ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°Π» ΡΠ΄Π²ΠΎΠ΅Π½ΠΈΠ΅ Π½Π°ΡΠ΅Π»Π΅Π½ΠΈΡ [ΡΠ΅Π²Π΅ΡΠΎΠ°ΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠΊΠΈΡ ] ΠΊΠΎΠ»ΠΎΠ½ΠΈΠΉ ΠΊΠ°ΠΆΠ΄ΡΡ ΡΠ΅ΡΠ²Π΅ΡΡΡ Π²Π΅ΠΊΠ° ΠΈ ΡΠΎΠ²Π΅ΡΠΎΠ²Π°Π» Π±ΡΠΈΡΠ°Π½ΡΠΊΠΎΠΌΡ ΠΏΡΠ°Π²ΠΈΡΠ΅Π»ΡΡΡΠ²Ρ ΡΠΎΠ·Π΄Π°ΡΡ Π΄ΠΎΠΏΠΎΠ»Π½ΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎΠ΅ ΠΆΠΈΠ·Π½Π΅Π½Π½ΠΎΠ΅ ΠΏΡΠΎΡΡΡΠ°Π½ΡΡΠ²ΠΎ Π΄Π»Ρ ΡΡΠΈΡ Π²Π½ΠΎΠ²Ρ ΠΏΡΠΈΠ±ΡΠ²ΡΠΈΡ Π½Π° ΡΠΎΠΌ ΠΎΡΠ½ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠΈ, ΡΡΠΎ Π³ΠΎΡΡΠ΄Π°ΡΡ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠΉ Β«ΠΏΡΠΈΠΎΠ±ΡΠ΅ΡΠ°Π΅Ρ Π½ΠΎΠ²ΡΡ ΡΠ΅ΡΡΠΈΡΠΎΡΠΈΡ, Π΅ΡΠ»ΠΈ ΠΎΠ½ Π½Π°Ρ ΠΎΠ΄ΠΈΡ Π΅Π΅ ΠΏΡΡΡΠΎΠΉ, ΠΈΠ»ΠΈ ΠΈΠ·Π³ΠΎΠ½ΡΠ΅Ρ ΡΡΠ·Π΅ΠΌΡΠ΅Π², ΡΡΠΎΠ±Ρ Π΄Π°ΡΡ ΠΌΠ΅ΡΡΠΎ ΡΠ²ΠΎΠ΅ΠΌΡ Π½Π°ΡΠΎΠ΄ΡΒ», ΠΏΠΎΠ»ΡΡΠ°Π΅Ρ Π±Π»Π°Π³ΠΎΠ΄Π°ΡΠ½ΠΎΡΡΡ ΠΏΠΎΡΠΎΠΌΠΊΠΎΠ² (Lichteim 1974: 58).
ΠΠΎΠΏΡΡΠΊΠ° Π±ΡΠΈΡΠ°Π½ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΠΏΡΠ°Π²ΠΈΡΠ΅Π»ΡΡΡΠ²Π° ΠΏΠΎΡΠ»Π΅ ΠΏΠΎΠ±Π΅Π΄Ρ Π½Π°Π΄ ΡΡΠ°Π½ΡΡΠ·Π°ΠΌΠΈ Π² Π‘Π΅ΠΌΠΈΠ»Π΅ΡΠ½Π΅ΠΉ Π²ΠΎΠΉΠ½Π΅ ΠΎΠ³ΡΠ°Π½ΠΈΡΠΈΡΡ ΡΠΊΡΠΏΠ°Π½ΡΠΈΡ ΡΠ²ΠΎΠΈΡ ΡΠ΅Π²Π΅ΡΠΎΠ°ΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠΊΠΈΡ ΠΊΠΎΠ»ΠΎΠ½ΠΈΠΉ Π½Π° Π·Π°ΠΏΠ°Π΄ ΠΈ Π·Π°ΡΡΠ°Π²ΠΈΡΡ ΠΈΡ ΠΎΠΏΠ»Π°ΡΠΈΡΡ ΡΠ°ΡΡ ΠΎΠ΄Ρ ΠΈΠΌΠΏΠ΅ΡΠΈΠΈ Π²ΡΠ·Π²Π°Π»Π° Π½Π΅Π΄ΠΎΠ²ΠΎΠ»ΡΡΡΠ²ΠΎ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΠΎΠ΅ Π² ΠΊΠΎΠ½Π΅ΡΠ½ΠΎΠΌ ΠΈΡΠΎΠ³Π΅ ΠΏΡΠΈΠ²Π΅Π»ΠΎ ΠΊ ΡΠ΅Π²ΠΎΠ»ΡΡΠΈΠΈ 1776 Π³ΠΎΠ΄Π° (Wallerstein 1988: 202β203). ΠΠΎ ΠΊΠ°ΠΊ ΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ ΡΠ΅Π²ΠΎΠ»ΡΡΠΈΡ ΡΠ°Π·Π²ΡΠ·Π°Π»Π° ΡΡΠΊΠΈ ΠΏΠΎΡΠ΅Π»Π΅Π½ΡΠ΅Π², ΠΎΠ½ΠΈ Π½Π°ΡΠ°Π»ΠΈ Π·Π°Π²ΠΎΠ΅Π²Π°Π½ΠΈΠ΅ ΡΠ΅Π²Π΅ΡΠΎΠ°ΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΠΊΠΎΠ½ΡΠΈΠ½Π΅Π½ΡΠ° ΠΈ ΡΠ΅ΠΎΡΠ³Π°Π½ΠΈΠ·Π°ΡΠΈΡ Π΅Π³ΠΎ ΠΏΡΠΎΡΡΡΠ°Π½ΡΡΠ²Π° Π² ΡΠΎΠ²Π΅ΡΡΠ΅Π½Π½ΠΎ ΠΊΠ°ΠΏΠΈΡΠ°Π»ΠΈΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΉ ΠΌΠ°Π½Π΅ΡΠ΅. Π‘ΡΠ΅Π΄ΠΈ ΠΏΡΠΎΡΠ΅Π³ΠΎ ΡΡΠΎ ΠΎΠ·Π½Π°ΡΠ°Π»ΠΎ Β«ΠΈΠ·Π³Π½Π°Π½ΠΈΠ΅ ΡΡΠ·Π΅ΠΌΡΠ΅Π²Β», ΡΡΠΎΠ±Ρ ΡΠΎΠ·Π΄Π°ΡΡ ΠΏΡΠΎΡΡΡΠ°Π½ΡΡΠ²ΠΎ Π΄Π»Ρ ΠΏΠΎΡΡΠΎΡΠ½Π½ΠΎ ΡΠ°ΡΡΡΡΠ΅Π³ΠΎ ΠΈΠΌΠΌΠΈΠ³ΡΠ°Π½ΡΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ Π½Π°ΡΠ΅Π»Π΅Π½ΠΈΡ, ΠΎ ΡΠ΅ΠΌ Π³ΠΎΠ²ΠΎΡΠΈΠ» Π€ΡΠ°Π½ΠΊΠ»ΠΈΠ½. Π ΡΠ΅Π·ΡΠ»ΡΡΠ°ΡΠ΅ Π²ΠΎΠ·Π½ΠΈΠΊΠ»Π° ΠΊΠΎΠΌΠΏΠ°ΠΊΡΠ½Π°Ρ Π²Π½ΡΡΡΠ΅Π½Π½ΡΡ ΡΠ΅ΡΡΠΈΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½Π°Ρ Β«ΠΈΠΌΠΏΠ΅ΡΠΈΡΒ» (ΡΠ΅ΡΠΌΠΈΠ½, ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠΉ Π² ΡΠ»ΠΎΠ²Π°ΡΠ΅ ΠΠ°ΡΠΈΠ½Π³ΡΠΎΠ½Π°, ΠΠ΄Π°ΠΌΡΠ°, ΠΠ°ΠΌΠΈΠ»ΡΡΠΎΠ½Π° ΠΈ ΠΠΆΠ΅ΡΡΠ΅ΡΡΠΎΠ½Π° ΠΈΡΠΏΠΎΠ»ΡΠ·ΠΎΠ²Π°Π»ΡΡ Π½Π°ΡΠ°Π²Π½Π΅ Ρ ΡΠ΅Π΄Π΅ΡΠ°Π»ΡΠ½ΡΠΌ ΡΠΎΡΠ·ΠΎΠΌ; Van Alstyne 1960: 