Π Π°Π·Π΄Π΅Π»Π°ΡΡ ΠΊΡΡΠΈΡΡ Π½Π΅ΡΠ»ΠΎΠΆΠ½ΠΎ. ΠΡΠΎ Π·Π°Π½ΠΈΠΌΠ°Π΅Ρ Π²ΡΠ΅Π³ΠΎ ΠΏΠ°ΡΡ ΠΌΠΈΠ½ΡΡ ΠΈ Π³ΠΎΡΠ°Π·Π΄ΠΎ ΠΏΠΎΠ»Π΅Π·Π½Π΅Π΅ ΠΏΡΠΎΡΠΌΠΎΡΡΠ° ΡΠ΅ΡΠΈΠ°Π»Π° ΠΏΠΎ ΡΠ΅Π»Π΅Π²ΠΈΠ·ΠΎΡΡ.
ΠΠΎΡΠΎΡ ΠΎΠ²ΡΠΉ ΡΡΠΏΠΠ½Π³ΡΠ΅Π΄ΠΈΠ΅Π½ΡΡ:
β’ ΠΊΡΡΠΈΠ½ΡΠΉ Π±ΡΠ»ΡΠΎΠ½;
β’ Π·Π°ΠΌΠΎΡΠΎΠΆΠ΅Π½Π½ΡΠΉ Π·Π΅Π»Π΅Π½ΡΠΉ Π³ΠΎΡΠΎΡΠ΅ΠΊ;
β’ Π±Π΅Π»ΠΎΠ΅ Π²ΠΈΠ½ΠΎ;
β’ ΡΠ»ΠΈΠ²ΠΊΠΈ;
β’ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊ;
β’ Π±Π°Π·ΠΈΠ»ΠΈΠΊ;
β’ ΡΠΎΠ»Ρ, ΠΏΠ΅ΡΠ΅Ρ.
ΠΡΡΠΈΠ½ΡΠΉ Π±ΡΠ»ΡΠΎΠ½ β ΠΏΡΠ΅ΠΊΡΠ°ΡΠ½Π°Ρ ΠΎΡΠ½ΠΎΠ²Π° Π΄Π»Ρ Π³ΠΎΡΠΎΡ ΠΎΠ²ΠΎΠ³ΠΎ ΡΡΠΏΠ°.
Π Π°Π·ΠΌΠΎΡΠΎΠ·ΡΡΠ΅ Π³ΠΎΡΠΎΡΠ΅ΠΊ (100 Π³ Π½Π° ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊΠ°). ΠΠ°Π»Π΅ΠΉΡΠ΅ Π±ΡΠ»ΡΠΎΠ½ΠΎΠΌ, Π΄ΠΎΠ±Π°Π²ΡΡΠ΅ Π½Π΅ΠΌΠ½ΠΎΠ³ΠΎ Π±Π΅Π»ΠΎΠ³ΠΎ Π²ΠΈΠ½Π°, ΡΠ»ΠΈΠ²ΠΎΠΊ, ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠ°, Π±Π°Π·ΠΈΠ»ΠΈΠΊΠ°, ΡΠΎΠ»ΠΈ ΠΈ ΠΏΠ΅ΡΡΠ°.
ΠΠΎΡΠΎΡ ΠΎΠ²ΡΠΉ ΡΡΠΏ Ρ ΡΠ°ΠΉΡΠΊΠΈΠΌ Π²ΠΊΡΡΠΎΠΌ ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ ΠΏΡΠΈΠ³ΠΎΡΠΎΠ²ΠΈΡΡ, Π·Π°ΠΌΠ΅Π½ΠΈΠ² Π²ΠΈΠ½ΠΎ ΠΈ ΡΠ»ΠΈΠ²ΠΊΠΈ Π½Π° ΠΊΠΎΠΊΠΎΡΠΎΠ²ΠΎΠ΅ ΠΌΠΎΠ»ΠΎΠΊΠΎ ΠΈ Π΄ΠΎΠ±Π°Π²ΠΈΠ² ΡΠΎΠ»ΠΈ, ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠ°, ΠΈΠΌΠ±ΠΈΡΡ, ΡΠ²Π΅ΠΆΠ΅Π³ΠΎ ΡΠΈΠ»ΠΈ ΠΈΠ»ΠΈ ΠΊΠΎΡΠΈΠ°Π½Π΄ΡΠ°, Π΅ΡΠ»ΠΈ Π²Π°ΠΌ Π½ΡΠ°Π²ΠΈΡΡΡ ΡΠΊΠ·ΠΎΡΠΈΠΊΠ°.
ΠΠΎΠ»ΠΎΡΠ½Π°Ρ ΠΊΠΈΡΠ»ΠΎΡΠ° ΠΏΠΎΠ»Π΅Π·Π½Π° Π΄Π»Ρ ΠΆΠ΅Π»ΡΠ΄ΠΊΠ°
ΠΠΎΡΠ΅ΠΉΡΠΊΠΎΠ΅ Π±Π»ΡΠ΄ΠΎ ΠΊΠΈΠΌΡΠΈ β ΡΡΠΎ ΡΠ°ΡΠ΅ Π²ΡΠ΅Π³ΠΎ ΡΠ΅ΡΠΌΠ΅Π½ΡΠΈΡΠΎΠ²Π°Π½Π½Π°Ρ (ΠΊΠ²Π°ΡΠ΅Π½Π°Ρ) ΠΊΠ°ΠΏΡΡΡΠ° ΠΈΠ»ΠΈ ΡΠ΅Π΄ΠΈΡΠΊΠ°, ΡΠΎ Π΅ΡΡΡ ΠΏΠ΅ΡΠ΅Π±ΡΠΎΠ΄ΠΈΠ²ΡΠ°Ρ Ρ ΠΌΠΎΠ»ΠΎΡΠ½ΠΎΠΊΠΈΡΠ»ΡΠΌΠΈ Π±Π°ΠΊΡΠ΅ΡΠΈΡΠΌΠΈ β ΡΡΠΎΡ ΠΌΠ΅ΡΠΎΠ΄ ΠΊΠΎΠ½ΡΠ΅ΡΠ²ΠΈΡΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ ΠΈΡΠΏΠΎΠ»ΡΠ·ΡΠ΅ΡΡΡ Π²ΠΎ ΠΌΠ½ΠΎΠ³ΠΈΡ ΡΡΡΠ°Π½Π°Ρ . Π Π¨Π²Π΅ΡΠΈΠΈ ΡΠ°ΠΊ ΠΏΠ΅ΡΠ΅ΡΠ°Π±Π°ΡΡΠ²Π°ΡΡ ΡΠ΅Π»Π΅Π΄ΠΊΡ. Β«Π‘ΡΡΡΡΡΠ΅ΠΌΠΌΠΈΠ½Π³Β» β Π²ΠΎΠ½ΡΡΠ°Ρ ΡΠ΅Π»Π΅Π΄ΠΊΠ° β ΡΠ°ΠΌΡΠΉ ΠΈΠ·Π²Π΅ΡΡΠ½ΡΠΉ ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ ΠΊΠ²Π°ΡΠ΅Π½ΠΈΡ. ΠΠΎ ΠΌΠ½ΠΎΠ³ΠΈΡ Π΅Π²ΡΠΎΠΏΠ΅ΠΉΡΠΊΠΈΡ ΡΡΡΠ°Π½Π°Ρ , Π²ΠΊΠ»ΡΡΠ°Ρ Π ΠΎΡΡΠΈΡ, ΠΊΠ²Π°ΡΠ΅Π½ΡΡ ΠΈ ΡΠΎΠ»Π΅Π½ΡΡ β Π»ΡΠ±ΠΈΠΌΡΠ΅ Π΄ΠΎΠΌΠ°ΡΠ½ΠΈΠ΅ Π·Π°Π³ΠΎΡΠΎΠ²ΠΊΠΈ. ΠΠ²Π°ΡΠ΅Π½Π°Ρ ΠΊΠ°ΠΏΡΡΡΠ° β ΡΠ°ΠΌΠΎΠ΅ ΠΏΡΠΎΡΡΠ΅ΠΉΡΠ΅Π΅ ΠΈΠ· Π½ΠΈΡ .
