ΠΠ½ΠΎΠ³ΠΈΠ΅ ΠΏΠΎΠ½ΡΡΠΈΡ, ΠΈΡΠΏΠΎΠ»ΡΠ·ΡΠ΅ΠΌΡΠ΅ ΡΠΎΡΠΈΠΎΠ»ΠΎΠ³Π°ΠΌΠΈ, ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Π½ΠΈΠΌΡ ΠΈ Π² ΠΏΡΠΈΡ ΠΈΠ°ΡΡΠΈΠΈ. ΠΠ°ΠΊ Π±ΡΠ»ΠΎ ΠΎΡΠΌΠ΅ΡΠ΅Π½ΠΎ (ΡΠΌ.), ΠΏΠΎΠ½ΡΡΠΈΡ ΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΊΠ»Π°ΡΡΠ° ΠΈ ΡΡΠ±ΠΊΡΠ»ΡΡΡΡΡ ΠΎΠΊΠ°Π·Π°Π»ΠΈΡΡ ΠΈΠ½ΡΠΎΡΠΌΠ°ΡΠΈΠ²Π½ΡΠΌΠΈ ΠΏΡΠΈ ΡΠΏΠΈΠ΄Π΅ΠΌΠΈΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡΡ , Π² Ρ ΠΎΠ΄Π΅ ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΡ ΠΎΠ±Π½Π°ΡΡΠΆΠ΅Π½ΠΎ, ΡΡΠΎ ΡΠΈΠ·ΠΎΡΡΠ΅Π½ΠΈΡ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ ΡΠ°ΡΠΏΡΠΎΡΡΡΠ°Π½Π΅Π½Π° Π² Π½ΠΈΠ·ΡΠΈΡ ΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΡΡ ΠΊΠ»Π°ΡΡΠ°Ρ . ΠΠΎΠ½ΡΡΠΈΡ ΠΎ Β«ΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠΌ ΠΊΠ»Π΅ΠΉΠΌΠ΅Β» ΠΈ Β«Π½Π°Π²Π΅ΡΠΈΠ²Π°Π½ΠΈΠΈ ΡΡΠ»ΡΠΊΠΎΠ²Β» Π²ΠΏΠΎΠ»Π½Π΅ ΡΠΌΠ΅ΡΡΠ½Ρ ΠΏΡΠΈ Π°Π½Π°Π»ΠΈΠ·Π΅ ΠΏΡΠΎΡΠ΅ΡΡΠ° ΠΈΠ½Π²Π°Π»ΠΈΠ΄ΠΈΠ·Π°ΡΠΈΠΈ Π»ΠΈΡ Ρ Ρ ΡΠΎΠ½ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΌΠΈ ΠΏΡΠΈΡ ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΌΠΈ Π·Π°Π±ΠΎΠ»Π΅Π²Π°Π½ΠΈΡΠΌΠΈ, ΠΆΠΈΠ²ΡΡΠΈΡ Π² ΠΎΠ±ΡΠ΅ΡΡΠ²Π΅, Π° Π²ΠΎΠ·Π΄Π΅ΠΉΡΡΠ²ΠΈΠ΅ ΡΡΠ°ΡΠΈΠΎΠ½Π°ΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ Π»Π΅ΡΠ΅Π½ΠΈΡ Π½Π° ΠΏΠ°ΡΠΈΠ΅Π½ΡΠ° ΡΠ΄Π°Π»ΠΎΡΡ Π³Π»ΡΠ±ΠΆΠ΅ ΠΏΠΎΠ½ΡΡΡ, ΡΠ°ΡΡΠΌΠ°ΡΡΠΈΠ²Π°Ρ Π±ΠΎΠ»ΡΠ½ΠΈΡΡ ΠΊΠ°ΠΊ ΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΡΠΉ ΠΈΠ½ΡΡΠΈΡΡΡ, ΡΠΏΠΎΡΠΎΠ±Π½ΡΠΉ ΠΏΠΎΠ²Π»ΠΈΡΡΡ Π½Π° ΠΏΠΎΠ²Π΅Π΄Π΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΏΡΠ΅Π±ΡΠ²Π°ΡΡΠΈΡ Π² Π½Π΅ΠΌ Π»ΡΠ΄Π΅ΠΉ. ΠΠΎΠ½ΡΡΠΈΠ΅ ΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΡΡ ΠΎΡΠΊΠ»ΠΎΠ½Π΅Π½ΠΈΠΉ Π½Π°ΡΠ»ΠΎ ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Π½Π΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΏΡΠΈ ΠΈΠ·ΡΡΠ΅Π½ΠΈΠΈ Π΄Π΅Π»ΠΈΠ½ΠΊΠ²Π΅Π½ΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΏΠΎΠ²Π΅Π΄Π΅Π½ΠΈΡ ΠΏΠΎΠ΄ΡΠΎΡΡΠΊΠΎΠ². Π, Π½Π°ΠΊΠΎΠ½Π΅Ρ, ΠΏΠΎΠ½ΡΡΠΈΠ΅ ΠΎΠ±ΡΡΠ»ΠΎΠ²Π»Π΅Π½Π½ΠΎΠ³ΠΎ Π±ΠΎΠ»Π΅Π·Π½ΡΡ ΠΏΠΎΠ²Π΅Π΄Π΅Π½ΠΈΡ ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²Π»ΡΠ΅Ρ ΠΎΠΏΡΠ΅Π΄Π΅Π»Π΅Π½Π½ΡΡ ΡΠ΅Π½Π½ΠΎΡΡΡ ΠΏΡΠΈ ΠΈΠ·ΡΡΠ΅Π½ΠΈΠΈ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ ΠΏΠΎΡΠ»Π΅Π΄ΡΡΠ²ΠΈΠΉ ΡΠΎΠΌΠ°ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ Π·Π°Π±ΠΎΠ»Π΅Π²Π°Π½ΠΈΡ.
Π ΡΠΎΠΆΠ°Π»Π΅Π½ΠΈΡ, Π½Π΅ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ ΠΈΠ· ΡΡΠΈΡ ΠΏΠΎΡΠ΅Π½ΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΠΎ ΠΏΠΎΠ»Π΅Π·Π½ΡΡ ΠΏΠΎΠ½ΡΡΠΈΠΉ Π±ΡΠ»ΠΈ ΠΈΡΠΏΠΎΠ»ΡΠ·ΠΎΠ²Π°Π½Ρ Π½Π΅ΠΊΠΎΡΡΠ΅ΠΊΡΠ½ΠΎ, Π½Π°ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ Π² ΡΡΠ²Π΅ΡΠΆΠ΄Π΅Π½ΠΈΠΈ, ΡΡΠΎ ΠΏΡΠΈΡ ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ΅ Π·Π°Π±ΠΎΠ»Π΅Π²Π°Π½ΠΈΠ΅ β ΡΡΠΎ Π½Π΅ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ ΡΠ΅ΠΌ ΡΡΠ»ΡΠΊ Π΄Π»Ρ Π»ΡΠ΄Π΅ΠΉ Ρ ΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΡΠΌΠΈ ΠΎΡΠΊΠ»ΠΎΠ½Π΅Π½ΠΈΡΠΌΠΈ (ΠΏΡΠ΅ΡΠ»ΠΎΠ²ΡΡΡΠΉ Β«ΠΌΠΈΡ ΠΏΡΠΈΡ ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ Π·Π°Π±ΠΎΠ»Π΅Π²Π°Π½ΠΈΡΒ»). ΠΠ°Π½Π½ΠΎΠ΅ ΠΎΠ±ΡΡΠΎΡΡΠ΅Π»ΡΡΡΠ²ΠΎ ΡΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°Π΅Ρ Π½Π° ΠΎΡΠ΅Π²ΠΈΠ΄Π½ΡΡ Π½Π΅ΠΎΠ±Ρ ΠΎΠ΄ΠΈΠΌΠΎΡΡΡ ΠΏΠΎΠ΄Π²Π΅ΡΠ³Π°ΡΡ ΡΠΎΡΠΈΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΠΈ ΠΏΡΠΎΠ²Π΅ΡΠΊΠ΅ ΠΏΠΎΡΡΠ΅Π΄ΡΡΠ²ΠΎΠΌ ΡΠ±ΠΎΡΠ° ΡΠΎΠΎΡΠ²Π΅ΡΡΡΠ²ΡΡΡΠΈΡ Π΄Π°Π½Π½ΡΡ β ΡΠ°ΠΊ ΠΆΠ΅, ΠΊΠ°ΠΊ ΠΏΡΠΎΠ²Π΅ΡΡΡΡ Π»ΡΠ±ΡΠ΅ Π΄ΡΡΠ³ΠΈΠ΅ ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΠΈ.
ΠΠ΅ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ ΠΊΠΎΠ½ΡΠ΅ΠΏΡΠΈΠΈ ΡΠΎΡΠΈΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠΈ ΡΠ°ΡΡΠΈΡΠ½ΠΎ ΡΠΎΠ²ΠΏΠ°Π΄Π°ΡΡ Ρ ΠΊΠΎΠ½ΡΠ΅ΠΏΡΠΈΡΠΌΠΈ ΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠΉ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠΈ; Π΄Π»Ρ ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅ΡΠ° ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ Π½Π°Π·Π²Π°ΡΡ Π°ΡΡΠΈΠ±ΡΡΠΈΠ²Π½ΡΡ ΡΠ΅ΠΎΡΠΈΡ (Π΅Π΅ ΠΎΠ±ΡΠ΅ΠΊΡΠ°ΠΌΠΈ ΡΠ²Π»ΡΡΡΡΡ ΠΈΠ½ΡΠ΅ΡΠΏΡΠ΅ΡΠ°ΡΠΈΡ, Ρ. Π΅. ΠΈΡΡΠΎΠ»ΠΊΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠ΅ Π»ΡΠ΄ΡΠΌΠΈ ΠΏΡΠΈΡΠΈΠ½ ΡΠΎΠΎΡΠ²Π΅ΡΡΡΠ²ΡΡΡΠΈΡ ΡΠΎΠ±ΡΡΠΈΠΉ ΡΠ²ΠΎΠ΅ΠΉ ΠΆΠΈΠ·Π½ΠΈ, ΠΈ ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²Π»Π΅Π½ΠΈΡ ΠΎ ΡΠ°ΠΌΠΎΠΎΡΠ΅Π½ΠΊΠ΅). Π ΡΠ°ΠΊΠΎΠΌ Π²Π°ΠΆΠ½ΠΎΠΌ ΡΠ°Π·Π΄Π΅Π»Π΅ ΡΠΎΡΠΈΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠΉ, ΠΊΠ°ΠΊ ΠΈΠ·ΡΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΆΠΈΠ·Π½Π΅Π½Π½ΡΡ ΡΠΎΠ±ΡΡΠΈΠΉ (ΡΠΌ. Π΄Π°Π»Π΅Π΅), ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Π½ΡΡΡΡΡ ΡΠΏΠΈΠ΄Π΅ΠΌΠΈΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ ΠΌΠ΅ΡΠΎΠ΄Ρ.
Π’ΡΠ°Π½ΡΠΊΡΠ»ΡΡΡΡΠ°Π»ΡΠ½ΡΠ΅ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ
ΠΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ, ΠΏΡΠΎΠ²ΠΎΠ΄ΠΈΠΌΡΠ΅ Π² ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠ½ΡΡ (ΠΏΠΎ ΡΠ²ΠΎΠΈΠΌ ΠΊΡΠ»ΡΡΡΡΠ½ΡΠΌ ΡΡΠ°Π΄ΠΈΡΠΈΡΠΌ, ΡΠΊΠ»Π°Π΄Ρ, ΡΡΠΎΠ²Π½Ρ ΡΠ°Π·Π²ΠΈΡΠΈΡ) ΠΎΠ±ΡΠ΅ΡΡΠ²Π°Ρ , ΠΏΡΠΈΠ²Π»Π΅ΠΊΠ»ΠΈ Π²Π½ΠΈΠΌΠ°Π½ΠΈΠ΅ ΠΊ Π²Π°ΠΆΠ½ΠΎΠΌΡ ΠΌΠΎΠΌΠ΅Π½ΡΡ. ΠΠΈΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈ Π΄Π΅ΡΠ΅ΡΠΌΠΈΠ½ΠΈΡΠΎΠ²Π°Π½Π½ΡΠ΅ Ρ Π°ΡΠ°ΠΊΡΠ΅ΡΠ½ΡΠ΅ ΠΏΡΠΈΠ·Π½Π°ΠΊΠΈ ΠΏΡΠΈΡ ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ°ΡΡΡΡΠΎΠΉΡΡΠ²Π°, ΠΊΠ°ΠΊ ΠΏΡΠ°Π²ΠΈΠ»ΠΎ, ΡΡ ΠΎΠ΄Π½Ρ Π² ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠ½ΡΡ ΠΊΡΠ»ΡΡΡΡΠ°Ρ , ΡΠΎΠ³Π΄Π° ΠΊΠ°ΠΊ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈ ΠΈ ΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΠΎ Π΄Π΅ΡΠ΅ΡΠΌΠΈΠ½ΠΈΡΠΎΠ²Π°Π½Π½ΡΠ΅ ΠΏΡΠΈΠ·Π½Π°ΠΊΠΈ ΡΠ°ΡΠ΅ Π²ΡΠ΅Π³ΠΎ ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠ°ΡΡΡΡ ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ ΡΠΎΠ±ΠΎΠΉ. ΠΠ½Π°Π½ΠΈΠ΅ ΡΠ°ΠΊΠΈΡ ΠΎΡΠΊΠ»ΠΎΠ½Π΅Π½ΠΈΠΉ ΠΈΠΌΠ΅Π΅Ρ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠΎΠ΅ Π·Π½Π°ΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ Π΄Π»Ρ ΠΏΠΎΠ½ΠΈΠΌΠ°Π½ΠΈΡ ΡΡΠΈΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠΈ ΠΏΡΠΈΡ ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ°ΡΡΡΡΠΎΠΉΡΡΠ²Π° Ρ ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²ΠΈΡΠ΅Π»Π΅ΠΉ ΠΈΠΌΠΌΠΈΠ³ΡΠ°Π½ΡΡΠΊΠΈΡ Π³ΡΡΠΏΠΏ. Π’Π°ΠΊΠΈΠΌ ΠΎΠ±ΡΠ°Π·ΠΎΠΌ, ΡΠ΄Π΅ΡΠ½ΡΠ΅ ΡΠΈΠΌΠΏΡΠΎΠΌΡ ΡΠΈΠ·ΠΎΡΡΠ΅Π½ΠΈΠΈ ΠΏΡΠΈΡΡΡΡΡΠ²ΡΡΡ Ρ Π±ΠΎΠ»ΡΠ½ΡΡ ΠΈΠ· ΡΠΎΠ²Π΅ΡΡΠ΅Π½Π½ΠΎ ΡΠ°Π·Π½ΡΡ ΠΎΠ±ΡΠ΅ΡΡΠ² (ΡΠΌ.), Π½ΠΎ ΡΠΈΠΌΠΏΡΠΎΠΌΡ ΠΌΠ΅Π½Π΅Π΅ ΡΡΠΆΠ΅Π»ΡΡ ΡΠΎΡΠΌ ΡΡΠ΅Π²ΠΎΠΆΠ½ΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ°ΡΡΡΡΠΎΠΉΡΡΠ²Π° ΠΈ Π΄Π΅ΠΏΡΠ΅ΡΡΠΈΠ²Π½ΡΡ ΡΠ°ΡΡΡΡΠΎΠΉΡΡΠ² Ρ ΡΠ°ΠΊΠΈΡ ΠΏΠ°ΡΠΈΠ΅Π½ΡΠΎΠ² Π²ΠΎ ΠΌΠ½ΠΎΠ³ΠΎΠΌ Π½Π΅ ΡΠΎΠ²ΠΏΠ°Π΄Π°ΡΡ. ΠΠ°ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ, Π² ΠΠ½Π΄ΠΈΠΈ Π±ΠΎΠ»ΡΠ½ΡΠ΅ Ρ ΡΡΠ΅Π²ΠΎΠΆΠ½ΡΠΌΠΈ ΡΠ°ΡΡΡΡΠΎΠΉΡΡΠ²Π°ΠΌΠΈ Π³Π»Π°Π²Π½ΡΠΌ ΠΎΠ±ΡΠ°Π·ΠΎΠΌ ΡΠΊΠ»ΠΎΠ½Π½Ρ ΠΆΠ°Π»ΠΎΠ²Π°ΡΡΡΡ Π½Π° ΡΠΎΠΌΠ°ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅, Π° Π½Π΅ Π½Π° ΡΠΌΠΎΡΠΈΠΎΠ½Π°Π»ΡΠ½ΡΠ΅ ΡΠΈΠΌΠΏΡΠΎΠΌΡ.
ΠΠ·ΡΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΆΠΈΠ·Π½Π΅Π½Π½ΡΡ ΡΠΎΠ±ΡΡΠΈΠΉ
ΠΠΏΠΈΠ΄Π΅ΠΌΠΈΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ ΠΌΠ΅ΡΠΎΠ΄Ρ ΠΈΡΠΏΠΎΠ»ΡΠ·ΡΡΡΡΡ Π² ΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΡΡ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡΡ Π΄Π»Ρ ΠΈΠ·ΡΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΡΠ²ΡΠ·Π΅ΠΉ ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ Π·Π°Π±ΠΎΠ»Π΅Π²Π°Π½ΠΈΠ΅ΠΌ ΠΈ ΠΎΠΏΡΠ΅Π΄Π΅Π»Π΅Π½Π½ΡΠΌΠΈ ΡΠΎΠ±ΡΡΠΈΡΠΌΠΈ Π² ΠΆΠΈΠ·Π½ΠΈ ΠΏΠ°ΡΠΈΠ΅Π½ΡΠ°. Π’Π°ΠΊ, Wolff, ΠΈΠ·ΡΡΠ°Ρ Π·Π°Π±ΠΎΠ»Π΅Π²Π°Π΅ΠΌΠΎΡΡΡ Π½Π΅ΡΠΊΠΎΠ»ΡΠΊΠΈΡ ΡΠΎΡΠ΅Π½ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊ Π½Π° ΠΏΡΠΎΡΡΠΆΠ΅Π½ΠΈΠΈ ΠΌΠ½ΠΎΠ³ΠΈΡ Π»Π΅Ρ, ΠΏΡΠΈΡΠ΅Π» ΠΊ Π·Π°ΠΊΠ»ΡΡΠ΅Π½ΠΈΡ, ΡΡΠΎ ΡΠΏΠΈΠ·ΠΎΠ΄Ρ Π·Π°Π±ΠΎΠ»Π΅Π²Π°Π½ΠΈΡ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎ ΡΠ²ΡΠ·Π°Π½Ρ ΠΏΠΎ Π²ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½ΠΈ Ρ ΠΈΠ·ΠΌΠ΅Π½Π΅Π½ΠΈΡΠΌΠΈ Π² ΠΆΠΈΠ·Π½ΠΈ ΠΈΠ½Π΄ΠΈΠ²ΠΈΠ΄ΡΡΠΌΠ° (ΡΠΌ.: Wolff 1962). Rahe ΠΈ Π΅Π³ΠΎ ΠΊΠΎΠ»Π»Π΅Π³ΠΈ ΡΠ΄Π΅Π»Π°Π»ΠΈ ΠΏΠΎΠΏΡΡΠΊΡ ΡΡΠΎΠ²Π΅ΡΡΠ΅Π½ΡΡΠ²ΠΎΠ²Π°ΡΡ Π²Π΅ΡΡΠΌΠ° ΡΡΠ±ΡΠ΅ΠΊΡΠΈΠ²Π½ΡΡ ΡΠΈΡΡΠ΅ΠΌΡ ΠΎΡΠ΅Π½ΠΊΠΈ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΡ ΠΈΡΠΏΠΎΠ»ΡΠ·ΠΎΠ²Π°Π» Wolff (Rahe et al. 1967; Holmes, Rahe 1967). ΠΠ½ΠΈ ΡΠΎΡΡΠ°Π²ΠΈΠ»ΠΈ ΠΏΠ΅ΡΠ΅ΡΠ΅Π½Ρ ΡΠΈΠΏΠΎΠ² Π²ΠΎΠ·ΠΌΠΎΠΆΠ½ΡΡ ΠΈΠ·ΠΌΠ΅Π½Π΅Π½ΠΈΠΉ ΠΎΠ±ΡΠ°Π·Π° ΠΆΠΈΠ·Π½ΠΈ (Π½Π°ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ, ΠΏΠ΅ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½Ρ Π² ΡΠ°Π±ΠΎΡΠ΅, ΠΌΠ΅ΡΡΠΎΠΆΠΈΡΠ΅Π»ΡΡΡΠ²Π΅, ΡΠΈΠ½Π°Π½ΡΠΎΠ²ΠΎΠΌ ΠΏΠΎΠ»ΠΎΠΆΠ΅Π½ΠΈΠΈ, ΡΠ΅ΠΌΠ΅ΠΉΠ½ΡΡ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΡΡ ), Π²ΠΊΠ»ΡΡΠΈΠ² Π² Π½Π΅Π³ΠΎ 41 ΠΏΡΠ½ΠΊΡ, ΠΏΡΠΈΡΠ΅ΠΌ ΠΊΠ°ΠΆΠ΄ΡΠΉ ΡΠΈΠΏ ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΠ²Π°Π»ΡΡ Π² Π·Π°Π²ΠΈΡΠΈΠΌΠΎΡΡΠΈ ΠΎΡ Π΅Π³ΠΎ Π²ΠΈΠ΄ΠΈΠΌΠΎΠΉ ΡΡΠΆΠ΅ΡΡΠΈ; Π² ΡΠ°ΡΡΠ½ΠΎΡΡΠΈ, ΡΠ°ΠΊΠΎΠΌΡ ΠΈΠ·ΠΌΠ΅Π½Π΅Π½ΠΈΡ, ΠΊΠ°ΠΊ ΡΡΡΠ°ΡΠ° ΡΡΠΏΡΡΠ³Π°, ΡΠΎΠΎΡΠ²Π΅ΡΡΡΠ²ΠΎΠ²Π°Π»Π° ΠΎΡΠ΅Π½ΠΊΠ° 100, Π° ΠΊΡΠ°ΡΠΊΠΎΡΡΠΎΡΠ½ΠΎΠΌΡ ΠΎΡΠΏΡΡΠΊΡ Π²ΠΎΠ΅Π½Π½ΠΎΡΠ»ΡΠΆΠ°ΡΠ΅Π³ΠΎ β 13.