1-10), ΠΎΡΠ»ΠΈΡΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎΠΉ ΠΎΡΠΎΠ±Π΅Π½Π½ΠΎΡΡΡΡ ΠΊΠΎΡΠΎΡΠΎΠΉ Π±ΡΠ»ΠΈ Π·Π½Π°ΡΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ Π½ΠΈΠ·ΠΊΠΈΠ΅ ΠΈΠ·Π΄Π΅ΡΠΆΠΊΠΈ Π·Π°ΡΠΈΡΡ, ΡΠ΅ΠΌ Ρ ΠΎΠ³ΡΠΎΠΌΠ½ΠΎΠΉ Π·Π°ΠΌΠΎΡΡΠΊΠΎΠΉ ΡΠ΅ΡΡΠΈΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠΉ ΠΈΠΌΠΏΠ΅ΡΠΈΠΈ ΠΡΠΈΡΠ°Π½ΠΈΠΈ.
ΠΡΠΈΡΠ°Π½ΠΈΡ ΠΈ ΠΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠ° Π±ΡΠ»ΠΈ Π΄Π²ΡΠΌΡ ΠΌΠΎΠ΄Π΅Π»ΡΠΌΠΈ Β«ΠΈΠΌΠΏΠ΅ΡΠΈΠΈΒ», ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ ΠΏΡΡΠ°Π»ΠΈΡΡ ΠΊΠΎΠΏΠΈΡΠΎΠ²Π°ΡΡ Π² ΡΠ²ΠΎΠ΅ΠΌ ΠΏΠΎΠ·Π΄Π½Π΅ΠΌ ΡΠ΅ΡΡΠΈΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΠΈΠ·ΠΌΠ΅ Π³Π΅ΡΠΌΠ°Π½ΡΠΊΠΈΠ΅ ΠΏΡΠ°Π²ΠΈΡΠ΅Π»ΠΈ. ΠΠΎΠ½Π°ΡΠ°Π»Ρ ΠΎΠ½ΠΈ ΠΏΡΡΠ°Π»ΠΈΡΡ ΠΏΠΎΠΉΡΠΈ ΠΏΠΎ ΠΏΡΡΠΈ ΠΡΠΈΡΠ°Π½ΠΈΠΈ, ΡΡΡΠ΅ΠΌΡΡΡ ΠΏΠΎΠ»ΡΡΠΈΡΡ Π·Π°ΠΌΠΎΡΡΠΊΠΈΠ΅ ΠΊΠΎΠ»ΠΎΠ½ΠΈΠΈ ΠΈ Π±ΡΠΎΡΠΈΡΡ Π²ΡΠ·ΠΎΠ² ΠΏΡΠ΅Π²ΠΎΡΡ ΠΎΠ΄ΡΡΠ²Ρ ΠΡΠΈΡΠ°Π½ΠΈΠΈ Π½Π° ΠΌΠΎΡΠ΅. ΠΠΎ ΠΊΠ°ΠΊ ΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ ΠΈΡΡ ΠΎΠ΄ ΠΠ΅ΡΠ²ΠΎΠΉ ΠΌΠΈΡΠΎΠ²ΠΎΠΉ Π²ΠΎΠΉΠ½Ρ ΠΏΠΎΠΊΠ°Π·Π°Π» ΡΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΡΡΡ ΡΡΠΎΠΉ Π·Π°ΡΠ΅ΠΈ ΠΈ ΠΏΡΠ΅Π²ΠΎΡΡ ΠΎΠ΄ΡΡΠ²ΠΎ Π°ΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠΊΠΎΠΉ ΠΌΠΎΠ΄Π΅Π»ΠΈ, ΠΎΠ½ΠΈ ΡΡΠ°Π»ΠΈ ΠΏΠΎΠ΄ΡΠ°ΠΆΠ°ΡΡ Π‘ΠΎΠ΅Π΄ΠΈΠ½Π΅Π½Π½ΡΠΌ Π¨ΡΠ°ΡΠ°ΠΌ (Neumann 1942; Lichteim 1974: 67).