ΠΡΠΎ ΠΈΠ½ΡΠ΅ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎ
Π ΠΊΠ°ΠΏΡΡΡΠ΅ ΡΠΎΠ΄Π΅ΡΠΆΠΈΡΡΡ ΠΌΠ½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΌΠΎΠ»ΠΎΡΠ½ΠΎΠΊΠΈΡΠ»ΡΡ Π±Π°ΠΊΡΠ΅ΡΠΈΠΉ, ΠΏΠΎΡΡΠΎΠΌΡ ΠΎΠ½Π° ΡΠ°ΠΊ Ρ ΠΎΡΠΎΡΠΎ ΠΏΠΎΠ΄Π΄Π°Π΅ΡΡΡ ΠΊΠ²Π°ΡΠ΅Π½ΠΈΡ. Π ΠΏΡΠΎΡΠ΅ΡΡΠ΅ ΠΊΠ²Π°ΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΡΠ°Ρ Π°Ρ ΠΏΡΠ΅Π²ΡΠ°ΡΠ°Π΅ΡΡΡ Π² ΠΌΠΎΠ»ΠΎΡΠ½ΡΡ ΠΊΠΈΡΠ»ΠΎΡΡ, ΠΏΠΎΠ½ΠΈΠΆΠ°Ρ Π³Π»ΠΈΠΊΠ΅ΠΌΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΉ ΠΈΠ½Π΄Π΅ΠΊΡ ΠΏΡΠΎΠ΄ΡΠΊΡΠ°. ΠΡΠΎΠΈΡΡ ΠΎΠ΄ΠΈΡΡ ΡΡΠΎ Π΄ΠΎΠ»ΠΆΠ½ΠΎ ΠΏΡΠΈ ΡΠ΅ΠΌΠΏΠ΅ΡΠ°ΡΡΡΠ΅ 10β15 Β°C, ΠΈΠ½Π°ΡΠ΅ ΡΠ»ΡΡΠΈΡΡΡ Π½Π΅ΠΊΠΎΠ½ΡΡΠΎΠ»ΠΈΡΡΠ΅ΠΌΠΎΠ΅ Π±ΡΠΎΠΆΠ΅Π½ΠΈΠ΅, ΡΠΎΠΏΡΠΎΠ²ΠΎΠΆΠ΄Π°ΡΡΠ΅Π΅ΡΡ Π½Π΅ΠΏΡΠΈΡΡΠ½ΡΠΌ Π·Π°ΠΏΠ°Ρ ΠΎΠΌ. ΠΡΠΎ Π½Π΅ ΠΎΠΏΠ°ΡΠ½ΠΎ, Π½ΠΎ ΠΈ Π½ΠΈΡΠ΅Π³ΠΎ Ρ ΠΎΡΠΎΡΠ΅Π³ΠΎ Π² ΡΡΠΎΠΌ Π½Π΅Ρ. ΠΡΡΠ΅ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΡΠΉ ΠΏΡΠΎΡΠ΅ΡΡ ΠΏΡΠΎΠΈΡΡ ΠΎΠ΄ΠΈΡ ΠΏΠΎΡΡΠ΅ΠΏΠ΅Π½Π½ΠΎ, ΠΏΠΎΡΠΊΠΎΠ»ΡΠΊΡ ΡΠ°Π·Π½ΡΠ΅ Π±Π°ΠΊΡΠ΅ΡΠΈΠΈ ΡΠ°Π·ΠΌΠ½ΠΎΠΆΠ°ΡΡΡΡ ΠΏΡΠΈ ΡΠ°Π·Π½ΡΡ ΡΡΠΎΠ²Π½ΡΡ PH Π² ΠΊΠ°ΠΏΡΡΡΠ΅. ΠΠΎΠ»ΠΎΡΠ½ΠΎΠΊΠΈΡΠ»ΡΠ΅ Π±Π°ΠΊΡΠ΅ΡΠΈΠΈ Π°ΠΊΡΠΈΠ²ΠΈΠ·ΠΈΡΡΡΡΡΡ Π½Π° ΠΏΠΎΡΠ»Π΅Π΄Π½Π΅ΠΌ ΡΡΠ°ΠΏΠ΅, ΠΎΠ½ΠΈ-ΡΠΎ ΠΈ Π΄Π΅Π»Π°ΡΡ ΠΊΠ°ΠΏΡΡΡΡ ΠΊΠΈΡΠ»ΠΎΠΉ ΠΈ ΡΠΎΡ ΡΠ°Π½ΡΡΡ Π΅Π΅ ΡΠ°ΠΊΠΎΠΉ Π²ΡΡ Π·ΠΈΠΌΡ.
ΠΠΎΠ»ΠΎΡΠ½ΠΎΠΊΠΈΡΠ»ΡΠ΅ Π±Π°ΠΊΡΠ΅ΡΠΈΠΈ ΠΈΠ»ΠΈ Π»Π°ΠΊΡΠΎΠ±Π°ΠΊΡΠ΅ΡΠΈΠΈ, ΠΊΠ°ΠΊ ΠΈΡ ΡΠ°ΡΡΠΎ Π½Π°Π·ΡΠ²Π°ΡΡ, ΡΠΏΠΎΡΠΎΠ±ΡΡΠ²ΡΡΡ Π±Π°Π»Π°Π½ΡΡ ΠΌΠΈΠΊΡΠΎΡΠ»ΠΎΡΡ Π² ΠΆΠ΅Π»ΡΠ΄ΠΊΠ΅. Π‘Π»Π°Π΄ΠΊΠ°Ρ Π΅Π΄Π° Π½Π΅Π³Π°ΡΠΈΠ²Π½ΠΎ Π²ΠΎΠ·Π΄Π΅ΠΉΡΡΠ²ΡΠ΅Ρ Π½Π° ΠΊΠΈΡΠ΅ΡΠ½ΡΡ ΡΠ»ΠΎΡΡ, ΠΊΠ°ΠΊ ΠΈ Π°Π½ΡΠΈΠ±ΠΈΠΎΡΠΈΠΊΠΈ, ΠΈ ΠΊΠΎΠ½ΡΠ΅ΡΠ²Π°Π½ΡΡ. Π‘Π΅Π³ΠΎΠ΄Π½Ρ Π² ΠΏΡΠΎΠ΄ΡΠΊΡΠΎΠ²ΠΎΠΌ ΠΌΠ°Π³Π°Π·ΠΈΠ½Π΅ ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ ΡΠ²ΠΈΠ΄Π΅ΡΡ ΠΌΠ½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΏΡΠΎΠ΄ΡΠΊΡΠΎΠ², ΠΎΠ±Π΅ΡΠ°ΡΡΠΈΡ ΡΠ»ΡΡΡΠΈΡΡ ΠΌΠΈΠΊΡΠΎΡΠ»ΠΎΡΡ. ΠΠΈΡΠ΅Π²Π°Ρ ΠΈΠ½Π΄ΡΡΡΡΠΈΡ Π²ΡΠ΅ΡΡΠ΅Π· Π·Π°Π½ΡΠ»Π°ΡΡ Π»Π°ΠΊΡΠΎΠ±Π°ΠΊΡΠ΅ΡΠΈΡΠΌΠΈ ΠΈ Π²ΡΠ²Π΅Π»Π° Π½Π΅ΡΠΊΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ ΠΈΠ½ΡΠ΅ΡΠ΅ΡΠ½ΡΡ ΡΡΠ°ΠΌΠΌΠΎΠ², Π²ΠΏΠΎΡΠ»Π΅Π΄ΡΡΠ²ΠΈΠΈ Π·Π°ΠΏΠ°ΡΠ΅Π½ΡΠΎΠ²Π°Π½Π½ΡΡ . ΠΠ°ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ, Lactobacillusplantaris