ΠΠ°ΠΊ ΠΏΠΎΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°ΡΡ Π΄Π²Π° ΠΏΠΎΡΠ»Π΅Π΄Π½ΠΈΡ ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅ΡΠ°, ΠΈΠ·ΠΌΠ΅Π½Π΅Π½ΠΈΡ ΠΌΠΎΠ³ΡΡ Π±ΡΡΡ ΠΆΠ΅Π»Π°ΡΠ΅Π»ΡΠ½ΡΠΌΠΈ ΠΈΠ»ΠΈ Π½Π΅ΠΆΠ΅Π»Π°ΡΠ΅Π»ΡΠ½ΡΠΌΠΈ, Π° ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ Π½Π΅ΠΏΠΎΡΡΠ΅Π΄ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎ Π·Π°Π²ΠΈΡΡΡΠΈΠΌΠΈ ΠΎΡ Π΄Π°Π½Π½ΠΎΠ³ΠΎ Π»ΠΈΡΠ° ΠΈΠ»ΠΈ Π½Π΅ΠΏΠΎΠ΄Π²Π»Π°ΡΡΠ½ΡΠΌΠΈ Π΅ΠΌΡ.
ΠΡΠΈ ΠΎΠ±ΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠΈ ΠΌΠ°ΡΡΠΎΡΠΎΠ², ΠΏΡΠΎΡ ΠΎΠ΄ΡΡΠΈΡ ΡΠ»ΡΠΆΠ±Ρ Π² ΠΠΎΠ΅Π½Π½ΠΎ-ΠΌΠΎΡΡΠΊΠΎΠΌ ΡΠ»ΠΎΡΠ΅ Π‘ΠΎΠ΅Π΄ΠΈΠ½Π΅Π½Π½ΡΡ Π¨ΡΠ°ΡΠΎΠ², Rahe et al. (1970) ΠΎΠ±Π½Π°ΡΡΠΆΠΈΠ»ΠΈ, ΡΡΠΎ Ρ Π»ΠΈΡ, ΠΈΠΌΠ΅ΡΡΠΈΡ Π½Π°ΠΈΠ²ΡΡΡΠΈΠ΅ ΠΏΠΎΠΊΠ°Π·Π°ΡΠ΅Π»ΠΈ Π² ΡΠΎΠΎΡΠ²Π΅ΡΡΡΠ²ΠΈΠΈ Ρ ΠΏΠ΅ΡΠ΅ΡΠ½Π΅ΠΌ ΠΆΠΈΠ·Π½Π΅Π½Π½ΡΡ ΠΈΠ·ΠΌΠ΅Π½Π΅Π½ΠΈΠΉ, ΡΠ°ΡΠ΅ ΡΠ°Π·Π²ΠΈΠ²Π°Π»ΠΈΡΡ ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠ½ΡΠ΅ Π·Π°Π±ΠΎΠ»Π΅Π²Π°Π½ΠΈΡ. Π’Π°ΠΊΠΈΠ΅ Π΄Π°Π½Π½ΡΠ΅ Π½Π°Π²ΠΎΠ΄ΡΡ Π½Π° ΠΌΡΡΠ»Ρ, ΡΡΠΎ Π² ΠΏΠ΅ΡΠΈΠΎΠ΄ ΠΆΠΈΠ·Π½Π΅Π½Π½ΡΡ ΠΈΠ·ΠΌΠ΅Π½Π΅Π½ΠΈΠΉ ΡΠΈΡΠΊ Π²ΠΎΠ·Π½ΠΈΠΊΠ½ΠΎΠ²Π΅Π½ΠΈΡ Π·Π°Π±ΠΎΠ»Π΅Π²Π°Π½ΠΈΡ Π²ΡΡΠ΅, ΡΠ΅ΠΌ Π² ΠΏΠ΅ΡΠΈΠΎΠ΄, Π½Π΅ ΠΎΡΠΌΠ΅ΡΠ΅Π½Π½ΡΠΉ ΠΊΠ°ΠΊΠΈΠΌΠΈ-Π»ΠΈΠ±ΠΎ ΡΡΡΠ΅ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΡΠΌΠΈ ΡΠΎΠ±ΡΡΠΈΡΠΌΠΈ.
Π Π΄Π°Π»ΡΠ½Π΅ΠΉΡΠΈΡ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡΡ ΠΎΠ±ΡΡΠ½ΠΎ ΠΈΡΠΏΠΎΠ»ΡΠ·ΡΠ΅ΡΡΡ ΡΠ΅ΡΠΌΠΈΠ½ Β«ΠΆΠΈΠ·Π½Π΅Π½Π½ΡΠ΅ ΡΠΎΠ±ΡΡΠΈΡΒ».