ΠΠΈ ΠΠ΅ΡΠΌΠ°Π½ΠΈΡ, Π½ΠΈ Π‘ΠΎΠ΅Π΄ΠΈΠ½Π΅Π½Π½ΡΠ΅ Π¨ΡΠ°ΡΡ, Π² ΠΎΡΠ»ΠΈΡΠΈΠ΅ ΠΎΡ Π€ΡΠ°Π½ΡΠΈΠΈ ΠΈ ΠΡΠΏΠ°Π½ΠΈΠΈ Π² XV Π²Π΅ΠΊΠ΅ ΠΈ Π€ΡΠ°Π½ΡΠΈΠΈ ΠΈ ΠΠ½Π³Π»ΠΈΠΈ Π² XVII Π²Π΅ΠΊΠ΅, Π½ΠΈΠΊΠΎΠ³Π΄Π° Π½Π΅ ΠΏΡΡΠ°Π»ΠΈΡΡ Π²ΠΊΠ»ΡΡΠΈΡΡ Π² ΡΠ²ΠΎΠΈ Π²Π»Π°Π΄Π΅Π½ΠΈΡ Π²Π΅Π΄ΡΡΠ΅Π΅ ΠΊΠ°ΠΏΠΈΡΠ°Π»ΠΈΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ΅ Π³ΠΎΡΡΠ΄Π°ΡΡΡΠ²ΠΎ. ΠΠΈΡΠΎΠ²ΠΎΠ΅ Π²Π»ΠΈΡΠ½ΠΈΠ΅ Π²Π΅Π΄ΡΡΠ΅Π³ΠΎ ΠΊΠ°ΠΏΠΈΡΠ°Π»ΠΈΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ Π³ΠΎΡΡΠ΄Π°ΡΡΡΠ²Π° ΠΏΠΎ ΡΡΠ°Π²Π½Π΅Π½ΠΈΡ Ρ Π΅Π³ΠΎ ΠΏΡΠ΅Π΄ΡΠ΅ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΈΠΊΠ°ΠΌΠΈ ΠΈ ΡΠΎΠ²ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½Π½ΡΠΌΠΈ ΡΠΎΠΏΠ΅ΡΠ½ΠΈΠΊΠ°ΠΌΠΈ Π²ΡΡΠΎΡΠ»ΠΎ Π½Π°ΡΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ, ΡΡΠΎ Π±ΠΎΡΡΠ±Π° ΡΠ΅ΠΏΠ΅ΡΡ ΠΌΠΎΠ³Π»Π° Π½Π°ΡΠ°ΡΡΡΡ ΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ Ρ ΡΠΎΠ³ΠΎ, ΡΡΠΎ ΡΠ°Π½ΡΡΠ΅ Π±ΡΠ»ΠΎ Π²ΡΠΎΡΠΎΠΉ ΡΠ°Π·ΠΎΠΉ, ΡΠΎ Π΅ΡΡΡ ΡΠ°Π·ΠΎΠΉ, Π½Π° ΠΊΠΎΡΠΎΡΠΎΠΉ ΠΊΠΎΠ½ΠΊΡΡΠ΅Π½ΡΡ ΠΏΡΡΠ°Π»ΠΈΡΡ ΠΏΡΠ΅Π²Π·ΠΎΠΉΡΠΈ ΡΡΠ°Π²Π½ΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎΠ΅ ΠΏΡΠ΅ΠΈΠΌΡΡΠ΅ΡΡΠ²ΠΎ Π² Π±ΠΎΠ³Π°ΡΡΡΠ²Π΅ ΠΈ Π²Π»Π°ΡΡΠΈ Π²Π΅Π΄ΡΡΠ΅Π³ΠΎ ΠΊΠ°ΠΏΠΈΡΠ°Π»ΠΈΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ Π³ΠΎΡΡΠ΄Π°ΡΡΡΠ²Π°. Π₯ΠΎΡΡ ΠΊΠΎΠ½ΡΡΠΎΠ»Ρ Π½Π°Π΄ ΠΌΠΈΡΠΎΠ²ΠΎΠΉ ΡΠΎΡΠ³ΠΎΠ²Π»Π΅ΠΉ ΠΈ ΡΠΈΠ½Π°Π½ΡΠ°ΠΌΠΈ ΠΏΡΠΎΠ΄ΠΎΠ»ΠΆΠ°Π» ΠΈΠ³ΡΠ°ΡΡ Π²Π°ΠΆΠ½ΡΡ ΡΠΎΠ»Ρ Π² ΠΎΠΏΡΠ΅Π΄Π΅Π»Π΅Π½ΠΈΠΈ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΡΡ Π²ΠΎΠ·ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎΡΡΠ΅ΠΉ ΠΌΠ΅ΠΆΠ³ΠΎΡΡΠ΄Π°ΡΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎΠΉ ΡΠΈΡΡΠ΅ΠΌΡ, Π² XIX Π²Π΅ΠΊΠ΅ ΡΠ΅ΡΠ°ΡΡΠΈΠΌ ΠΏΡΠ΅ΠΈΠΌΡΡΠ΅ΡΡΠ²ΠΎΠΌ Π² Π±ΠΎΡΡΠ±Π΅ Π·Π° ΠΌΠΈΡΠΎΠ²ΡΡ Π²Π»Π°ΡΡΡ ΡΡΠ°Π» ΡΡΠ°Π²Π½ΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΡΠΉ ΡΠ°Π·ΠΌΠ΅Ρ ΠΈ ΠΏΠΎΡΠ΅Π½ΡΠΈΠ°Π» ΡΠΎΡΡΠ° Π²Π½ΡΡΡΠ΅Π½Π½Π΅Π³ΠΎ ΡΡΠ½ΠΊΠ°. Π§Π΅ΠΌ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ ΠΊΡΡΠΏΠ½ΡΠΌ ΠΈ Π΄ΠΈΠ½Π°ΠΌΠΈΡΠ½ΡΠΌ Π²Π½ΡΡΡΠ΅Π½Π½ΠΈΠΉ ΡΡΠ½ΠΎΠΊ Π³ΠΎΡΡΠ΄Π°ΡΡΡΠ²Π° Π±ΡΠ» ΠΏΠΎ ΡΡΠ°Π²Π½Π΅Π½ΠΈΡ Ρ ΠΎΡΡΠ°Π»ΡΠ½ΡΠΌΠΈ, ΡΠ΅ΠΌ Π²ΡΡΠ΅ Π±ΡΠ»ΠΈ ΡΠ°Π½ΡΡ ΡΡΠΎΠ³ΠΎ Π³ΠΎΡΡΠ΄Π°ΡΡΡΠ²Π° Π²ΡΡΠ΅ΡΠ½ΠΈΡΡ ΠΡΠΈΡΠ°Π½ΠΈΡ ΠΈΠ· ΡΠ΅Π½ΡΡΠ° Π³Π»ΠΎΠ±Π°Π»ΡΠ½ΡΡ ΡΠ΅ΡΠ΅ΠΉ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΠΉ ΠΏΠ°ΡΡΠΎΠ½Π° β ΠΊΠ»ΠΈΠ΅Π½ΡΠΎΠ², ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ ΡΠΎΡΡΠ°Π²Π»ΡΠ»ΠΈ ΠΌΠΈΡΠΎΠ²ΠΎΠΉ ΡΡΠ½ΠΎΠΊ (ΡΠΌ. Π³Π»Π°Π²Ρ 4).