ΠΏΠΎΠΌΠΎΠ³Π°ΡΡ Π½Π°Π»Π°Π΄ΠΈΡΡ ΡΠ°Π±ΠΎΡΡ ΠΆΠ΅Π»ΡΠ΄ΠΊΠ° ΠΈ ΠΊΠΈΡΠ΅ΡΠ½ΠΈΠΊΠ° ΠΈ ΠΈΠ·Π±Π°Π²Π»ΡΡΡ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊΠ° ΠΎΡ ΡΠ°ΠΊΠΈΡ Π½Π΅ΡΠ΄ΠΎΠ±ΡΡΠ², ΠΊΠ°ΠΊ ΠΈΠ·ΠΆΠΎΠ³Π°, ΡΠΈΠ½Π΄ΡΠΎΠΌ ΡΠ°Π·Π΄ΡΠ°ΠΆΠ΅Π½Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΊΠΈΡΠ΅ΡΠ½ΠΈΠΊΠ° ΠΈ Π·Π°ΠΏΠΎΡΡ (Broekaert & Walker, 2006 a, b). ΠΡΠΎΠ΄ΡΠΊΡΡ, ΡΠΎΠ΄Π΅ΡΠΆΠ°ΡΠΈΠ΅ ΠΆΠΈΠ²ΡΠ΅ Π±Π°ΠΊΡΠ΅ΡΠΈΠΈ, Π½Π°Π·ΡΠ²Π°ΡΡ ΠΏΡΠΎΠ±ΠΈΠΎΡΠΈΠΊΠ°ΠΌΠΈ. Π Π¨Π²Π΅ΡΠΈΠΈ, Π½Π°ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ, ΠΈΠ·ΠΎΠ±ΡΠ΅Π»ΠΈ ΠΏΠΎΠ»Π΅Π·Π½ΡΡ ΠΏΡΠΎΡΡΠΎΠΊΠ²Π°ΡΡ Β«ΠΡΠΎΠ²ΠΈΠ²Π°Β» (ProvivahΓ€lsofil). ΠΠ½Π° ΠΈ Π΄ΡΡΠ³ΠΈΠ΅ ΠΆΠΈΠ²ΡΠ΅ ΠΏΡΠΎΠ΄ΡΠΊΡΡ Π²Ρ ΠΎΠ΄ΡΡ Π² Π³ΡΡΠΏΠΏΡ ΡΠ°ΠΊ Π½Π°Π·ΡΠ²Π°Π΅ΠΌΡΡ ΡΡΠ½ΠΊΡΠΈΠΎΠ½Π°Π»ΡΠ½ΡΡ ΠΏΡΠΎΠ΄ΡΠΊΡΠΎΠ² ΠΏΠΈΡΠ°Π½ΠΈΡ, ΠΏΠΎΠ»Π΅Π·Π½ΡΡ Π΄Π»Ρ Π·Π΄ΠΎΡΠΎΠ²ΡΡ. ΠΡ ΡΠ°ΠΌΠΈ ΠΌΠΎΠΆΠ΅ΡΠ΅ ΠΏΡΠΈΠ³ΠΎΡΠΎΠ²ΠΈΡΡ ΠΏΡΠΎΠ±ΠΈΠΎΡΠΈΠΊ Π΄ΠΎΠΌΠ°, ΠΏΡΠ΅Π²ΡΠ°ΡΠΈΠ² ΠΌΠΎΠ»ΠΎΠΊΠΎ Π² ΠΏΡΠΎΡΡΠΎΠΊΠ²Π°ΡΡ. ΠΡΠΎ Π²ΠΊΡΡΠ½Π΅Π΅, ΠΏΠΎΠ»Π΅Π·Π½Π΅Π΅ ΠΈ Π΄Π΅ΡΠ΅Π²Π»Π΅ Π²ΡΠ΅Ρ ΠΌΠ°Π³Π°Π·ΠΈΠ½Π½ΡΡ ΠΉΠΎΠ³ΡΡΡΠΎΠ² ΠΈ ΠΊΠ΅ΡΠΈΡΠΎΠ². Π ΡΠ°Ρ Π°ΡΠ° ΡΠΎΠ΄Π΅ΡΠΆΠΈΡ ΠΌΠ΅Π½ΡΡΠ΅. Β«ΠΡΠΎΠ²ΠΈΠ²Π°Β», ΠΊΡΡΠ°ΡΠΈ, ΡΠΎΠ΄Π΅ΡΠΆΠΈΡ ΡΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ ΠΆΠ΅ ΡΠ°Ρ Π°ΡΠ°, ΡΠΊΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ ΠΈ ΠΊΠΎΠΊΠ°-ΠΊΠΎΠ»Π°, Π° ΠΈΠ½ΠΎΠ³Π΄Π° ΠΈ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠ΅.
ΠΠΎΠΌΠ°ΡΠ½ΡΡ ΠΏΡΠΎΡΡΠΎΠΊΠ²Π°ΡΠ°ΠΠ½Π³ΡΠ΅Π΄ΠΈΠ΅Π½ΡΡ:
β’ 100 ΠΌΠ» ΠΌΠΎΠ»ΠΎΠΊΠ°;
β’ 100 ΠΌΠ» ΠΏΡΠΎΡΡΠΎΠΊΠ²Π°ΡΠΈ;
β’ ΠΊΠΎΡΠΈΡΠ°;
β’ ΡΠ²Π΅ΠΆΠΈΠ΅ ΡΠ³ΠΎΠ΄Ρ (ΠΏΠΎ Π²ΠΊΡΡΡ).
ΠΠΎΠ²Π΅Π΄ΠΈΡΠ΅ ΠΌΠΎΠ»ΠΎΠΊΠΎ Π΄ΠΎ ΡΠ΅ΠΌΠΏΠ΅ΡΠ°ΡΡΡΡ 90 Β°C, Π½ΠΎ Π½Π΅ ΠΊΠΈΠΏΡΡΠΈΡΠ΅. ΠΡ Π»Π°Π΄ΠΈΡΠ΅ ΠΊΠ°ΡΡΡΡΠ»Ρ Π΄ΠΎ 20 Β°C, ΠΎΠΏΡΡΡΠΈΠ² Π΅Π΅ Π² Ρ ΠΎΠ»ΠΎΠ΄Π½ΡΡ Π²ΠΎΠ΄Ρ. ΠΠ»Π΅ΠΉΡΠ΅ 100 ΠΌΠ» ΠΏΡΠΎΡΡΠΎΠΊΠ²Π°ΡΠΈ ΠΈ ΡΠ°Π·Π»Π΅ΠΉΡΠ΅ Π² ΠΏΠΎΡΡΠΈΠΎΠ½Π½ΡΠ΅ Π΅ΠΌΠΊΠΎΡΡΠΈ. ΠΠ°ΠΊΡΠΎΠΉΡΠ΅ ΠΈ ΠΎΡΡΠ°Π²ΡΡΠ΅ ΡΡΠΎΡΡΡ ΠΏΡΠΈ ΠΊΠΎΠΌΠ½Π°ΡΠ½ΠΎΠΉ ΡΠ΅ΠΌΠΏΠ΅ΡΠ°ΡΡΡΠ΅ Π½Π° ΡΡΡΠΊΠΈ ΠΈΠ»ΠΈ Π΄ΠΎ ΡΠ΅Ρ ΠΏΠΎΡ, ΠΏΠΎΠΊΠ° ΠΆΠΈΠ΄ΠΊΠΎΡΡΡ Π½Π΅ Π·Π°Π³ΡΡΡΠ΅Π΅Ρ. ΠΡΠΈΠΏΡΠ΄ΡΠΈΡΠ΅ ΠΊΠΎΡΠΈΡΠ΅ΠΉ ΠΈΠ»ΠΈ ΡΠΊΡΠ°ΡΡΡΠ΅ ΡΠ²Π΅ΠΆΠΈΠΌΠΈ ΡΠ³ΠΎΠ΄Π°ΠΌΠΈ.