Π Π°Π½Π΅Π΅ ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Π½ΡΠ²ΡΠΈΠ΅ΡΡ ΠΌΠ΅ΡΠΎΠ΄Ρ Π±ΡΠ»ΠΈ ΠΌΠΎΠ΄ΠΈΡΠΈΡΠΈΡΠΎΠ²Π°Π½Ρ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°ΡΠ΅Π»ΡΠΌΠΈ Π² ΠΏΡΡΠΈ Π½Π°ΠΏΡΠ°Π²Π»Π΅Π½ΠΈΡΡ :
1) Ρ ΡΠ΅Π»ΡΡ ΡΠ²Π΅ΡΡΠΈ ΠΊ ΠΌΠΈΠ½ΠΈΠΌΡΠΌΡ ΠΈΡΠΊΠ°ΠΆΠ΅Π½ΠΈΡ, ΡΠ²ΡΠ·Π°Π½Π½ΡΠ΅ Ρ ΠΎΡΠΎΠ±Π΅Π½Π½ΠΎΡΡΡΠΌΠΈ ΠΏΠ°ΠΌΡΡΠΈ, ΡΡΡΠ°Π½Π°Π²Π»ΠΈΠ²Π°ΡΡΡΡ Π³ΡΠ°Π½ΠΈΡΡ ΡΠΎΠ³ΠΎ ΠΏΠ΅ΡΠΈΠΎΠ΄Π° Π²ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½ΠΈ, ΡΠΎΠ±ΡΡΠΈΡ ΠΊΠΎΡΠΎΡΠΎΠ³ΠΎ Π½ΡΠΆΠ½ΠΎ Π²ΡΠΏΠΎΠΌΠ½ΠΈΡΡ;
2) ΠΏΡΠΈΠ»Π°Π³Π°ΡΡΡΡ ΡΡΠΈΠ»ΠΈΡ Π΄Π»Ρ ΡΡΡΠ°Π½ΠΎΠ²Π»Π΅Π½ΠΈΡ ΡΠΎΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ Π²ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½ΠΈ Π½Π°ΡΠ°Π»Π° Π·Π°Π±ΠΎΠ»Π΅Π²Π°Π½ΠΈΡ;
3) ΠΏΡΠ΅Π΄ΠΏΡΠΈΠ½ΠΈΠΌΠ°ΡΡΡΡ ΠΏΠΎΠΏΡΡΠΊΠΈ ΠΈΡΠΊΠ»ΡΡΠΈΡΡ ΡΠΎΠ±ΡΡΠΈΡ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ ΠΌΠΎΠ³ΡΡ ΠΎΠΊΠ°Π·Π°ΡΡΡΡ ΠΎΠ±ΡΡΠ»ΠΎΠ²Π»Π΅Π½Π½ΡΠΌΠΈ Π·Π°Π±ΠΎΠ»Π΅Π²Π°Π½ΠΈΠ΅ΠΌ (Π½Π°ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ, ΠΏΠΎΡΠ΅ΡΡ ΡΠ°Π±ΠΎΡΡ ΠΈΠ·-Π·Π° ΠΏΠ»ΠΎΡ ΠΎΠ³ΠΎ Π²ΡΠΏΠΎΠ»Π½Π΅Π½ΠΈΡ ΠΎΠ±ΡΠ·Π°Π½Π½ΠΎΡΡΠ΅ΠΉ);
4) ΡΠΎΠ±ΡΡΠΈΡ Ρ Π°ΡΠ°ΠΊΡΠ΅ΡΠΈΠ·ΡΡΡΡΡ Ρ ΡΠΎΡΠΊΠΈ Π·ΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΠΈΡ ΡΡΡΠ½ΠΎΡΡΠΈ (Π½Π°ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ, ΠΏΠΎΡΠ΅ΡΠΈ ΠΈΠ»ΠΈ ΡΠ³ΡΠΎΠ·Ρ), Π° ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ ΠΈΡ ΡΡΠΆΠ΅ΡΡΠΈ;
5) ΡΠ±ΠΎΡ Π΄Π°Π½Π½ΡΡ ΠΎΡΡΡΠ΅ΡΡΠ²Π»ΡΠ΅ΡΡΡ ΠΏΠΎΡΡΠ΅Π΄ΡΡΠ²ΠΎΠΌ ΠΏΡΠΎΠ²Π΅Π΄Π΅Π½ΠΈΡ ΠΏΠΎΠ»ΡΡΠΎΡΠΌΠ°Π»ΠΈΠ·ΠΎΠ²Π°Π½Π½ΡΡ ΡΠΎΠ±Π΅ΡΠ΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠΉ ΠΈ ΠΈΡΠΏΠΎΠ»ΡΠ·ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ ΡΡΠΎΠ²Π΅ΡΡΠ΅Π½ΡΡΠ²ΠΎΠ²Π°Π½Π½ΡΡ ΠΎΡΠ΅Π½ΠΎΡΠ½ΡΡ (ΡΠ΅ΠΉΡΠΈΠ½Π³ΠΎΠ²ΡΡ ) ΠΌΠ΅ΡΠΎΠ΄ΠΎΠ².
Π‘Π»Π΅Π΄ΡΡΡΠΈΠΌ ΡΠ°Π³ΠΎΠΌ Π²ΠΏΠ΅ΡΠ΅Π΄ β Π² Π·Π½Π°ΡΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎΠΉ ΡΡΠ΅ΠΏΠ΅Π½ΠΈ Π±Π»Π°Π³ΠΎΠ΄Π°ΡΡ ΡΡΡΠ΄Ρ Brown ΠΈ Harris (1978) β ΡΡΠ°Π»Π° ΠΈΠ΄Π΅Ρ ΠΎ ΡΠΎΠΌ, ΡΡΠΎ, Π½Π΅ Π΄Π΅ΠΉΡΡΠ²ΡΡ Π² ΠΊΠ°ΡΠ΅ΡΡΠ²Π΅ ΡΡΡΠ΅ΡΡΠΎΡΠΎΠ², ΠΎΠ΄Π½ΠΈ ΠΎΠ±ΡΡΠΎΡΡΠ΅Π»ΡΡΡΠ²Π° ΡΠΏΠΎΡΠΎΠ±ΡΡΠ²ΡΡΡ ΠΏΠΎΠ²ΡΡΠ΅Π½ΠΈΡ Π²ΠΎΡΠΏΡΠΈΠΈΠΌΡΠΈΠ²ΠΎΡΡΠΈ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊΠ° ΠΊ Π½Π΅Π³Π°ΡΠΈΠ²Π½ΠΎΠΌΡ Π²ΠΎΠ·Π΄Π΅ΠΉΡΡΠ²ΠΈΡ ΡΡΡΠ΅ΡΡΠΎΠ²ΡΡ ΠΆΠΈΠ·Π½Π΅Π½Π½ΡΡ ΡΠΎΠ±ΡΡΠΈΠΉ, Π° Π΄ΡΡΠ³ΠΈΠ΅ ΠΌΠΎΠ³ΡΡ Π·Π°ΡΠΈΡΠ°ΡΡ Π΅Π³ΠΎ. ΠΠ°ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ, ΡΡΠΈΡΠ°Π΅ΡΡΡ, ΡΡΠΎ ΠΆΠ΅Π½ΡΠΈΠ½Π° Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ ΡΡΠ·Π²ΠΈΠΌΠ° Π² ΠΏΠ΅ΡΠΈΠΎΠ΄, ΠΊΠΎΠ³Π΄Π° ΠΎΠ½Π° ΡΡ Π°ΠΆΠΈΠ²Π°Π΅Ρ Π·Π° ΠΌΠ°Π»Π΅Π½ΡΠΊΠΈΠΌ ΡΠ΅Π±Π΅Π½ΠΊΠΎΠΌ, ΠΈ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ ΡΡΡΠΎΠΉΡΠΈΠ²Π° ΠΊ ΡΡΡΠ΅ΡΡΠΎΠ²ΡΠΌ Π²ΠΎΠ·Π΄Π΅ΠΉΡΡΠ²ΠΈΡΠΌ, Π΅ΡΠ»ΠΈ Ρ Π½Π΅Π΅ Π΅ΡΡΡ Π΄ΠΎΠ²Π΅ΡΠ΅Π½Π½ΠΎΠ΅ Π»ΠΈΡΠΎ, Ρ ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠΌ ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ ΠΏΠΎΠ΄Π΅Π»ΠΈΡΡΡΡ ΡΠ²ΠΎΠΈΠΌΠΈ ΠΏΡΠΎΠ±Π»Π΅ΠΌΠ°ΠΌΠΈ.
