83
Hume D. Treatiseβ¦ Π. III. Π . II. Sect. I.
84
ΠΡΠ»ΠΈ Ρ Π½Π΅ ΠΎΡΠΈΠ±Π°ΡΡΡ, ΠΡΠΊΠΎΠ½ ΠΏΠ΅ΡΠ²ΡΠΉ ΠΏΠΎΠ½ΠΈΠΌΠ°Π» Π»ΠΎΠ³ΠΈΠΊΡ ΠΊΠ°ΠΊ ars inveniendi: Β«Sicut scientiae, quae nunc habentur, inutiles sunt ad inventionem operum; ita et logica, quae nunc habetur, inutilis est ad inventionem scientiarumΒ» (Bacon Fr. Novum Organum scientiarum. Venetiis, 1762. I. 11). Π‘Ρ. ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅: Β«Nam huic nostrae Scientiae fnis proponitur; ut inveniantur non Argumenta, sed Artes; nec Principiis consentanea, sed ipsa Principia; nec Rationes probabiles, sed Designationes et indicationes Operum. Itaque ex intentione diversa, diversus sequitur effectus. Illic enim adversarius Disputatione vincitur et constringitur: hiΡ Natura OpereΒ». (Bacon Fr. De Dign. etc., ΠΡΠ΅Π΄ΠΈΡΠ»ΠΎΠ²ΠΈΠ΅.) {ΠΠ΅ΡΠΎΠΌΠ½Π΅Π½Π½ΠΎ, ΡΡΠΎ Β«inventioΒ» Π²Π·ΡΠ» ΠΎΡ Π Π°ΠΌΡΡΠ°! ΠΠΎ Ρ Π Π°ΠΌΡΡΠ° ΠΏΠΎ Π°Π½Π°Π»ΠΎΠ³ΠΈΠΈ Ρ ΡΠ΅ΡΠΎΡΠΈΠΊΠΎΠΉ, inventio Π΅ΡΡΡ ΠΈΠΌΠ΅Π½Π½ΠΎ Π½Π°Ρ ΠΎΠΆΠ΄Π΅Π½ΠΈΠ΅ Π°ΡΠ³ΡΠΌΠ΅Π½ΡΠΎΠ², Ρ ΠΡΠΊΠΎΠ½Π°, ΠΏΠΎ-Π²ΠΈΠ΄ΠΈΠΌΠΎΠΌΡ, ΡΠΆΠ΅ Π² ΠΏΡΠΈΠ²Π΅Π΄Π΅Π½Π½ΠΎΠΉ Π·Π΄Π΅ΡΡ ΡΠΈΡΠ°ΡΠ΅ <ΠΏΡΠΎΠ²Π΅Π΄Π΅Π½Π° ΡΡΡΠ΅Π»ΠΊΠ° ΠΊ non Argumenta> ΠΎΠΏΠΏΠΎΠ·ΠΈΡΠΈΡ Π Π°ΠΌΡΡΡ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΠΎΠ³ΠΎ ΠΎΠ½ ΠΈ Π²ΠΎΠΎΠ±ΡΠ΅ ΠΎΡΠ²Π΅ΡΠ³Π°Π». ΠΠ΅ΠΏΡΠΎΡΡΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎ Π±ΡΠ»ΠΎ ΠΏΡΠΎΠ·Π΅Π²Π°ΡΡ ΡΡΡ Π Π°ΠΌΡΡΠ°!!} Π Π°ΠΉΠΌΡΠ½Π΄ ΠΡΠ»Π»ΠΈΠΉ ΡΠ²ΠΎΡ Ars Combinatoria Π½Π°Π·ΡΠ²Π°Π΅Ρ ΠΏΡΠΎΡΡΠΎ Ars Magna et Ultima (ΠΊΡΠ°ΡΠΊΠΎΠ΅ ΠΈΠ·Π»ΠΎΠΆΠ΅Π½ΠΈΠ΅: Ars brevis <β¦> Compendium et Isagoge Artis Magnae). Β«ΠΡΠΊΡΡΡΡΠ²ΠΎΒ» ΠΡΠ»Π»ΠΈΡ ΠΊΠ°ΠΊ Ars inventiva ΠΎΠΏΡΠ΅Π΄Π΅Π»ΡΠ΅Ρ ΠΠ³ΡΠΈΠΏΠΏΠ° Π² ΡΠ²ΠΎΠ΅ΠΌ ΠΊΠΎΠΌΠΌΠ΅Π½ΡΠ°ΡΠΈΠΈ ΠΊ Ars brevis: Dicitur autem haec ars inventiva, quia docet nos invenire et multiplicare res et terminos, etc., etc. Lullii R. Opera / Ed. postrema. 1651. P. 790). ΠΠΎ ΠΡΠ°Π½ΡΠ»Ρ ΡΠΎΠ²Π΅ΡΡΠ΅Π½Π½ΠΎ ΠΎΡΠ½ΠΎΠ²Π°ΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎ ΠΎΡΠΌΠ΅ΡΠΈΠ», ΡΡΠΎ ΡΡΠΈ ΡΠΎΡΠΈΠ½Π΅Π½ΠΈΡ ΠΡΠ»Π»ΠΈΡ ΠΌΠ°Π»ΠΎ ΠΈΠΌΠ΅ΡΡ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΠΊ Π»ΠΎΠ³ΠΈΠΊΠ΅ (III. S. 145). ΠΠ° ΠΈ ΡΠ°ΠΌ ΠΡΠ»Π»ΠΈΠΉ Π½Π΅ ΡΠΌΠ΅ΡΠΈΠ²Π°Π» ΡΠ²ΠΎΡ Ars Magna Ρ Π»ΠΎΠ³ΠΈΠΊΠΎΠΉ; Π² ΡΠ²ΠΎΠ΅ΠΉ Dialectica seu logica nova ΠΎΠ½ ΠΎΠΏΡΠ΅Π΄Π΅Π»ΡΠ΅Ρ Π»ΠΎΠ³ΠΈΠΊΡ ΡΠ»Π΅Π΄ΡΡΡΠΈΠΌ ΠΎΠ±ΡΠ°Π·ΠΎΠΌ: Logica est ars, qua verum et falsum ratiocinando cognoscuntur, et argumentative discernunturΒ» (Lullii R. Opera. P. 147), Π° Π² Π΅Π³ΠΎ Β«ΡΡΠ° ΡΠΎΡΠΌΠ°Ρ Β» ΠΏΠΎΠ΄ β 87 Π½Π°Ρ ΠΎΠ΄ΠΈΠΌ: Logica est ars cum qua logicus invenit naturalem conjunctionem inter subjectum et praedicatum (Ibid. Ars brevis. P. 28). Π Π² ΠΏΠΎΡΠ»Π΅Π΄Π½Π΅ΠΌ ΡΠ»ΡΡΠ°ΠΉ ΡΠ΅ΡΡ ΠΈΠ΄Π΅Ρ Π²ΡΠ΅-ΡΠ°ΠΊΠΈ Π½Π΅ ΠΎΠ± ΡΠ²ΡΠΈΡΡΠΈΠΊΠ΅. β ΠΠ΅ΠΊΠ°ΡΡ Π±ΡΠ» Π½Π΅ΡΠ΄ΠΎΠ²Π»Π΅ΡΠ²ΠΎΡΠ΅Π½ Π»ΠΎΠ³ΠΈΠΊΠΎΠΉ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΡ Π΅ΠΌΡ ΠΏΡΠΈΡΠ»ΠΎΡΡ ΠΈΠ·ΡΡΠ°ΡΡ, ΠΈΠΌΠ΅Π½Π½ΠΎ ΠΏΠΎΡΠΎΠΌΡ, ΡΡΠΎ ΠΎΠ½Π° Π±ΡΠ»Π° Π½Π°ΡΠΊΠΎΠΉ ΠΎΠ± ΠΈΠ·Π»ΠΎΠΆΠ΅Π½ΠΈΠΈ: Β«Mais, en les examinant, je pris garde que, pour la logique, ses syllogismes et la plupart de ses autres instructions servent plutΓ΄t Γ expliquer Γ autrui les choses quβon sait, ou mΓͺme, comme lβart de Lulle, a parler sans jugement de celles quβon ignore quβa les apprendreΒ» (Descartes R. Discours de la MΓ©thode. P. II). Π‘Π»Π΅Π΄ΡΠ΅Ρ Π΅ΡΠ΅ Π½Π°ΠΏΠΎΠΌΠ½ΠΈΡΡ, ΡΡΠΎ ΠΠΎΠ²ΡΠΉ ΠΡΠ³Π°Π½ΠΎΠ½ ΡΠΎΡΡΠ°Π²Π»ΡΠ΅Ρ ΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ ΡΠ°ΡΡΡ Π»ΠΎΠ³ΠΈΠΊΠΈ, ΠΊΠ°ΠΊ Π΅Π΅ ΠΏΠΎΠ½ΠΈΠΌΠ°Π΅Ρ ΡΠ°ΠΌ ΠΡΠΊΠΎΠ½ (ΡΠΌ.: Bacon Fr. De Dign. L. V). ΠΠΎ Π½Π΅ ΡΡΡΠ΄Π½ΠΎ Π±ΡΠ»ΠΎ Π±Ρ ΠΏΠΎΠΊΠ°Π·Π°ΡΡ, ΡΡΠΎ ΡΡΡΠ΅ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΡΠΌ Π²ΡΠ΅ ΠΆΠ΅ Π΄Π»Ρ Π½Π΅Π³ΠΎ Π²Π΅Π·Π΄Π΅ ΠΎΡΡΠ°Π΅ΡΡΡ inventio. β Π£ ΠΠ΅ΠΉΠ±Π½ΠΈΡΠ° Ars inveniendi ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ ΠΈΠΌΠ΅Π΅Ρ ΡΠ²ΡΠΈΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ΅ Π·Π½Π°ΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅, Π½ΠΎ Π΅Π΅ Π·Π°Π΄Π°ΡΠΈ Π·Π½Π°ΡΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎ ΡΠ°ΡΡΠΈΡΡΡΡΡΡ. Π‘ΠΌ.: Couturat L. La Logique de Leibnitz. Paris, 1901. P. 272 s.
85
Bacon Fr. De Dign. et Augm. L. I. Cap. I // Baconi Opera omnia Impensis SchΓΆnwetteri. 1665. P. 43β44: Β«Historia proprie individuorum est, quae circumscribuntur loco et temporeΒ»; Β«Etenim historiam et experientiam pro eadem re habemus: quemadmodum etiam Philosophiam et scientiasΒ».
86
ΠΡϱὢ ΟΞΏΞΉΞ·ΟΞΉΟ°αΏΟ. IX.1451b. ΠΠ·Π²Π΅ΡΡΠ½ΡΠΉ ΠΈΡΡΠΎΡΠΈΠΎΠ³ΡΠ°Ρ Vossius (Π°Π²ΡΠΎΡ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠΈΡ ΠΈΡΡΠΎΡΠΈΠΎΠ³ΡΠ°ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ ΡΠΎΡΠΈΠ½Π΅Π½ΠΈΠΉ De historicis Graecis Libri X ΠΈ De historicis Latinis Libri III) Π² ΡΠ²ΠΎΠ΅ΠΉ Ars historica, ed. secunda. Lugduni Batavorum, 1653. P. 15 ss., Π΄Π΅Π»Π°Π΅Ρ ΡΠ»Π΅Π΄ΡΡΡΠΈΠΉ ΠΏΠ΅ΡΠ΅Ρ ΠΎΠ΄: Ab historice transeamus ad historiam. Quae non incommode defniri nobi posse videtur, cognitio singularium, quorum memoriam conservari utile sit ad bene beateque vivendum. Ea defnitione tria sumus complexi, genus, objectum, fnem. ΠΠ΅ΡΠ΅Ρ ΠΎΠ΄Ρ Π΄Π°Π»ΡΡΠ΅ ΠΊ ΡΠ°Π·ΡΡΡΠ½Π΅Π½ΠΈΡ ΡΡΠΎΠ³ΠΎ ΠΎΠΏΡΠ΅Π΄Π΅Π»Π΅Π½ΠΈΡ, Π€ΠΎΡΡΠΈΡΡ ΠΏΡΡΠΌΠΎ ΡΡΡΠ»Π°Π΅ΡΡΡ Π½Π° ΡΠΈΡΠΈΡΡΠ΅ΠΌΠΎΠ΅ Π²ΡΡΠ΅ ΠΎΠΏΡΠ΅Π΄Π΅Π»Π΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΡΠΈΡΡΠΎΡΠ΅Π»Ρ ΠΈ Π²ΡΡΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°Π΅Ρ ΡΠΎΠΎΠ±ΡΠ°ΠΆΠ΅Π½ΠΈΡ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ ΡΡΠΎΠΈΡ Π²ΠΎΡΠΏΡΠΎΠΈΠ·Π²Π΅ΡΡΠΈ, Π½Π΅ΡΠΌΠΎΡΡΡ Π½Π° Π½Π΅ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΡ Π΄Π»ΠΈΠ½Π½ΠΎΡΡ Π² ΡΠΈΡΠ°ΡΠ΅: At de historia quidem, β paΡcyΠΆΠ΄aeΡ ΠΎΠ½, β extra omnem controversiam est, eam versari circa singularia, atque ex eo manifestus est eorum error, qui existimant, intellectum non esse singularium: neque enim tam