ΠΡΠ΅ΠΌΠΎΠ²Π°Ρ ΠΊΠΎΠ½ΡΠΈΡΡΠ΅Π½ΡΠΈΡ Π½Π°ΠΌ ΠΏΠΎ Π²ΠΊΡΡΡ
ΠΡΠΎΠΌΠ°Ρ Π±Π°ΡΠ°Π½ΠΈΠ½Ρ Ρ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊΠΎΠΌ ΠΏΠΎΠΏΠ°Π΄Π°Π΅Ρ ΠΊ Π½Π°ΠΌ Π² Π½ΠΎΡ ΠΈ Π²ΠΎΠ·Π±ΡΠΆΠ΄Π°Π΅Ρ Π°ΠΏΠΏΠ΅ΡΠΈΡ, ΠΊΠΎΠ³Π΄Π° Π±Π»ΡΠ΄ΠΎ ΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ Π³ΠΎΡΠΎΠ²ΠΈΡΡΡ Π² Π΄ΡΡ ΠΎΠ²ΠΊΠ΅. Π ΠΊΠΎΠ³Π΄Π° ΠΌΡΡΠΎ Π½Π°ΠΊΠΎΠ½Π΅Ρ ΠΎΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°Π΅ΡΡΡ Ρ Π½Π°Ρ Π²ΠΎ ΡΡΡ, ΠΎΡΡΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΡΡΠΈΠ»ΠΈΠ²Π°ΡΡΡΡ Π·Π° ΡΡΠ΅Ρ ΠΌΠ½ΠΎΠΆΠ΅ΡΡΠ²Π° ΡΠ΅ΡΠ΅ΠΏΡΠΎΡΠΎΠ² Π½Π° ΡΠ·ΡΠΊΠ΅ ΠΈ Π²ΠΎΠ·Π»Π΅ Π³Π»ΠΎΡΠΊΠΈ. ΠΠΎΡ ΠΏΠΎΡΠ΅ΠΌΡ Π΅Π΄Π° ΠΊΠ°ΠΆΠ΅ΡΡΡ Π±Π΅Π·Π²ΠΊΡΡΠ½ΠΎΠΉ, ΠΊΠΎΠ³Π΄Π° Ρ ΡΠ΅Π±Ρ Π·Π°Π»ΠΎΠΆΠ΅Π½ Π½ΠΎΡ.
ΠΠ±ΠΎΠ½ΡΠ½ΠΈΠ΅ ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΠΏΡΠ΅ΠΆΠ΄Π°Π΅Ρ Π½Π°Ρ ΠΎΠ± ΠΎΠΏΠ°ΡΠ½ΠΎΡΡΠΈ, Π½Π°ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ, ΠΎ ΠΏΡΠΈΡΡΡΡΡΠ²ΠΈΠΈ Π²ΡΠ΅Π΄Π½ΡΡ ΠΌΠΈΠΊΡΠΎΠΎΡΠ³Π°Π½ΠΈΠ·ΠΌΠΎΠ² Π² ΠΈΡΠΏΠΎΡΡΠΈΠ²ΡΠ΅ΠΉΡΡ Π΅Π΄Π΅. Π§ΡΠ²ΡΡΠ²ΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎΡΡΡ Π²Π½ΡΡΡΠ΅Π½Π½Π΅ΠΉ ΠΏΠΎΠ»ΠΎΡΡΠΈ ΡΡΠ° ΡΠΎΠΆΠ΅ Π²Π»ΠΈΡΠ΅Ρ Π½Π° Π²ΠΎΡΠΏΡΠΈΡΡΠΈΠ΅ Π²ΠΊΡΡΠ° ΠΏΠΈΡΠΈ. ΠΠ΅ΡΠ΅Ρ-ΡΠΈΠ»ΠΈ, ΠΈΠΌΠ±ΠΈΡΡ, ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΊ ΠΈ Π΄ΡΡΠ³ΠΈΠ΅ ΠΏΡΡΠ½ΠΎΡΡΠΈ ΡΡΠΈΠ»ΠΈΠ²Π°ΡΡ Π²ΠΊΡΡ, ΡΠ°Π·Π΄ΡΠ°ΠΆΠ°Ρ Π½Π°ΡΠΈ ΠΊΠ»Π΅ΡΠΊΠΈ ΡΠ²ΠΎΠ΅ΠΉ ΠΎΡΡΡΠΎΡΠΎΠΉ. ΠΡΠ΅ΠΌΠΎΠ²Π°Ρ ΠΊΠΎΠ½ΡΠΈΡΡΠ΅Π½ΡΠΈΡ Π³ΠΎΠ²ΠΎΡΠΈΡ Π½Π°ΡΠ΅ΠΌΡ ΠΌΠΎΠ·Π³Ρ ΠΎ ΡΠΎΠΌ, ΡΡΠΎ Π΅Π΄Π° ΡΠΎΠ΄Π΅ΡΠΆΠΈΡ ΠΆΠΈΡ, Π° Π·Π½Π°ΡΠΈΡ, ΠΎΠ±Π΅ΡΠ°Π΅Ρ Π²Π°ΠΌ ΡΡΡΠΎΡΡΡ ΠΈ ΡΠ΄ΠΎΠ²ΠΎΠ»ΡΡΡΠ²ΠΈΠ΅ (Rolls, 2004). Π‘ΡΠΎΠΈΡ Π²Π°ΠΌ ΠΏΠΎΠ»ΠΎΠΆΠΈΡΡ Π½Π° ΡΠ·ΡΠΊ ΠΊΡΡΠΎΡΠ΅ΠΊ ΠΌΠ°ΡΠΈΠ½ΠΎΠ²Π°Π½Π½ΠΎΠ³ΠΎ Π»ΠΎΡΠΎΡΡ, ΠΌΠΎΠ·Π³ Π΄Π°Π΅Ρ ΡΠΈΠ³Π½Π°Π» ΡΠ½ΠΈΠΆΠ΅Π½ΠΈΡ Π°ΠΏΠΏΠ΅ΡΠΈΡΠ°. Π ΠΊΠΎΠ³Π΄Π° ΠΆΠΈΡΠ½ΡΠ΅ ΠΊΠΈΡΠ»ΠΎΡΡ Π»ΠΎΡΠΎΡΡ ΡΠ°ΡΡΠ΅ΠΏΠ»ΡΡΡΡΡ Ρ Π²Π°Ρ Π² ΠΆΠ΅Π»ΡΠ΄ΠΊΠ΅, Π²ΡΡΠ²ΠΎΠ±ΠΎΠΆΠ΄Π°ΡΡΡΡ Π²Π΅ΡΠ΅ΡΡΠ²Π°, ΡΡΠΈΠ»ΠΈΠ²Π°ΡΡΠΈΠ΅ ΡΡΠ²ΡΡΠ²ΠΎ ΡΡΡΠΎΡΡΠΈ, Π½Π°ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ, ΡΠ½ΡΠ΅ΡΠΎΡΡΠ°ΡΠΈΠ½.