ΠΠ΄Π΅Ρ ΠΎ Π·Π°ΡΠΈΡΠ½ΡΡ ΡΠ°ΠΊΡΠΎΡΠ°Ρ ΠΈΡΠΏΠΎΠ»ΡΠ·ΡΠ΅ΡΡΡ Π΄Π»Ρ ΠΎΠ±ΡΡΡΠ½Π΅Π½ΠΈΡ Π½Π°Π±Π»ΡΠ΄Π΅Π½ΠΈΠΉ, ΡΠ²ΠΈΠ΄Π΅ΡΠ΅Π»ΡΡΡΠ²ΡΡΡΠΈΡ ΠΎ ΡΠΎΠΌ, ΡΡΠΎ Π½Π΅ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ Π»ΡΠ΄ΠΈ Π½Π΅ Π·Π°Π±ΠΎΠ»Π΅Π²Π°ΡΡ, Π΄Π°ΠΆΠ΅ ΠΈΡΠΏΡΡΡΠ²Π°Ρ ΡΡΠΆΠΊΠΈΠ΅ ΠΏΡΠ΅Π²ΡΠ°ΡΠ½ΠΎΡΡΠΈ ΡΡΠ΄ΡΠ±Ρ, β Π²ΡΠ²ΠΎΠ΄, ΠΎΡΠΎΠ±Π΅Π½Π½ΠΎ ΠΎΡΠ΅Π²ΠΈΠ΄Π½ΡΠΉ ΠΏΡΠΈ ΠΈΠ·ΡΡΠ΅Π½ΠΈΠΈ ΠΏΠΎΡΠ»Π΅Π΄ΡΡΠ²ΠΈΠΉ, ΠΎΠ±ΡΡΠ»ΠΎΠ²Π»Π΅Π½Π½ΡΡ Π²ΠΎΠ·Π΄Π΅ΠΉΡΡΠ²ΠΈΠ΅ΠΌ Π½Π΅Π±Π»Π°Π³ΠΎΠΏΡΠΈΡΡΠ½ΡΡ ΡΠ΅ΠΌΠ΅ΠΉΠ½ΡΡ ΡΠ°ΠΊΡΠΎΡΠΎΠ² Π½Π° Π΄Π΅ΡΠ΅ΠΉ (ΡΠΌ.: Rutter 1985b). ΠΠ΄Π½Π°ΠΊΠΎ ΡΡΡΠ΅ΡΡΠ²ΡΠ΅Ρ Π΄Π²Π° ΠΎΡΠ½ΠΎΠ²Π½ΡΡ Π²ΠΎΠ·ΡΠ°ΠΆΠ΅Π½ΠΈΡ ΠΏΠΎ ΠΏΠΎΠ²ΠΎΠ΄Ρ ΠΈΠ΄Π΅ΠΈ ΠΎ Π½Π°Π»ΠΈΡΠΈΠΈ ΡΠ°ΠΊΡΠΎΡΠΎΠ² ΡΡΠ·Π²ΠΈΠΌΠΎΡΡΠΈ ΠΈ Π·Π°ΡΠΈΡΡ. ΠΠΎ-ΠΏΠ΅ΡΠ²ΡΡ , Π΅ΡΠ»ΠΈ ΠΏΡΠΈΠ½ΡΡΡ Π΄Π°Π½Π½ΡΠ΅ ΡΠΎΠΎΡΠ²Π΅ΡΡΡΠ²ΡΡΡΠΈΡ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠΉ ΠΊΠ°ΠΊ Π΄ΠΎΡΡΠΎΠ²Π΅ΡΠ½ΡΠ΅, ΠΈΠΌ ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ Π΄Π°ΡΡ ΠΈ ΡΠΎΠ²Π΅ΡΡΠ΅Π½Π½ΠΎ ΠΈΠ½ΠΎΠ΅ ΠΎΠ±ΡΡΡΠ½Π΅Π½ΠΈΠ΅, Π½Π°ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ, ΡΠΎΡΠ»Π°Π²ΡΠΈΡΡ Π½Π° Π³Π΅Π½Π΅ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ ΠΈΠ»ΠΈ ΠΏΡΠΈΡ ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠΈΡ ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ ΠΈΠ½Π΄ΠΈΠ²ΠΈΠ΄ΡΡΠΌΠ°ΠΌΠΈ. ΠΠΎ-Π²ΡΠΎΡΡΡ , ΠΈ ΡΠ°ΠΌΠΈ Π΄Π°Π½Π½ΡΠ΅ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠΉ ΠΌΠΎΠ³ΡΡ Π±ΡΡΡ ΠΎΡΠΏΠΎΡΠ΅Π½Ρ, ΠΏΡΠΈΡΠ΅ΠΌ Π½Π° Π΄Π²ΡΡ ΠΎΡΠ½ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡΡ : ΡΠ΅Ρ Π½ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΌ ΠΈ ΠΊΠΎΠ½ΡΠ΅ΠΏΡΡΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠΌ. Π’Π΅Ρ Π½ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠ°Ρ ΡΡΠΎΡΠΎΠ½Π° Π²ΠΎΠΏΡΠΎΡΠ° ΡΠ²ΡΠ·Π°Π½Π° Ρ Π΄ΠΎΡΡΠΎΠ²Π΅ΡΠ½ΠΎΡΡΡΡ ΠΈΠ·ΠΌΠ΅ΡΠ΅Π½ΠΈΠΉ ΠΈ Π°Π΄Π΅ΠΊΠ²Π°ΡΠ½ΠΎΡΡΡΡ ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Π½ΡΠ΅ΠΌΡΡ ΡΡΠ°ΡΠΈΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ ΠΌΠ΅ΡΠΎΠ΄ΠΈΠΊ. Π‘ ΠΊΠΎΠ½ΡΠ΅ΠΏΡΡΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠΉ ΡΠΎΡΠΊΠΈ Π·ΡΠ΅Π½ΠΈΡ Π²ΡΠ·ΡΠ²Π°Π΅Ρ ΡΠΎΠΌΠ½Π΅Π½ΠΈΡ Π²ΠΎΠ·ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎΡΡΡ ΠΏΡΠΎΠ²Π΅ΡΡΠΈ ΡΠ΅Π·ΠΊΠΎΠ΅ ΡΠ°Π·Π³ΡΠ°Π½ΠΈΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ ΡΠ°ΠΊΡΠΎΡΠ°ΠΌΠΈ Π·Π°ΡΠΈΡΡ ΠΈ ΡΡΠ·Π²ΠΈΠΌΠΎΡΡΠΈ, Ρ ΠΎΠ΄Π½ΠΎΠΉ ΡΡΠΎΡΠΎΠ½Ρ, ΠΈ ΡΡΡΠ΅ΡΡΠΎΡΠ°ΠΌΠΈ β Ρ Π΄ΡΡΠ³ΠΎΠΉ. Π’Π°ΠΊ, Π½Π°Π΄Π΅ΠΆΠ½ΡΠΉ Π±ΡΠ°ΠΊ ΡΠ°ΡΡΠΌΠ°ΡΡΠΈΠ²Π°Π΅ΡΡΡ ΠΊΠ°ΠΊ Π·Π°ΡΠΈΡΠ½ΡΠΉ ΡΠ°ΠΊΡΠΎΡ, Π° ΡΠ°Π·Π²ΠΎΠ΄ β ΠΊΠ°ΠΊ ΡΡΡΠ΅ΡΡΠΎΡΠ½ΡΠΉ. Π Π½Π°ΡΡΠΎΡΡΠ΅Π΅ Π²ΡΠ΅ΠΌΡ ΠΈΠ΄Π΅Ρ ΡΠ°ΠΊΡΠΎΡΠΎΠ² Π·Π°ΡΠΈΡΡ ΠΈ ΡΡΠ·Π²ΠΈΠΌΠΎΡΡΠΈ Π΄ΠΎΡΡΠ°ΡΠΎΡΠ½ΠΎ ΠΏΡΠΈΠ²Π»Π΅ΠΊΠ°ΡΠ΅Π»ΡΠ½Π°, Π½ΠΎ Π²ΡΠ΅ Π΅ΡΠ΅ ΠΎΡΡΠ°Π΅ΡΡΡ ΡΠΏΠΎΡΠ½ΠΎΠΉ (ΡΠΌ., Π½Π°ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ, Tennant, Bebbington 1978; Paykel 1983).
ΠΠ°ΠΆΠ΅ Π΅ΡΠ»ΠΈ ΠΏΡΠΈΠ·Π½Π°ΡΡ Π΄ΠΎΡΡΠ°ΡΠΎΡΠ½ΠΎ Π΄ΠΎΡΡΠΎΠ²Π΅ΡΠ½ΡΠΌΠΈ ΡΠ΅Π·ΡΠ»ΡΡΠ°ΡΡ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠΉ Π²Π»ΠΈΡΠ½ΠΈΡ ΠΆΠΈΠ·Π½Π΅Π½Π½ΡΡ ΡΠΎΠ±ΡΡΠΈΠΉ, Π·Π½Π°ΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΈΡ ΠΌΠΎΠΆΠ΅Ρ Π±ΡΡΡ Π½Π΅ ΡΠ°ΠΊ Π²Π΅Π»ΠΈΠΊΠΎ, ΠΊΠ°ΠΊ ΠΊΠ°ΠΆΠ΅ΡΡΡ Π²Π½Π°ΡΠ°Π»Π΅. ΠΠ°ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ, Π² ΠΏΡΠΎΡΠ΅ΡΡΠ΅ ΠΎΠ΄Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ (Paykel et al. 1969) ΡΠΎΠ±ΡΡΠΈΡ, ΠΎΡ Π²Π°ΡΡΠ²Π°ΡΡΠΈΠ΅ ΡΡΡΠ°ΡΡ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊΠ° ΠΈΠ»ΠΈ Π΅Π³ΠΎ Π²ΡΠ±ΡΡΠΈΠ΅ ΠΈΠ· Π½Π΅ΠΏΠΎΡΡΠ΅Π΄ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΎΠΊΡΡΠΆΠ΅Π½ΠΈΡ ΠΎΠ±ΡΠ»Π΅Π΄ΡΠ΅ΠΌΠΎΠ³ΠΎ Π»ΠΈΡΠ° (Β«ΡΠΎΠ±ΡΡΠΈΡ ΡΡ ΠΎΠ΄Π°Β»), Π±ΡΠ»ΠΈ Π·Π°ΡΠ΅Π³ΠΈΡΡΡΠΈΡΠΎΠ²Π°Π½Ρ Ρ 25 % Π±ΠΎΠ»ΡΠ½ΡΡ Ρ Π΄Π΅ΠΏΡΠ΅ΡΡΠΈΠ²Π½ΡΠΌΠΈ ΡΠ°ΡΡΡΡΠΎΠΉΡΡΠ²Π°ΠΌΠΈ, Π° Π² ΠΊΠΎΠ½ΡΡΠΎΠ»ΡΠ½ΠΎΠΉ Π³ΡΡΠΏΠΏΠ΅ β ΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ Ρ 5 %. ΠΡΠ° ΡΠ°Π·Π½ΠΈΡΠ° Π±ΡΠ»Π° ΡΡΠ°ΡΠΈΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈ Π·Π½Π°ΡΠΈΠΌΠΎΠΉ (Ρ < 0,01) ΠΈ ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²Π»ΡΠ»Π°ΡΡ Π²ΠΏΠ΅ΡΠ°ΡΠ»ΡΡΡΠ΅ΠΉ, Π½ΠΎ Paykel (1978) ΡΡΠΎΠΌΠ½ΠΈΠ»ΡΡ Π² Π΅Π΅ Π΄Π΅ΠΉΡΡΠ²ΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎΠΉ Π·Π½Π°ΡΠΈΠΌΠΎΡΡΠΈ ΠΈ Π²ΡΠΏΠΎΠ»Π½ΠΈΠ» ΡΠ»Π΅Π΄ΡΡΡΠΈΠ΅ ΠΏΠΎΠ΄ΡΡΠ΅ΡΡ.
