎ ΠΎΠ½ Π·Π°Π½ΠΈΠΌΠ°Π΅ΡΡΡ Π²Π·Π°ΠΈΠΌΠΎΠ΄Π΅ΠΉΡΡΠ²ΠΈΠ΅ΠΌ ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊΠΎΠΌ ΠΈ ΠΎΠΊΡΡΠΆΠ°ΡΡΠ΅ΠΉ Π΅Π³ΠΎ ΡΡΠ΅Π΄ΠΎΠΉ. ΠΡΠΈ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΌ ΠΏΠΎΠ΄Ρ ΠΎΠ΄Π΅ (Π² ΠΎΡΠ»ΠΈΡΠΈΠ΅ ΠΎΡ ΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ) ΠΌΠ΅Π½ΡΡΠ΅ Π²Π½ΠΈΠΌΠ°Π½ΠΈΡ ΡΠ΄Π΅Π»ΡΠ΅ΡΡΡ ΠΏΠ΅ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½Π½ΡΠΌ ΡΠ°ΠΊΡΠΎΡΠ°ΠΌ ΡΡΠ΅Π΄Ρ ΠΈ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠ΅ β ΡΠΏΠΎΡΠΎΠ±Π°ΠΌ ΠΎΠ±ΡΠ°Π±ΠΎΡΠΊΠΈ ΠΌΠΎΠ·Π³ΠΎΠΌ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊΠ° ΠΈΠ½ΡΠΎΡΠΌΠ°ΡΠΈΠΈ, ΠΈΡΡΠΎΡΠ½ΠΈΠΊΠ°ΠΌΠΈ ΠΊΠΎΡΠΎΡΠΎΠΉ ΡΠ²Π»ΡΡΡΡΡ ΠΊΠ°ΠΊ Π²Π½Π΅ΡΠ½ΡΡ ΡΡΠ΅Π΄Π°, ΡΠ°ΠΊ ΠΈ Π΅Π³ΠΎ ΡΠΎΠ±ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΡΠΉ ΠΎΡΠ³Π°Π½ΠΈΠ·ΠΌ. ΠΠ΅ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ ΠΈΠ· ΡΡΠΈΡ ΠΈΠ΄Π΅ΠΉ ΡΡΠ°Π½ΡΡ ΡΡΠ½Π΅Π΅ Π΄Π»Ρ ΡΠΈΡΠ°ΡΠ΅Π»Ρ, ΠΊΠΎΠ³Π΄Π° Π² Π΄Π°Π½Π½ΠΎΠΌ ΡΠ°Π·Π΄Π΅Π»Π΅ Π±ΡΠ΄ΡΡ ΠΎΠ±ΡΡΠΆΠ΄Π°ΡΡΡΡ Π°Π΄Π°ΠΏΡΠ°ΡΠΈΠΎΠ½Π½ΡΠ΅ ΠΌΠ΅Ρ Π°Π½ΠΈΠ·ΠΌΡ.
Π’ΡΠ΅ΡΡΡ Ρ Π°ΡΠ°ΠΊΡΠ΅ΡΠ½Π°Ρ ΡΠ΅ΡΡΠ° ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ ΠΏΡΠΈΡ ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ°ΡΡΡΡΠΎΠΉΡΡΠ²Π° β ΠΏΠΎΠ΄ΡΠ΅ΡΠΊΠ½ΡΡΠΎΠ΅ Π²Π½ΠΈΠΌΠ°Π½ΠΈΠ΅ ΠΊ ΡΠ°ΠΊΡΠΎΡΠ°ΠΌ, ΠΏΠΎΠ΄Π΄Π΅ΡΠΆΠΈΠ²Π°ΡΡΠΈΠΌ ΠΏΠ°ΡΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ΅ ΠΏΠΎΠ²Π΅Π΄Π΅Π½ΠΈΠ΅. ΠΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈ ΠΌΠ΅Π½Π΅Π΅ ΡΠΊΠ»ΠΎΠ½Π½Ρ ΡΠ°ΡΡΠΌΠ°ΡΡΠΈΠ²Π°ΡΡ ΠΏΠΎΠ²Π΅Π΄Π΅Π½ΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ ΡΠ°ΡΡΡΡΠΎΠΉΡΡΠ²Π° ΠΊΠ°ΠΊ ΡΠ΅Π·ΡΠ»ΡΡΠ°Ρ Π²Π½ΡΡΡΠ΅Π½Π½ΠΈΡ Π±ΠΎΠ»Π΅Π·Π½Π΅Π½Π½ΡΡ ΠΏΡΠΎΡΠ΅ΡΡΠΎΠ², Π° ΡΠΊΠΎΡΠ΅Π΅ Π³ΠΎΡΠΎΠ²Ρ Π΄ΠΎΠΏΡΡΡΠΈΡΡ, ΡΡΠΎ ΡΡΡΠΎΠΉΡΠΈΠ²ΠΎΠ΅ (ΠΏΠ°ΡΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ΅) ΠΏΠΎΠ²Π΅Π΄Π΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΏΠΎΠ΄Π΄Π΅ΡΠΆΠΈΠ²Π°Π΅ΡΡΡ ΠΌΠ΅Ρ Π°Π½ΠΈΠ·ΠΌΠ°ΠΌΠΈ ΠΏΠΎΠ΄ΠΊΡΠ΅ΠΏΠ»Π΅Π½ΠΈΡ. ΠΡΠΎ ΠΎΠ±ΡΡΠ»ΠΎΠ²ΠΈΠ»ΠΎ, Π½Π°ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ, ΠΏΠΎΠΈΡΠΊΠΈ Π΄Π°Π½Π½ΡΡ , ΠΏΠΎΠ΄ΡΠ²Π΅ΡΠΆΠ΄Π°ΡΡΠΈΡ ΠΏΡΠ΅Π΄ΠΏΠΎΠ»ΠΎΠΆΠ΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΎ ΡΠΎΠΌ, ΡΡΠΎ Π½Π΅ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ ΡΠΎΡΠΌΡ ΠΏΠ°ΡΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΠΏΠΎΠ²Π΅Π΄Π΅Π½ΠΈΡ Π±ΠΎΠ»ΡΠ½ΡΡ Ρ ΡΠΎΠ½ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΉ ΡΠΈΠ·ΠΎΡΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ΠΉ ΡΠΎΡ ΡΠ°Π½ΡΡΡΡΡ Π·Π° ΡΡΠ΅Ρ ΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΏΠΎΠ΄ΠΊΡΠ΅ΠΏΠ»Π΅Π½ΠΈΡ, Π° Π½Π΅ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ ΡΡΠ΅Π²ΠΎΠΆΠ½ΡΠ΅ Π½Π΅Π²ΡΠΎΠ·Ρ ΠΏΠΎΠ΄Π΄Π΅ΡΠΆΠΈΠ²Π°ΡΡΡΡ ΠΈΠ·Π±Π΅Π³Π°Π½ΠΈΠ΅ΠΌ ΡΠΈΡΡΠ°ΡΠΈΠΉ, ΠΏΡΠΎΠ²ΠΎΡΠΈΡΡΡΡΠΈΡ ΡΡΠ΅Π²ΠΎΠ³Ρ.
ΠΠΊΡΠΏΠ΅ΡΠΈΠΌΠ΅Π½ΡΠ°Π»ΡΠ½Π°Ρ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡ Π² Π±ΠΎΠ»ΡΡΠ΅ΠΉ ΡΡΠ΅ΠΏΠ΅Π½ΠΈ, ΡΠ΅ΠΌ Π½Π΅ΠΉΡΠΎΡ ΠΈΠΌΠΈΡ ΠΈΠ»ΠΈ Π½Π΅ΠΉΡΠΎΡΠΈΠ·ΠΈΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡ, ΠΈΡΠΏΠΎΠ»ΡΠ·ΡΠ΅Ρ ΠΎΠ±ΡΠΈΠ΅ ΡΠ΅ΠΎΡΠ΅ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ ΡΡ Π΅ΠΌΡ. ΠΠ·Π²Π΅ΡΡΠ½ΡΠΌΠΈ ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅ΡΠ°ΠΌΠΈ ΡΠ²Π»ΡΡΡΡΡ Π²ΡΡΠ°Π±ΠΎΡΠΊΠ° ΠΎΠΏΠ΅ΡΠ°Π½ΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΈ ΠΏΠ°Π²Π»ΠΎΠ²ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΡΡΠ»ΠΎΠ²Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ΅ΡΠ»Π΅ΠΊΡΠ°. Π’Π°ΠΊΠΈΠ΅ ΡΡ Π΅ΠΌΡ ΠΌΠΎΠ³ΡΡ ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Π½ΡΡΡΡΡ ΠΏΡΠΈ ΡΠ°Π·ΡΠ°Π±ΠΎΡΠΊΠ΅ ΡΡΡΡΠΊΡΡΡΡ ΡΠΊΡΠΏΠ΅ΡΠΈΠΌΠ΅Π½ΡΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ ΠΈ Π΄Π»Ρ ΠΏΠΎΡΡΡΠΎΠ΅Π½ΠΈΡ ΠΏΡΠ°Π²Π΄ΠΎΠΏΠΎΠ΄ΠΎΠ±Π½ΡΡ ΠΎΠ±ΡΡΡΠ½Π΅Π½ΠΈΠΉ Π½Π΅Π²ΡΠΎΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ ΡΠ°ΡΡΡΡΠΎΠΉΡΡΠ² (ΡΠΌ., Π½Π°ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ, Mowrer 1950), ΠΎΠ΄Π½Π°ΠΊΠΎ Π΄ΠΎ ΡΠΈΡ ΠΏΠΎΡ ΠΎΠ½ΠΈ Π½Π΅ ΠΎΡΠΎΠ±Π΅Π½Π½ΠΎ ΡΠ΅Π±Ρ ΠΎΠΏΡΠ°Π²Π΄ΡΠ²Π°Π»ΠΈ. ΠΠΎΠ»Π΅Π΅ ΠΏΠ»ΠΎΠ΄ΠΎΡΠ²ΠΎΡΠ½ΡΠΌΠΈ Π² ΠΏΡΠΈΠ»ΠΎΠΆΠ΅Π½ΠΈΠΈ ΠΊ ΠΏΡΠΈΡ ΠΈΠ°ΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΌ ΠΏΡΠΎΠ±Π»Π΅ΠΌΠ°ΠΌ ΠΎΠΊΠ°Π·Π°Π»ΠΈΡΡ Π½Π΅ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ ΠΌΠ΅Π½Π΅Π΅ ΡΡΠ»ΠΎΠΆΠ½Π΅Π½Π½ΡΠ΅ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ ΠΏΠΎΡΡΡΠΎΠ΅Π½ΠΈΡ. ΠΠ΄Π½ΠΎ ΠΈΠ· Π½ΠΈΡ ΡΠ²ΡΠ·Π°Π½ΠΎ Ρ Π²Π΅ΡΡΠΌΠ° ΠΏΠΎΠ»Π΅Π·Π½ΡΠΌ ΠΏΠΎΠ½ΡΡΠΈΠ΅ΠΌ ΠΌΠ΅Ρ Π°Π½ΠΈΠ·ΠΌΠΎΠ² ΡΠΎΠ²Π»Π°Π΄Π°Π½ΠΈΡ (ΠΊΠΎΠΏΠΈΠ½Π³-ΠΌΠ΅Ρ Π°Π½ΠΈΠ·ΠΌΠΎΠ²). ΠΡΠΎΡ ΡΠ΅ΡΠΌΠΈΠ½ ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Π½ΡΡΡ ΠΊ ΠΎΠΏΡΠ΅Π΄Π΅Π»Π΅Π½Π½ΡΠΌ ΡΠΏΠΎΡΠΎΠ±Π°ΠΌ, Ρ ΠΏΠΎΠΌΠΎΡΡΡ ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΡ Π»ΡΠ΄ΠΈ ΠΏΡΠΈΡΠΏΠΎΡΠ°Π±Π»ΠΈΠ²Π°ΡΡΡΡ ΠΊ Π²ΠΎΠ·Π½ΠΈΠΊΠ°ΡΡΠΈΠΌ ΠΈΠ·ΠΌΠ΅Π½Π΅Π½ΠΈΡΠΌ. ΠΠ½ ΡΠΏΠΎΡΡΠ΅Π±Π»ΡΠ΅ΡΡΡ Π² ΡΠ·ΠΊΠΎΠΌ ΠΈ Π² ΡΠΈΡΠΎΠΊΠΎΠΌ ΡΠΌΡΡΠ»Π΅. Π’Π°ΠΊ, Π½Π΅ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈ ΠΎΠ³ΡΠ°Π½ΠΈΡΠΈΠ²Π°ΡΡ Π΅Π³ΠΎ ΡΠΌΡΡΠ» ΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ ΡΠ΅Π°ΠΊΡΠΈΡΠΌΠΈ Π½Π° ΡΡΡΠ΅ΡΡΠΎΡ, ΡΠΌΡΠ³ΡΠ°ΡΡΠΈΠΌΠΈ Π»ΡΠ±ΡΡ ΡΡΡΠ΅ΡΡ-ΡΠ΅Π°ΠΊΡΠΈΡ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΠ°Ρ ΠΌΠΎΠ³Π»Π° Π±Ρ Π² ΠΏΡΠΎΡΠΈΠ²Π½ΠΎΠΌ ΡΠ»ΡΡΠ°Π΅ ΠΏΡΠΎΡΠ²ΠΈΡΡΡΡ Π² Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ ΡΡΠΆΠ΅Π»ΠΎΠΉ ΡΠΎΡΠΌΠ΅. ΠΡΡΠ³ΠΈΠ΅ ΠΏΠΎΠ½ΠΈΠΌΠ°ΡΡ Π΅Π³ΠΎ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ ΡΠΈΡΠΎΠΊΠΎ ΠΈ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΡΡ ΠΊ Π»ΡΠ±ΠΎΠΉ ΡΠ΅Π°ΠΊΡΠΈΠΈ, Π½Π΅Π·Π°Π²ΠΈΡΠΈΠΌΠΎ ΠΎΡ ΡΠΎΠ³ΠΎ, ΠΎΡΠ»Π°Π±Π»ΡΠ΅Ρ Π»ΠΈ ΠΎΠ½Π° ΡΡΡΠ΅ΡΡ-ΡΠ΅Π°ΠΊΡΠΈΡ ΠΈΠ»ΠΈ Π½Π΅Ρ.