crassos {Π³ΡΡΡΠΎΠΉ, ΡΠΎΠ»ΡΡΡΠΉ, Π·Π΄ΠΎΡΠΎΠ²ΡΠΉ, Ρ Π·Π΄ΡΠ°Π²ΡΠΌ ΡΠ°ΡΡΡΠ΄ΠΊΠΎΠΌ} esse puto, ut judicent, ad historiam non requiri intellectum, sed tantummodo sensum. Non quidem nescio, ab Aristotele I. Physic, scriptum esse, rationem esse universalium, sensus autem singularium. Verum id accipiendum opposite, quia sensus tantum singularium sit, intellectus autem insuper sit universalium; imo perfectius universalia intelligat, quam singularia. Et certe si non intelligit intellectus singularia, quomodo prudentia, quae est habitus intellectus, versatur sua natura circa singularia? Aut si intellectus non intelligit singularia, quomodo ab iis abstrahit universalia? Suntque haec eo magis consideranda, quod, cum Averroes existimaret, intellectum non esse singularium, statuerit Deum, quia purus est intellectus, non perspicere res singulares, neque ea, quae in mundo funt curare (P. 18). ΠΡΠΎ ΡΠ°ΡΡΡΠΆΠ΄Π΅Π½ΠΈΠ΅ Π½Π΅ Π»ΠΈΡΠ΅Π½ΠΎ ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ ΡΠΈΡΡΠΎ ΡΠΈΠ»ΠΎΡΠΎΡΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ Π·Π½Π°ΡΠ΅Π½ΠΈΡ, ΡΠ°ΠΊ ΠΊΠ°ΠΊ ΠΎΠ½ΠΎ, ΠΎΡΠ΅Π²ΠΈΠ΄Π½ΠΎ, ΡΠΎΠ΄Π΅ΡΠΆΠΈΡ in nuce ΠΊΡΠΈΡΠΈΠΊΡ Π²ΡΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ΅Π½ΡΡΠ°Π»ΠΈΠ·ΠΌΠ°.
87
Π. Π‘. ΠΠ°ΠΏΠΏΠΎ-ΠΠ°Π½ΠΈΠ»Π΅Π²ΡΠΊΠΈΠΉ Π² ΡΠ²ΠΎΠ΅ΠΌ ΠΈΠ½ΡΠ΅ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠΌ ΠΊΡΡΡΠ΅ Β«ΠΠ΅ΡΠΎΠ΄ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡ ΠΈΡΡΠΎΡΠΈΠΈΒ» ΡΡΠΈΡΠ°Π΅Ρ, ΡΡΠΎ ΡΠΎ Π²ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½ΠΈ ΠΏΠΎΡΠ²Π»Π΅Π½ΠΈΡ ΡΠΎΡΠΈΠ½Π΅Π½ΠΈΡ ΠΡΠΊΠΎΠ½Π° De Dign. ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ Π½Π°ΡΠΈΠ½Π°ΡΡ ΠΈΡΡΠΎΡΠΈΡ Β«ΡΠΌΠΏΠΈΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΠΏΠΎΡΡΡΠΎΠ΅Π½ΠΈΡ ΠΈΡΡΠΎΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ Π·Π½Π°Π½ΠΈΡ Π² ΠΈΠ΄ΠΈΠΎΠ³ΡΠ°ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΌ ΡΠΌΡΡΠ»Π΅Β». Π ΠΎΡΠ΅Π½ΠΊΠ΅ ΠΡΠΊΠΎΠ½Π° Ρ ΡΠ΅ΡΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎ ΡΠ°ΡΡ ΠΎΠΆΡΡΡ Ρ ΠΏΠΎΡΡΠ΅Π½Π½ΡΠΌΠΈ Π°Π²ΡΠΎΡΠΎΠΌ. ΠΠΎΡΠ΅ΠΌΡ ΡΠΎΠ³Π΄Π° Π½Π΅ Π½Π°ΡΠΈΠ½Π°ΡΡ Β«ΠΈΠ΄ΠΈΠΎΠ³ΡΠ°ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ΅Β» ΠΏΠΎΠ½ΠΈΠΌΠ°Π½ΠΈΠ΅ ΠΈΡΡΠΎΡΠΈΠΈ Ρ ΠΡΠΈΡΡΠΎΡΠ΅Π»Ρ? ΠΠ΅Π΄Ρ ΡΡΠΎ ΡΡΠ²Π΅ΡΠΆΠ΄Π΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΎΡΠ½ΠΎΠ²Π°Π½ΠΎ ΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ Π½Π° ΡΠΎΠΌ, ΡΡΠΎ ΠΡΠΊΠΎΠ½ ΡΡΠΈΡΠ°Π΅Ρ ΠΏΡΠ΅Π΄ΠΌΠ΅ΡΠΎΠΌ ΠΈΡΡΠΎΡΠΈΠΈ Β«ΠΈΠ½Π΄ΠΈΠ²ΠΈΠ΄ΡΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠ΅Β». ΠΠ΄Π΅Ρ ΠΆΠ΅ Β«Π½ΠΎΠΌΠΎΡΠ΅ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΉΒ» ΠΈΡΡΠΎΡΠΈΠΈ, β Π΅ΡΠ»ΠΈ ΠΏΡΠΈΠ½ΠΈΠΌΠ°ΡΡ ΡΡΠΎ Π½ΠΈΡΠΊΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ ΠΏΡΠΈΠΌΠΈΡΠΈΠ²Π½ΠΎΠ΅ ΠΏΡΠΎΡΠΈΠ²ΠΎΠΏΠΎΡΡΠ°Π²Π»Π΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΈΠ΄ΠΈΠΎΠ³ΡΠ°ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΠΈ Π½ΠΎΠΌΠΎΡΠ΅ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ, β Π΅ΡΡΡ Π²ΡΠ΄ΡΠΌΠΊΠ° XIX Π²Π΅ΠΊΠ°, ΡΡΡ ΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ ΠΈΠΌΠ΅Π΅Ρ ΡΠΌΡΡΠ» ΠΈ Π½Π°Π·Π²Π°Π½Π½ΠΎΠ΅ ΠΏΡΠΎΡΠΈΠ²ΠΎΠΏΠΎΡΡΠ°Π²Π»Π΅Π½ΠΈΠ΅; Π² ΡΠΏΠΎΡ Ρ ΠΡΠΊΠΎΠ½Π° Β«ΠΈΠ΄ΠΈΠΎΠ³ΡΠ°ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ΅Β» ΠΏΠΎΠ½ΠΈΠΌΠ°Π½ΠΈΠ΅ ΠΈΡΡΠΎΡΠΈΠΈ Π±ΡΠ»ΠΎ Π΅ΡΡΠ΅ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΡΠΌ, ΡΠ°ΠΌΠΎ ΡΠΎΠ±ΠΎΡ ΡΠ°Π·ΡΠΌΠ΅ΡΡΠΈΠΌΡΡ. ΠΠ°ΠΏΠΏΠΎ-ΠΠ°Π½ΠΈΠ»Π΅Π²ΡΠΊΠΈΠΉ Π. Π‘. ΠΠ΅ΡΠΎΠ΄ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡ ΠΈΡΡΠΎΡΠΈΠΈ. Π‘ΠΠ±., 1910. ΠΡΠΏ. I. C. 182 ΠΈ ΡΠ». β ΠΠ°ΠΉΡ ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ ΠΏΡΠ΅ΡΠ²Π΅Π»ΠΈΡΠΈΠ²Π°Π΅Ρ Π·Π½Π°ΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΡΠΊΠΎΠ½Π°. Π‘ΠΌ.: Mayr R. Op. Ρit. S. 92 ff.
88
Bacon Fr. De Dign. et Augm. L. I. Cap. IV // Bacon Fr. Opera cit. P. 49β50.
89
Bacon Fr. De Dign. L. III. Cap. I.
90
Ibid. Cap. IV.