Π’Π΅ΠΌΠΏ ΠΏΡΠΈΡΠΎΡΡΠ° ΠΊΠΎΠ»ΠΈΡΠ΅ΡΡΠ²Π° ΡΠ»ΡΡΠ°Π΅Π² Π΄Π΅ΠΏΡΠ΅ΡΡΠΈΠ²Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ°ΡΡΡΡΠΎΠΉΡΡΠ²Π° ΡΠΎΡΠ½ΠΎ Π½Π΅ ΠΈΠ·Π²Π΅ΡΡΠ΅Π½, Π½ΠΎ Π΅ΡΠ»ΠΈ ΠΏΡΠΈΠ½ΡΡΡ Π΅Π³ΠΎ ΡΠ°Π²Π½ΡΠΌ 2 % Π½ΠΎΠ²ΡΡ ΡΠ»ΡΡΠ°Π΅Π² Π½Π° ΠΏΡΠΎΡΡΠΆΠ΅Π½ΠΈΠΈ ΡΠ΅ΡΡΠΈΠΌΠ΅ΡΡΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΏΠ΅ΡΠΈΠΎΠ΄Π°, ΡΠΎ Π³ΠΈΠΏΠΎΡΠ΅ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ΅ Π½Π°ΡΠ΅Π»Π΅Π½ΠΈΠ΅ ΡΠΈΡΠ»Π΅Π½Π½ΠΎΡΡΡΡ 10 000 ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊ Π΄Π°ΡΡ 200 Π½ΠΎΠ²ΡΡ ΡΠ»ΡΡΠ°Π΅Π². ΠΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠ΅ Paykel ΠΏΠΎΠΊΠ°Π·Π°Π»ΠΎ, ΡΡΠΎ Β«ΡΠΎΠ±ΡΡΠΈΡ ΡΡ ΠΎΠ΄Π°Β» ΠΈΠΌΠ΅Π»ΠΈ ΠΌΠ΅ΡΡΠΎ ΠΈ Ρ 5 % Π»ΠΈΡ, Π½Π΅ Π·Π°Π±ΠΎΠ»Π΅Π²ΡΠΈΡ Π΄Π΅ΠΏΡΠ΅ΡΡΠΈΠ²Π½ΡΠΌ ΡΠ°ΡΡΡΡΠΎΠΉΡΡΠ²ΠΎΠΌ; Ρ ΡΡΠ΅ΡΠΎΠΌ ΡΡΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ»Π΅Π΄ΡΠ΅Ρ ΠΏΡΠ΅Π΄ΠΏΠΎΠ»ΠΎΠΆΠΈΡΡ, ΡΡΠΎ ΡΡΠ΅Π΄ΠΈ Π³ΠΈΠΏΠΎΡΠ΅ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ Π½Π°ΡΠ΅Π»Π΅Π½ΠΈΡ ΡΠΊΠ°Π·Π°Π½Π½ΡΠ΅ ΡΠΎΠ±ΡΡΠΈΡ Π΄ΠΎΠ»ΠΆΠ½Ρ Π±ΡΠ»ΠΈ Π±Ρ ΠΈΡΠΏΡΡΠ°ΡΡ 490 ΠΈΠ· 9800 ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊ, Π½Π΅ ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΡΠ°Π²Π»Π΅Π½Π½ΡΡ ΡΡΠ΅Π΄ΠΈ Π½ΠΎΠ²ΡΡ ΡΠ»ΡΡΠ°Π΅Π² Π·Π°Π±ΠΎΠ»Π΅Π²Π°Π½ΠΈΡ. Π‘ΡΠ΅Π΄ΠΈ 200 Π½ΠΎΠ²ΡΡ ΡΠ»ΡΡΠ°Π΅Π² Β«ΡΠΎΠ±ΡΡΠΈΡ ΡΡ ΠΎΠ΄Π°Β» Π²ΡΡΡΠ΅ΡΠΈΠ»ΠΈΡΡ Π±Ρ Ρ 25 % Π·Π°Π±ΠΎΠ»Π΅Π²ΡΠΈΡ , Ρ. Π΅. Ρ 50 ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊ. Π’Π°ΠΊΠΈΠΌ ΠΎΠ±ΡΠ°Π·ΠΎΠΌ, ΡΡΠΌΠΌΠΈΡΡΡ 490 ΠΈ 50, ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ ΠΏΠΎΠ»ΡΡΠΈΡΡ ΠΎΠ±ΡΠ΅Π΅ ΡΠΈΡΠ»ΠΎ ΠΏΠ΅ΡΠ΅ΠΆΠΈΠ²ΡΠΈΡ Β«ΡΠΎΠ±ΡΡΠΈΡ ΡΡ ΠΎΠ΄Π°Β»; ΠΎΠ½ΠΎ ΡΠΎΡΡΠ°Π²ΠΈΠ»ΠΎ Π±Ρ 540 ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊ, ΠΈΠ· ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΡ ΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ Ρ 50 (ΠΌΠ΅Π½Π΅Π΅ ΡΠ΅ΠΌ Ρ ΠΎΠ΄Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΈΠ· Π΄Π΅ΡΡΡΠΈ) ΡΠ°Π·Π²ΠΈΠ»ΠΈΡΡ Π±Ρ Π΄Π΅ΠΏΡΠ΅ΡΡΠΈΠ²Π½ΡΠ΅ ΡΠ°ΡΡΡΡΠΎΠΉΡΡΠ²Π°. Π‘Π»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°ΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎ, Π±ΠΎΠ»ΡΡΡΡ Π΄ΠΎΠ»Ρ ΠΎΡΠΊΠ»ΠΎΠ½Π΅Π½ΠΈΠΉ, ΠΎΠ±ΡΡΠ»ΠΎΠ²Π»ΠΈΠ²Π°ΡΡΠΈΡ ΡΠ°Π·Π²ΠΈΡΠΈΠ΅ Π΄Π΅ΠΏΡΠ΅ΡΡΠΈΠ²Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ°ΡΡΡΡΠΎΠΉΡΡΠ²Π°, ΡΠ»Π΅Π΄ΡΠ΅Ρ ΠΎΡΠ½Π΅ΡΡΠΈ Π·Π° ΡΡΠ΅Ρ ΠΊΠ°ΠΊΠΈΡ -ΡΠΎ ΠΈΠ½ΡΡ ΡΠ°ΠΊΡΠΎΡΠΎΠ².
ΠΠ°Π»ΡΠ½Π΅ΠΉΡΠΈΠ΅ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ Π΄Π°Π»ΠΈ Π΅ΡΠ΅ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠ΅ ΠΎΡΠ½ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠΉ Π΄Π»Ρ ΠΎΡΡΠΎΡΠΎΠΆΠ½ΠΎΡΡΠΈ. ΠΠ°ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ, ΠΏΡΠΈ ΠΈΠ·ΡΡΠ΅Π½ΠΈΠΈ ΠΎΠΏΡΠ΅Π΄Π΅Π»Π΅Π½Π½ΠΎΠΉ Π³ΡΡΠΏΠΏΡ Π»ΡΠ΄Π΅ΠΉ Henderson et al. (1982) ΠΎΠ±Π½Π°ΡΡΠΆΠΈΠ»ΠΈ, ΡΡΠΎ Π°Π½ΡΠ΅ΡΠ΅Π΄Π΅Π½ΡΠ½ΡΠΉ (ΠΈΠΌΠ΅Π²ΡΠΈΠΉ ΠΌΠ΅ΡΡΠΎ Π² ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΠ΄ΡΡΠΈΠΉ ΠΏΠ΅ΡΠΈΠΎΠ΄ ΠΆΠΈΠ·Π½ΠΈ) ΡΡΡΠ΅ΡΡ ΠΎΠ±ΡΡΡΠ½ΡΠ΅Ρ Π»ΠΈΡΡ 4 % ΠΎΡΠΊΠ»ΠΎΠ½Π΅Π½ΠΈΠΉ Π² ΠΊΠΎΠ»ΠΈΡΠ΅ΡΡΠ²Π΅ Π±Π°Π»Π»ΠΎΠ² ΠΏΠΎ ΠΠ½ΠΊΠ΅ΡΠ΅ ΠΎΠ±ΡΠ΅Π³ΠΎ Π·Π΄ΠΎΡΠΎΠ²ΡΡ.