ΠΡΠΎ ΠΈΠ½ΡΠ΅ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎ
ΠΠΈΡΠ½Π°Ρ Π΅Π΄Π° Π²ΠΎΠ·Π΄Π΅ΠΉΡΡΠ²ΡΠ΅Ρ Π½Π° ΡΠ΅Π½ΡΡ ΡΠ΄ΠΎΠ²ΠΎΠ»ΡΡΡΠ²ΠΈΡ ΠΌΠΎΠ·Π³Π°, Π½ΠΎ ΡΠΎΠ²ΡΠ΅ΠΌ Π½Π΅ ΡΠ°ΠΊ, ΠΊΠ°ΠΊ ΡΠ°Ρ Π°Ρ ΠΈΠ»ΠΈ ΠΊΡΠ°Ρ ΠΌΠ°Π». ΠΠ΅Π΄Π»Π΅Π½Π½Π°Ρ Π΅Π΄Π° Ρ Π½ΠΈΠ·ΠΊΠΈΠΌ Π³Π»ΠΈΠΊΠ΅ΠΌΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΌ ΠΈΠ½Π΄Π΅ΠΊΡΠΎΠΌ ΡΠ½ΠΈΠΆΠ°Π΅Ρ ΡΠΈΡΠΊ ΡΠ°ΡΠΏΠΎΠ»Π½Π΅ΡΡ. (McNaughton ΠΈ Π΄Ρ., 2009). ΠΠΎΡΠ»Π΅ Π΄Π΅ΡΡΡΠΊΠΎΠ² Π»Π΅Ρ ΡΡΡΠ°Ρ Π° ΠΏΠ΅ΡΠ΅Π΄ ΠΆΠΈΡΠΎΠΌ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠΉ ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ Π½Π°Π·Π²Π°ΡΡ Π½Π°ΡΡΠΎΡΡΠ΅ΠΉ ΡΠΎΠ±ΠΈΠ΅ΠΉ, Π²Π΅ΡΠ΅Ρ ΠΏΠΎΠΌΠ΅Π½ΡΠ» Π½Π°ΠΏΡΠ°Π²Π»Π΅Π½ΠΈΠ΅, Π½ΠΎ ΠΌΡ Π²ΡΠ΅ ΡΠ°Π²Π½ΠΎ ΡΠΎΠ²Π΅ΡΡΠ΅ΠΌ ΠΏΡΠΈΠ΄Π΅ΡΠΆΠΈΠ²Π°ΡΡΡΡ Π·ΠΎΠ»ΠΎΡΠΎΠ³ΠΎ ΠΏΡΠ°Π²ΠΈΠ»Π° ΡΠΌΠ΅ΡΠ΅Π½Π½ΠΎΡΡΠΈ.
ΠΠΈΡΡ Π΄Π°ΡΡ ΡΠ½Π΅ΡΠ³ΠΈΡ, Π½ΠΎ Π½Π΅ Π²ΡΠ΅ ΠΆΠΈΡΡ ΠΏΠΎΠ»Π΅Π·Π½Ρ. ΠΠ»ΠΈΠ²ΠΊΠΎΠ²ΠΎΠ΅ ΠΌΠ°ΡΠ»ΠΎ ΠΈ ΡΡΠ±ΠΈΠΉ ΠΆΠΈΡ ΡΠ½ΠΈΠΆΠ°ΡΡ ΡΠΈΡΠΊ ΡΠ΅ΡΠ΄Π΅ΡΠ½ΠΎ-ΡΠΎΡΡΠ΄ΠΈΡΡΡΡ Π·Π°Π±ΠΎΠ»Π΅Π²Π°Π½ΠΈΠΉ ΠΈ ΡΡΠΊΠΎΡΡΡΡ ΠΏΡΠΎΡΠ΅ΡΡ Π²ΡΠ·Π΄ΠΎΡΠΎΠ²Π»Π΅Π½ΠΈΡ ΠΏΠΎΡΠ»Π΅ Π±ΠΎΠ»Π΅Π·Π½Π΅ΠΉ (Brox ΠΈ Π΄Ρ., 2002). Π ΠΎΠ»ΠΈΠ²ΠΊΠΎΠ²ΠΎΠΌ ΠΌΠ°ΡΠ»Π΅ ΡΠΎΠ΄Π΅ΡΠΆΠΈΡΡΡ ΠΌΠ½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΆΠΈΡΠΎΠ² ΠΎΠΌΠ΅Π³Π°-6 β ΡΡΡ ΠΆΠΈΡΠ½ΡΡ ΠΊΠΈΡΠ»ΠΎΡΡ Π»ΡΡΡΠ΅ ΡΠ±Π°Π»Π°Π½ΡΠΈΡΠΎΠ²Π°ΡΡ ΠΎΠΌΠ΅Π³Π°-3, ΡΠΎΠ΄Π΅ΡΠΆΠ°ΡΠ΅ΠΉΡΡ Π² ΠΌΠΎΡΠ΅ΠΏΡΠΎΠ΄ΡΠΊΡΠ°Ρ ΠΈ ΡΡΠ±Π΅, Π° ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ Π² Π΄ΠΈΡΠΈ ΠΈ ΠΌΡΡΠ΅ ΠΆΠΈΠ²ΠΎΡΠ½ΡΡ , Π²ΡΡΠ°ΡΠ΅Π½Π½ΡΡ Π½Π°ΡΡΡΠ°Π»ΡΠ½ΡΠΌ ΡΠΏΠΎΡΠΎΠ±ΠΎΠΌ (ΡΠΎ Π΅ΡΡΡ ΠΏΠ°ΡΡΡΠΈΡ ΡΡ Π½Π° ΠΏΠ°ΡΡΠ±ΠΈΡΠ΅, Π° Π½Π΅ Π½Π° ΡΠ΅ΡΠΌΠ΅).
ΠΠ»Π°ΡΡΠΈ ΡΠ»ΠΈΡΠΊΠΎΠΌ Π΄ΠΎΠ»Π³ΠΎ Π²Π΅Π»ΠΈ Π²ΠΎΠΉΠ½Ρ ΠΏΡΠΎΡΠΈΠ² ΠΆΠΈΡΠΎΠ², Π²ΡΠ»Π΅Π΄ΡΡΠ²ΠΈΠ΅ ΡΠ΅Π³ΠΎ ΠΌΠ°ΡΠ³Π°ΡΠΈΠ½ ΠΏΡΠΎΡΠ½ΠΎ Π²ΡΡΠ΅ΡΠ½ΠΈΠ» ΠΌΠ°ΡΠ»ΠΎ Ρ ΡΡΠ½ΠΊΠ°. ΠΠΎ ΠΌΠ°ΡΠ³Π°ΡΠΈΠ½ β ΡΡΠΎ ΠΈΡΠΊΡΡΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎ ΠΏΡΠΎΠΈΠ·Π²Π΅Π΄Π΅Π½Π½ΡΠΉ ΠΆΠΈΡ, ΡΡΠ΅Π·Π²ΡΡΠ°ΠΉΠ½ΠΎ Π²ΡΠ΅Π΄Π½ΡΠΉ Π΄Π»Ρ Π·Π΄ΠΎΡΠΎΠ²ΡΡ. Π’Π΅ΠΌ Π½Π΅ ΠΌΠ΅Π½Π΅Π΅ Π΅Π³ΠΎ ΡΠ΅ΠΊΠΎΠΌΠ΅Π½Π΄ΡΡΡ ΠΈΡΠΏΠΎΠ»ΡΠ·ΠΎΠ²Π°ΡΡ Π² ΠΊΠ°ΡΠ΅ΡΡΠ²Π΅ Π°Π»ΡΡΠ΅ΡΠ½Π°ΡΠΈΠ²Ρ ΠΌΠ°ΡΠ»Ρ. ΠΠ½ ΡΠ²Π»ΡΠ΅ΡΡΡ ΠΎΡΠ½ΠΎΠ²ΠΎΠΉ ΠΈ ΠΌΠ½ΠΎΠ³ΠΈΡ Π΄ΡΡΠ³ΠΈΡ ΠΏΡΠΎΠ΄ΡΠΊΡΠΎΠ² ΠΏΠΈΡΠ°Π½ΠΈΡ. Π§Π°ΡΡΠΎ Π² ΠΈΡ Π½Π°Π·Π²Π°Π½ΠΈΠΈ Π²ΡΡΡΠ΅ΡΠ°Π΅ΡΡΡ ΠΊΠΎΡΠ΅Π½Ρ Β«ΠΎΠ»Π΅ΠΎΒ».