91
ΠΡΠΊΠΎΠ½ Π³ΠΎΡΡΡΠΎ Π²ΠΎΡΡΡΠ°Π΅Ρ ΠΏΡΠΎΡΠΈΠ² ΡΠ΅Π»Π΅ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΠΈ Π² ΡΠΈΠ·ΠΈΠΊΠ΅, Π½ΠΎ ΠΊ ΡΠΈΡΠ»Ρ desiderata ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠΈΡ Π²ΡΠΎΡΡΡ ΡΠ°ΡΡΡ ΠΌΠ΅ΡΠ°ΡΠΈΠ·ΠΈΠΊΠΈ, Π³Π΄Π΅ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΡΡΡΡΡ ΡΠ΅Π»Π΅Π²ΡΠ΅ ΠΏΡΠΈΡΠΈΠ½Ρ (Metaphysicae pars secunda est fnalium causarum inquisitio). Π¦Π΅Π»Π΅Π²ΡΠ΅ ΠΏΡΠΈΡΠΈΠ½Ρ, ΠΏΠΎ ΠΡΠΊΠΎΠ½Ρ, ΠΈ ΡΠΈΠ·ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ Π½Π΅ ΠΈΡΠΊΠ»ΡΡΠ°ΡΡ Π΄ΡΡΠ³ Π΄ΡΡΠ³Π°: Conspirantibus optime utrisque causis, nisi quod altera intentionem, altera simplicem consecutionem denotet. Bacon Fr. Operaβ¦ 1665. P. 92.
92
Π€Π°ΡΠ»Π΅Ρ Π² ΡΠ²ΠΎΠ΅ΠΌ ΠΠ²Π΅Π΄Π΅Π½ΠΈΠΈ ΠΊ ΠΈΠ·Π΄Π°Π½Π½ΠΎΠΌΡ ΠΈΠΌ ΠΠΎΠ²ΠΎΠΌΡ ΠΡΠ³Π°Π½ΠΎΠ½Ρ, ΡΠΎΠΏΠΎΡΡΠ°Π²Π»ΡΡ Π·Π½Π°ΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ Β«ΡΠΎΡΠΌΡΒ» Ρ ΠΡΠΊΠΎΠ½Π°, Ρ ΠΎΠ΄Π½ΠΎΠΉ ΡΡΠΎΡΠΎΠ½Ρ, ΠΊΠ°ΠΊ ΡΡΡΠ½ΠΎΡΡΠΈ, Π΄ΠΈΡΡΠ΅ΡΠ΅Π½ΡΠΈΠΈ, ΠΎΠΏΡΠ΅Π΄Π΅Π»Π΅Π½ΠΈΡ, Π° Ρ Π΄ΡΡΠ³ΠΎΠΉ ΡΡΠΎΡΠΎΠ½Ρ, ΠΊΠ°ΠΊ ΠΏΡΠΈΡΠΈΠ½Ρ, Π·Π°ΠΊΠΎΠ½Π°, Π½Π°ΡΠ΅Π» Π·Π΄Π΅ΡΡ Π΄Π²Π° ΡΠ°Π·Π»ΠΈΡΠ½ΡΡ ΡΠΌΡΡΠ»Π°, ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ ΠΎΠ½ ΠΏΡΠΈΠΌΠΈΡΡ
93
ΠΠ°ΠΏΡΠΈΠΌΠ΅Ρ, ΠΠΎΠ»ΡΡ ΡΠ°ΠΊ ΠΎΠΏΡΠ΅Π΄Π΅Π»ΡΠ΅Ρ ΡΠΎΡΠΌΡ: Determinationes essentiales sunt id, quod Forma appellari solet, item Causa formalis. Wolff Ch. Ont. Β§ 944.
94
Platonem <β¦> in sua de Ideis doctrina, Formas esse verum Scientiae objectum vidisse; utcunque sententiae hujus verissimae fructum amiserit, Formas penitus a materia abstractas, non in materia determinatas, contemplando et prensando. Bacon Fr. Operaβ¦ 1665. P. 89.
95
Bacon Fr. Operaβ¦ 1665. P. 90. Π‘Ρ. ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅: Bacon Fr. N. Org. II. 3, Π³Π΄Π΅ ΠΎ ΡΠΈΠ·ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ ΠΏΡΠΈΡΠΈΠ½Π°Ρ : quae causae fuxae sunt, et nihil aliud quam vehicula et causae formam deferentes in aliquibus.
96
ΠΠΌΠ΅Π½Π½ΠΎ: forma, causa formalis, rerum forma essentialis, differentia vera, natura naturans, fons emanationis, ipsissima res, lex fundamentalis et communis, defnitio vera, lex actus sive motus, lex actus puri.
97
Bacon Fr. N. Org. II. 20.
98
qui est in ordine ad universum, non relativus tantummodo ad sensum.
99
Bacon Fr. N. Org. II. 13: Cum enim forma rei sit ipsissima res; neque differat res a forma, aliter quam differunt apparens et existens, aut exterius et interius, aut in ordine ad hominem et in ordine ad universum.
100
Bacon Fr. N. Org. I. 51: Intellectus humanus fertur ad abstracta propter naturam propriam; atque ea, quae fuxa sunt, fngit esse constantia. Melius autem est naturam secare, quam abstrahere, id quod Democriti schola fecit, quae magis penetravit in naturam, quam reliquae. Materia potius considerari debet et ejus schematismi, et meta-schematismi, atque actus purus, et lex actus sive motus; formae enim commenta animi humani sunt, nisi libeat leges illas actus formas appellare.
101
ΠΡΠΊΠΎΠ½ΠΎΠ²ΡΠΊΠΎΠ΅ ΠΏΠΎΠ½ΠΈΠΌΠ°Π½ΠΈΠ΅ ΠΌΠ°ΡΠ΅ΡΠΈΠ°Π»ΠΈΠ·ΠΌΠ° Ρ Π΄ΠΎΡΡΠ°ΡΠΎΡΠ½ΠΎΠΉ ΡΡΠ½ΠΎΡΡΡΡ ΡΠ°ΡΠΊΡΡΡΠΎ Π² Π΅Π³ΠΎ ΡΡΠ°ΡΡΠ΅ Β«De Principiis atque OriginibusΒ» (secundum fabulas Cupidinis et Coeli, sive Parmenidis et Telesii, et praecipue Democriti Philosophia, tractata in Fabula de Cupidine). Bacon Fr. Operaβ¦ P. 649 ss.
102
Ibid. P. 652β653: Sed dum illa Aristotelis et Platonis strepitu et pompa professoria in Scholis circumsonarent et celebrarentur, haec ipsa Democriti apud Sapientiores, et contemplationum silentia et ardua arctius complexos, in magno honore erat.
103
ΠΡ. Ρit. P. 654: Nam et motus quoque abstractio infnitas phantasias peperit, de animis, vitis et similibus, ac si iis per materiam et formam non satisferet, sed ex suis propriis penderent illa Principiis. Sed haec tria nullo modo discerpenda, sed tantummodo distinguenda; atque asserenda materia (qualiscunque ea sit) ita ornata, et apparata, et formata, ut omnis virtus, Essentia, actio, atque motus naturalis, ejus consecutio, et emanatio esse possit.
104
Π ΡΡΡ ΠΏΠΎΡΡ ΠΈ Π±ΠΎΠ³ΠΎΡΠ»ΠΎΠ²ΠΈΠ΅ Π½Π°ΡΠΈΠ½Π°Π΅Ρ ΠΏΠΎΠ»ΡΠ·ΠΎΠ²Π°ΡΡΡΡ ΠΈΡΡΠΎΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΌ ΠΌΠ΅ΡΠΎΠ΄ΠΎΠΌ ΠΈ Π½Π΅ΡΠΎΠΌΠ½Π΅Π½Π½ΠΎ, ΡΡΠΎ ΡΠ΅ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠ°Ρ ΠΈΠ½ΡΠ΅ΡΠΏΡΠ΅ΡΠ°ΡΠΈΡ Π‘ΡΠ°ΡΠΎΠ³ΠΎ ΠΈ ΠΠΎΠ²ΠΎΠ³ΠΎ ΠΠ°Π²Π΅ΡΠ° Π²Π΅ΡΡΠΌΠ° ΡΠΏΠΎΡΠΎΠ±ΡΡΠ²ΠΎΠ²Π°Π»Π° ΡΠ°Π·Π²ΠΈΡΠΈΡ ΠΈΡΡΠΎΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΉ ΠΊΡΠΈΡΠΈΠΊΠΈ ΠΈ ΠΈΠ½ΡΠ΅ΡΠΏΡΠ΅ΡΠ°ΡΠΈΠΈ. ΠΡΠΎ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠΈΡΡΡ ΠΎΡΠΎΠ±Π΅Π½Π½ΠΎ ΠΊ ΠΠ΅ΡΠΌΠ°Π½ΠΈΠΈ (ΠΠΈΡ Π°ΡΠ»ΠΈΡ, ΠΠ΅ΠΌΠ»Π΅Ρ, ΠΡΠ½Π΅ΡΡΠΈ). Π Π°Π½Π³Π»ΠΈΠΉΡΠΊΠΎΠΉ Π»ΠΈΡΠ΅ΡΠ°ΡΡΡΠ΅ ΠΈΠ·Π²Π΅ΡΡΠ½ΠΎ ΡΠΎΡΠΈΠ½Π΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΡΠΈΡΡΠ»ΠΈ (1733β1784) ΠΎΠ± Β«ΠΡΡΠΎΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΌ ΠΌΠ΅ΡΠΎΠ΄Π΅Β», Π½Π΅ ΠΏΠΎΠΌΠ΅ΡΠ°Π²ΡΠ΅Π΅ ΡΠ°ΠΌΠΎΠΌΡ Π°Π²ΡΠΎΡΡ Π²ΡΡΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°ΡΡ Π²Π΅ΡΡΠΌΠ° Π½Π°ΠΈΠ²Π½ΡΠ΅ ΠΈΡΡΠΎΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ ΡΡΠΆΠ΄Π΅Π½ΠΈΡ (Π‘Ρ. Stephen L. Op. cit. P. 434 ss.). Π§ΡΠ²ΡΡΠ²ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠ΅ Β«ΠΈΡΡΠΎΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ Π΄ΡΡ Π°Β», Π½Π° ΠΌΠΎΠΉ Π²Π·Π³Π»ΡΠ΄, ΠΎΠ±Π½Π°ΡΡΠΆΠΈΠ²Π°Π΅ΡΡΡ Π² ΡΠ°ΡΡΡΠΆΠ΄Π΅Π½ΠΈΡΡ ΠΡΠΌΠΏΠ±Π΅Π»Π»Π° (Campbell, 1719β1796) ΠΎ Β«Π²Π΅ΡΠΎΡΡΠ½ΠΎΡΡΠΈΒ» (ΡΡ. Π΅Π³ΠΎ ΠΈΠ½ΡΠ΅ΡΠ΅ΡΠ½ΡΡ Β«Philosophy of RhetoricΒ»).
105
Π‘Ρ. Fueter E. Geschichte der neueren Historiographie. MΓΌnchen, 1911. S. 363β371.
106
Π‘ΠΌ.: Π‘. 76 ΠΏΠΎ 1-ΠΌΡ ΠΈΠ·Π΄. 1916 Π³ΠΎΠ΄Π°; Π½Π°ΡΡ. ΠΈΠ·Π΄. Π‘. 75.
107
Π‘ΡΠΈΠ²Π΅Π½ ΡΡΠΈΡΠ°Π΅Ρ ΠΠΎΠΊΠΊΠ° ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ Π²ΡΡΠ°Π·ΠΈΡΠ΅Π»Π΅ΠΌ ΠΏΡΠΈΠ½ΡΠΈΠΏΠΎΠ² 1688 Π³ΠΎΠ΄Π°. ΠΠΎΠ²ΠΎΠ΅ Π½Π°ΠΏΡΠ°Π²Π»Π΅Π½ΠΈΠ΅ Π°Π½Π³Π»ΠΈΠΉΡΠΊΠΎΠΉ ΠΌΡΡΠ»ΠΈ, ΠΏΠΎ Π΅Π³ΠΎ ΠΌΠ½Π΅Π½ΠΈΡ, Π½Π°ΡΠΈΠ½Π°Π΅ΡΡΡ Ρ ΡΠ΅ΡΠ΅Π΄ΠΈΠ½Ρ XVIII Π²Π΅ΠΊΠ°, Π½ΠΎ ΠΏΠΎΠ΄ Π½Π΅ΡΠΎΠΌΠ½Π΅Π½Π½ΡΠΌ Π²Π»ΠΈΡΠ½ΠΈΠ΅ΠΌ ΡΡΠ°Π½ΡΡΠ·ΡΠΊΠΎΠΉ Π»ΠΈΡΠ΅ΡΠ°ΡΡΡΡ. Β«By degrees a new spirit was to awake, but speculative impulse was not to come from EnglandΒ». ΠΠ°Π»ΠΎ ΡΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ°ΠΌΠ° ΠΠ½Π³Π»ΠΈΡ ΠΏΠΎΠ½ΠΈΠΌΠ°Π»Π°ΡΡ ΡΡΠ°Π½ΡΡΠ·ΡΠΊΠΈΠΌΠΈ ΠΏΠΈΡΠ°ΡΠ΅Π»ΡΠΌΠΈ Π»ΡΡΡΠ΅. Π‘Ρ.: Stephen L. History of English Thought in the XVIII Century. Vol. II. Ldn., 1902. P. 186 ss.