ΠΡΡΠΎΡΠΈΡ ΠΌΠ°ΡΠ³Π°ΡΠΈΠ½Π° β Π²Π΅ΡΠ½Π°Ρ Π²ΠΎΠΉΠ½Π° ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ Π»ΠΎΠ±Π±ΠΈΡΡΠ°ΠΌΠΈ ΡΠ°Π·Π½ΡΡ ΠΏΡΠΎΠΈΠ·Π²ΠΎΠ΄ΠΈΡΠ΅Π»Π΅ΠΉ. ΠΠ°ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ, Π΄ΠΎΠ»Π³ΠΎΠ΅ Π²ΡΠ΅ΠΌΡ Π² Π¨Π²Π΅ΡΠΈΠΈ Π±ΡΠ»ΠΎ Π·Π°ΠΏΡΠ΅ΡΠ΅Π½ΠΎ ΠΏΠΎΠ΄ΠΊΡΠ°ΡΠΈΠ²Π°ΡΡ ΠΌΠ°ΡΠ³Π°ΡΠΈΠ½, ΠΏΠΎΡΠΎΠΌΡ ΡΡΠΎ ΠΏΡΠΎΠΈΠ·Π²ΠΎΠ΄ΠΈΡΠ΅Π»ΠΈ ΠΌΠ°ΡΠ»Π°, Π² ΠΎΡΠ½ΠΎΠ²Π½ΠΎΠΌ ΡΡΠΎ Π±ΡΠ»ΠΈ ΠΊΡΠ΅ΡΡΡΡΠ½Π΅, Π±ΠΎΡΠ»ΠΈΡΡ ΠΊΠΎΠ½ΠΊΡΡΠ΅Π½ΡΠΈΠΈ. ΠΠ°ΡΠ³Π°ΡΠΈΠ½ ΠΏΡΠΎΠΈΠ·Π²ΠΎΠ΄ΡΡ ΠΏΡΡΠ΅ΠΌ ΡΠΌΠ΅ΡΠΈΠ²Π°Π½ΠΈΡ ΡΠΊΠ²Π°ΡΠ΅Π½Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΌΠΎΠ»ΠΎΠΊΠ° Ρ ΡΠ°ΡΡΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΡΠΌΠΈ ΠΌΠ°ΡΠ»Π°ΠΌΠΈ ΠΈ ΠΏΠΎΡΠ»Π΅Π΄ΡΡΡΠ΅ΠΉ ΡΠΌΡΠ»ΡΠ³Π°ΡΠΈΠΈ Π΄Π»Ρ Π½ΡΠΆΠ½ΠΎΠΉ ΠΊΠΎΠ½ΡΠΈΡΡΠ΅Π½ΡΠΈΠΈ. Π‘ΡΡΠ΅ΡΡΠ²ΡΡΡ ΠΈ Π΄ΡΡΠ³ΠΈΠ΅ ΠΌΠ΅ΡΠΎΠ΄Ρ ΠΏΡΠΎΠΈΠ·Π²ΠΎΠ΄ΡΡΠ²Π° ΠΌΠ°ΡΠ³Π°ΡΠΈΠ½Π°. Π ΡΠ΅Π·ΡΠ»ΡΡΠ°ΡΠ΅ ΠΌΠΎΠ»Π΅ΠΊΡΠ»Ρ ΠΆΠΈΡΠΎΠ² Π·Π°ΡΠ²Π΅ΡΠ΄Π΅Π²Π°ΡΡ. Π’Π²Π΅ΡΠ΄ΡΠ΅ ΠΆΠΈΡΡ ΠΈΠ»ΠΈ ΡΡΠ°Π½ΡΠΆΠΈΡΡ, ΠΊΠ°ΠΊ ΠΈΡ Π΅ΡΠ΅ Π½Π°Π·ΡΠ²Π°ΡΡ, ΠΏΡΠΈΠ²ΠΎΠ΄ΡΡ ΠΊ ΡΠ°Π·Π²ΠΈΡΠΈΡ ΡΠ΅ΡΠ΄Π΅ΡΠ½ΡΡ Π·Π°Π±ΠΎΠ»Π΅Π²Π°Π½ΠΈΠΉ, ΠΈ Π½ΠΈ ΠΎΠ΄ΠΈΠ½ ΡΠ°Π·ΡΠΌΠ½ΡΠΉ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΠΊ Π½Π΅ ΡΠΎΠ³Π»Π°ΡΠΈΡΡΡ ΠΏΠΎΡΡΠ΅Π±Π»ΡΡΡ ΠΈΡ Π΄ΠΎΠ±ΡΠΎΠ²ΠΎΠ»ΡΠ½ΠΎ, Π·Π½Π°ΠΉ ΠΎΠ½ ΠΎΠ± ΠΈΡ Π²ΡΠ΅Π΄Π΅ (Mayo Foundation, 2007). ΠΡΠΎΠΈΠ·Π²ΠΎΠ΄ΠΈΡΠ΅Π»ΠΈ Π΄ΠΎΠ±Π°Π²Π»ΡΡΡ Π² ΠΌΠ°ΡΠ³Π°ΡΠΈΠ½ ΡΠ°Π·Π½ΡΠ΅ ΠΊΡΠ°ΡΠΈΡΠ΅Π»ΠΈ ΠΈ Π²ΠΊΡΡΠΎΠ²ΡΠ΅ Π΄ΠΎΠ±Π°Π²ΠΊΠΈ, ΡΡΠΎΠ±Ρ ΡΠ΄Π΅Π»Π°ΡΡ Π΅Π³ΠΎ ΠΏΠΎΡ ΠΎΠΆΠΈΠΌ Π½Π° ΠΌΠ°ΡΠ»ΠΎ. Π’ΡΠ°Π΄ΠΈΡΠΈΠΎΠ½Π½ΡΠΉ ΠΌΠ°ΡΠ³Π°ΡΠΈΠ½ ΡΠΎΡΡΠΎΠΈΡ ΠΈΠ· Π½Π°ΡΡΡΠ΅Π½Π½ΡΡ ΠΆΠΈΡΠΎΠ² ΠΈ ΡΡΠ°Π½ΡΠΆΠΈΡΠΎΠ². ΠΡΡΡΠ΅ΡΠ°ΡΡΡΡ ΡΠΎΡΡΠ° ΠΌΠ°ΡΠ³Π°ΡΠΈΠ½Π°, ΡΠΎΡΡΠΎΡΡΠΈΠ΅ ΠΈΠ· Π½Π΅Π½Π°ΡΡΡΠ΅Π½Π½ΡΡ ΠΆΠΈΡΠΎΠ² ΠΈ ΠΏΠΎΠ»ΠΈΠ½Π΅Π½Π°ΡΡΡΠ΅Π½Π½ΡΡ ΠΆΠΈΡΠΎΠ² (Π² Π½ΠΈΡ Π΄ΠΎΠ±Π°Π²ΠΈΠ»ΠΈ ΠΎΠ»ΠΈΠ²ΠΊΠΎΠ²ΠΎΠ΅ ΠΌΠ°ΡΠ»ΠΎ, ΡΠΎΠ΅Π²ΠΎΠ΅ ΠΌΠ°ΡΠ»ΠΎ, ΠΌΠ°ΡΠ»ΠΎ Ρ Π»ΠΎΠΏΠΊΠ° ΠΈ Ρ. Π΄.).
ΠΠ°ΠΆΠ½Π°Ρ ΠΈΠ½ΡΠΎΡΠΌΠ°ΡΠΈΡ
Π‘Π°ΠΌΠΎΠ΅ Π½ΠΈΠ·ΠΊΠΎΠ΅ ΠΊΠ°ΡΠ΅ΡΡΠ²ΠΎ Ρ ΠΌΠ°ΡΠ³Π°ΡΠΈΠ½Π° Π΄Π»Ρ Π²ΡΠΏΠ΅ΡΠΊΠΈ β ΡΡΠΈΠΌ ΠΏΡΠΎΠ΄ΡΠΊΡΠΎΠΌ Π½Π° ΠΊΡΡ Π½Π΅ ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ ΡΠ°Π·Π²Π΅ ΡΡΠΎ ΠΏΠ΅ΡΠ»ΠΈ Π΄Π²Π΅ΡΠ΅ΠΉ ΡΠΌΠ°Π·ΡΠ²Π°ΡΡ. ΠΠΎ Π·Π° Π²ΡΠ΅ΠΌΠΈ ΡΡΠΈΠΌΠΈ ΠΏΡΠΎΠ΄ΡΠΊΡΠ°ΠΌΠΈ ΡΡΠΎΡΡ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠΈΠ΅ Π΄Π΅Π½ΡΠ³ΠΈ. ΠΡΠ΅ ΠΠ°ΠΏΠΎΠ»Π΅ΠΎΠ½ ΡΡΠΈΡΠ°Π», ΡΡΠΎ ΠΎΡΠ΅Π½Ρ Π΄ΠΎΡΠΎΠ³ΠΎ ΠΊΠΎΡΠΌΠΈΡΡ ΠΌΠ°ΡΠ»ΠΎΠΌ ΡΠΎΠ»Π΄Π°Ρ ΠΈ Π½ΠΈΠ·ΡΠΈΠ΅ ΡΠΎΡΠ»ΠΎΠ²ΠΈΡ ΠΈ ΠΏΡΠ΅Π΄Π»ΠΎΠΆΠΈΠ» Π½Π°Π³ΡΠ°Π΄Ρ ΡΠΎΠΌΡ, ΡΡΠΎ ΠΈΠ·ΠΎΠ±ΡΠ΅ΡΠ΅Ρ Π·Π°ΠΌΠ΅Π½ΠΈΡΠ΅Π»Ρ ΠΌΠ°ΡΠ»Π° (SciPow, 2007).
ΠΠ½ΠΎΠ³Π΄Π° ΠΎΡΠ΅Π½Ρ ΡΡΡΠ΄Π½ΠΎ ΠΏΠΎΠ½ΡΡΡ, ΡΡΠΈ ΠΈΠ½ΡΠ΅ΡΠ΅ΡΡ Π»Π΅ΠΆΠ°Ρ Π·Π° ΡΡΠ²Π΅ΡΠΆΠ΄Π΅Π½ΠΈΡΠΌΠΈ ΠΎ ΠΏΠΎΠ»ΡΠ·Π΅ ΡΠΎΠ³ΠΎ ΠΈΠ»ΠΈ ΠΈΠ½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΏΡΠΎΠ΄ΡΠΊΡΠ°. Π¨Π²Π΅Π΄ΠΎΠ², Π½Π°ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ, ΠΎΠ΄Π½ΠΎ Π²ΡΠ΅ΠΌΡ ΠΏΡΠΈΠ·ΡΠ²Π°Π»ΠΈ Π΅ΡΡΡ 6β8 ΠΊΡΡΠΎΡΠΊΠΎΠ² Ρ Π»Π΅Π±Π° Π² Π΄Π΅Π½Ρ, ΠΈ Π΄Π΅Π»Π°Π»ΠΎΡΡ ΡΡΠΎ Π·Π° ΡΡΠ΅Ρ Π³ΠΎΡΡΠ΄Π°ΡΡΡΠ²Π°. ΠΠ΅Π΄ΡΡΠΈΠΉ ΠΏΡΠΎΠ΄ΡΠΊΡ Π½Π° ΡΠ²Π΅Π΄ΡΠΊΠΎΠΌ ΠΏΡΠΎΠ΄ΠΎΠ²ΠΎΠ»ΡΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎΠΌ ΡΡΠ½ΠΊΠ΅ Π½Π°Π·ΡΠ²Π°Π΅ΡΡΡ Β«ΠΡΠ΅Π³ΠΎΡΡΒ» (Bregott). ΠΠ½ ΡΠΎΠ΄Π΅ΡΠΆΠΈΡ ΡΠ»ΠΈΠ²ΠΊΠΈ, ΡΠ°ΠΏΡΠΎΠ²ΠΎΠ΅ ΠΌΠ°ΡΠ»ΠΎ ΠΈ ΡΠΎΠ»Ρ. ΠΠΎΠΌΠΈΠΌΠΎ Π½Π΅Π³ΠΎ, Π΅ΡΡΡ Π΅ΡΠ΅ Β«ΠΠ΅ΡΠ΅Π»ΡΒ» (Becel). ΠΡΠΎΡ ΠΌΠ°ΡΠ»ΡΠ½ΠΈΡΡΡΠΉ ΠΌΠ°ΡΠ³Π°ΡΠΈΠ½ ΡΠΎΠ΄Π΅ΡΠΆΠΈΡ ΡΠ°ΡΡΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΡΠΉ ΡΡΠ΅ΡΠΈΠ½, ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠΉ ΡΠΌΠ΅Π½ΡΡΠ°Π΅Ρ Β«Π²ΡΠ΅Π΄Π½ΡΠΉΒ» Ρ ΠΎΠ»Π΅ΡΡΠ΅ΡΠΈΠ½ Π½Π° 10β20 %. ΠΠΎ ΡΠΎΡ ΠΆΠ΅ ΡΡΡΠ΅ΠΊΡ ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ ΠΏΠΎΠ»ΡΡΠΈΡΡ, Π΅ΡΠ»ΠΈ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠ΅ Π·Π°Π½ΠΈΠΌΠ°ΡΡΡΡ ΡΠΏΠΎΡΡΠΎΠΌ ΠΈ Π΅ΡΡΡ ΠΌΠ΅Π½ΡΡΠ΅ ΠΏΠΈΡΠΈ, ΡΠΎΠ΄Π΅ΡΠΆΠ°ΡΠ΅ΠΉ ΡΠ°Ρ Π°Ρ ΠΈ ΠΊΡΠ°Ρ ΠΌΠ°Π», ΠΈ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠ΅ Π΅Π΄Ρ Ρ Π½ΠΈΠ·ΠΊΠΈΠΌ Π³Π»ΠΈΠΊΠ΅ΠΌΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΌ ΠΈΠ½Π΄Π΅ΠΊΡΠΎΠΌ. Π ΡΠΎΠΆΠ°Π»Π΅Π½ΠΈΡ, Π΄Π°ΠΆΠ΅ ΡΠΎΠ½Π΄ ΡΠ΅ΡΠ΄Π΅ΡΠ½ΡΡ ΠΈ Π»Π΅Π³ΠΎΡΠ½ΡΡ Π·Π°Π±ΠΎΠ»Π΅Π²Π°Π½ΠΈΠΉ Π½Π΅ ΠΏΠΎΠ³Π½ΡΡΠ°Π»ΡΡ ΠΏΡΠΎΠΏΠ°Π³Π°Π½Π΄ΠΈΡΠΎΠ²Π°ΡΡ ΡΡΠΎΡ ΠΏΡΠΎΠ΄ΡΠΊΡ. ΠΡΡΠ°ΡΠΈ, Π½Π΅Π΄Π°Π²Π½ΠΎ ΡΠΎΠ½Π΄ ΠΏΡΠ΅ΠΊΡΠ°ΡΠΈΠ» ΡΠ΅ΠΊΠ»Π°ΠΌΡ ΠΏΡΠΎΠ΄ΡΠΊΡΠΎΠ². ΠΡΠΌΠ°Ρ, ΠΏΠΎ ΡΠΎΠΉ ΠΏΡΠΎΡΡΠΎΠΉ ΠΏΡΠΈΡΠΈΠ½Π΅, ΡΡΠΎ ΡΠ΅Π»ΠΎΠ²Π΅ΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΉ ΠΎΡΠ³Π°Π½ΠΈΠ·ΠΌ Π½Π΅ ΠΌΠΎΠΆΠ΅Ρ ΡΡΡΠ΅ΡΡΠ²ΠΎΠ²Π°ΡΡ Π±Π΅Π· Ρ ΠΎΠ»Π΅ΡΡΠ΅ΡΠΈΠ½Π°. ΠΠ½ Π½ΡΠΆΠ΅Π½ Π΅ΠΌΡ Π΄Π»Ρ ΠΏΡΠΎΠΈΠ·Π²ΠΎΠ΄ΡΡΠ²Π° Π³ΠΎΡΠΌΠΎΠ½ΠΎΠ² ΠΈ ΡΡΡΠΎΠΈΡΠ΅Π»ΡΡΡΠ²Π° ΠΊΠ»Π΅ΡΠΎΡΠ½ΡΡ ΡΡΠ΅Π½ΠΎΠΊ. Π ΠΈΠ·Π±ΡΡΠΊΡ ΠΆΠ΅ Ρ ΠΎΠ»Π΅ΡΡΠ΅ΡΠΈΠ½Π° ΠΏΡΠΈΠ²ΠΎΠ΄ΡΡ ΠΏΠ΅ΡΠ΅Π΅Π΄Π°Π½ΠΈΠ΅, Π½Π°ΡΠ»Π΅Π΄ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎΡΡΡ ΠΈ Π²ΡΠ΅Π΄Π½Π°Ρ Π΅Π΄Π° Ρ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠΈΠΌ ΡΠΎΠ΄Π΅ΡΠΆΠ°Π½ΠΈΠ΅ΠΌ ΡΠ°Ρ Π°ΡΠ°. ΠΠΎΠ²ΡΡΠ΅Π½Π½ΡΠΉ Ρ ΠΎΠ»Π΅ΡΡΠ΅ΡΠΈΠ½, ΠΊΠ°ΠΊ Π²Ρ Π·Π½Π°Π΅ΡΠ΅, ΡΠ°ΡΡΠΎ Π²ΡΠ·ΡΠ²Π°Π΅Ρ ΡΠ΅ΡΠ΄Π΅ΡΠ½ΠΎ-ΡΠΎΡΡΠ΄ΠΈΡΡΡΠ΅ Π·Π°Π±ΠΎΠ»Π΅Π²Π°Π½ΠΈΡ. ΠΠΎΠ»Π½ΡΠΌ Π»ΡΠ΄ΡΠΌ ΠΌΡ ΡΠΎΠ²Π΅ΡΡΠ΅ΠΌ ΠΊΠΎΠ½ΡΡΠΎΠ»ΠΈΡΠΎΠ²Π°ΡΡ ΡΠ²ΠΎΠΉ Ρ ΠΎΠ»Π΅ΡΡΠ΅ΡΠΈΠ½. ΠΠΎΠ³ΠΎΠ²ΠΎΡΠΈΡΠ΅ ΠΎΠ± ΡΡΠΎΠΌ Ρ Π²Π°ΡΠΈΠΌ Π»Π΅ΡΠ°ΡΠΈΠΌ Π²ΡΠ°ΡΠΎΠΌ ΠΈΠ»ΠΈ ΡΠ΅ΡΠ°ΠΏΠ΅Π²ΡΠΎΠΌ. ΠΡΠ»ΠΈ Ρ Π²Π°Ρ Π΅ΡΡΡ Π½Π°ΡΠ»Π΅Π΄ΡΡΠ²Π΅Π½Π½Π°Ρ ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΠ°ΡΠΏΠΎΠ»ΠΎΠΆΠ΅Π½Π½ΠΎΡΡΡ ΠΊ Π²ΡΡΠΎΠΊΠΎΠΌΡ ΡΡΠΎΠ²Π½Ρ Ρ ΠΎΠ»Π΅ΡΡΠ΅ΡΠΈΠ½Π°, Π²Π°ΠΌ ΠΏΠΎΠΌΠΎΠ³ΡΡ Π»Π΅ΠΊΠ°ΡΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΡΠ΅ ΠΏΡΠ΅ΠΏΠ°ΡΠ°ΡΡ, Π½Π°Π·ΡΠ²Π°Π΅ΠΌΡΠ΅ ΡΡΠ°ΡΠΈΠ½Π°ΠΌΠΈ. ΠΡΠ»ΠΈ ΠΆΠ΅ Π½Π°ΡΠ»Π΅Π΄ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎΠΉ ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΠ°ΡΠΏΠΎΠ»ΠΎΠΆΠ΅Π½Π½ΠΎΡΡΠΈ Π½Π΅Ρ, Π²Π°ΠΌ Π΄ΠΎΡΡΠ°ΡΠΎΡΠ½ΠΎ Π±ΡΠ΄Π΅Ρ Π΅Π΄Ρ, ΡΠΏΠΎΡΡΠ°, Ρ ΠΎΡΠΎΡΠ΅Π³ΠΎ ΡΠ½Π° ΠΈ ΡΠΏΠΎΠΊΠΎΠΉΠ½ΠΎΠΉ ΠΆΠΈΠ·Π½ΠΈ.
Π―ΠΉΡΠΎ β Π²ΡΠ΅ΠΌΡ Π³ΠΎΠ»ΠΎΠ²Π°
ΠΡΡΠ½ΡΠΉ ΠΎΠΌΠ»Π΅Ρ, Π±ΠΎΠΊΠ°Π» Π²ΠΈΠ½Π°, ΡΠ°Π»Π°Ρ ΠΈΠ· ΡΠ²Π΅ΠΆΠΈΡ ΠΎΠ²ΠΎΡΠ΅ΠΉ β ΡΡΠΎ Π΅ΡΠ΅ Π²Π°ΠΌ Π½ΡΠΆΠ½ΠΎ Π΄Π»Ρ ΡΡΠ°ΡΡΡΡ? Π Π°Π·Π²Π΅ ΡΡΠΎ ΠΏΡΠΈΡΡΠ½Π°Ρ ΠΊΠΎΠΌΠΏΠ°Π½ΠΈΡ. Π―ΠΉΡΠΎ β ΡΡΠΎ Π½Π°ΡΡΠΎΡΡΠΈΠΉ ΠΊΠ»Π°Π΄Π΅Π·Ρ Π·Π΄ΠΎΡΠΎΠ²ΡΡ. ΠΠ½ΠΎ ΡΠΎΠ΄Π΅ΡΠΆΠΈΡ Π²ΠΈΡΠ°ΠΌΠΈΠ½Ρ, ΠΏΡΠΎΡΠ΅ΠΈΠ½Ρ ΠΈ ΠΆΠΈΡΡ ΠΎΡΠΌΠ΅Π½Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΊΠ°ΡΠ΅ΡΡΠ²Π°. ΠΠ· ΡΠΈΡ ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ ΠΏΡΠΈΠ³ΠΎΡΠΎΠ²ΠΈΡΡ Π²ΡΠ΅ ΡΡΠΎ ΡΠ³ΠΎΠ΄Π½ΠΎ β ΠΎΡ Π·Π°ΠΊΡΡΠΊΠΈ Π΄ΠΎ Π΄Π΅ΡΠ΅ΡΡΠ°. ΠΠΎΡ, Π½Π°ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ, ΠΎΠ΄ΠΈΠ½ ΡΠ΅ΡΠ΅ΠΏΡ ΠΏΡΠΈΠ³ΠΎΡΠΎΠ²Π»Π΅Π½ΠΈΡ ΡΠΈΡ Ρ ΠΌΡΠ³ΠΊΠΈΠΌ ΠΈ Π²ΠΊΡΡΠ½ΡΠΌ ΠΆΠ΅Π»ΡΠΊΠΎΠΌ.