Π‘ ΡΡΠΎΠΉ ΡΠΎΡΠΊΠΈ Π·ΡΠ΅Π½ΠΈΡ, Π‘ΠΎΠ΅Π΄ΠΈΠ½Π΅Π½Π½ΡΠ΅ Π¨ΡΠ°ΡΡ Π½Π°Ρ ΠΎΠ΄ΠΈΠ»ΠΈΡΡ Π² Π³ΠΎΡΠ°Π·Π΄ΠΎ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ Π±Π»Π°Π³ΠΎΠΏΡΠΈΡΡΠ½ΠΎΠΌ ΠΏΠΎΠ»ΠΎΠΆΠ΅Π½ΠΈΠΈ, ΡΠ΅ΠΌ ΠΠ΅ΡΠΌΠ°Π½ΠΈΡ. ΠΡ ΠΊΠΎΠ½ΡΠΈΠ½Π΅Π½ΡΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠ΅ ΠΏΠΎΠ»ΠΎΠΆΠ΅Π½ΠΈΠ΅, ΠΈΡ ΠΈΠ·ΠΎΠ»ΠΈΡΠΎΠ²Π°Π½Π½ΠΎΡΡΡ ΠΈ ΠΎΠ³ΡΠΎΠΌΠ½ΡΠ΅ ΠΏΡΠΈΡΠΎΠ΄Π½ΡΠ΅ ΡΠ΅ΡΡΡΡΡ, Π° ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ ΠΏΠΎΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°ΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎ ΠΏΡΠΎΠ²ΠΎΠ΄ΠΈΠΌΠ°Ρ ΠΏΡΠ°Π²ΠΈΡΠ΅Π»ΡΡΡΠ²ΠΎΠΌ ΠΏΠΎΠ»ΠΈΡΠΈΠΊΠ° ΠΏΠΎ Π·Π°ΠΊΡΡΡΠΈΡ Π²Π½ΡΡΡΠ΅Π½Π½Π΅Π³ΠΎ ΡΡΠ½ΠΊΠ° Π΄Π»Ρ ΠΈΠ½ΠΎΡΡΡΠ°Π½Π½ΠΎΠΉ ΠΏΡΠΎΠ΄ΡΠΊΡΠΈΠΈ ΠΈ ΠΎΡΠΊΡΡΡΠΈΡ Π΅Π³ΠΎ Π΄Π»Ρ ΠΈΠ½ΠΎΡΡΡΠ°Π½Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΊΠ°ΠΏΠΈΡΠ°Π»Π°, ΡΠ°Π±ΠΎΡΠ΅ΠΉ ΡΠΈΠ»Ρ ΠΈ ΠΏΡΠ΅Π΄ΠΏΡΠΈΡΡΠΈΠΉ Π΄Π΅Π»Π°Π»ΠΈ Π‘ΠΎΠ΅Π΄ΠΈΠ½Π΅Π½Π½ΡΠ΅ Π¨ΡΠ°ΡΡ Π³Π»Π°Π²Π½ΡΠΌ ΠΏΠΎΠ»ΡΡΠ°ΡΠ΅Π»Π΅ΠΌ Π²ΡΠ³ΠΎΠ΄ ΠΎΡ Π±ΡΠΈΡΠ°Π½ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΡΡΠΈΡΡΠ΅Π΄Π΅ΡΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΠΈΠΌΠΏΠ΅ΡΠΈΠ°Π»ΠΈΠ·ΠΌΠ°. ΠΠΎ Π²ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½ΠΈ Π½Π°ΡΠ°Π»Π° Π±ΠΎΡΡΠ±Ρ Π·Π° ΠΌΠΈΡΠΎΠ²ΠΎΠ΅ ΠΏΡΠ΅Π²ΠΎΡΡ ΠΎΠ΄ΡΡΠ²ΠΎ Π²Π½ΡΡΡΠ΅Π½Π½ΡΡ ΡΠΊΠΎΠ½ΠΎΠΌΠΈΠΊΠ° Π‘ΠΎΠ΅Π΄ΠΈΠ½Π΅Π½Π½ΡΡ Π¨ΡΠ°ΡΠΎΠ² Π΄ΠΎΠ±ΠΈΠ»Π°ΡΡ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠΈΡ ΡΡΠΏΠ΅Ρ ΠΎΠ², ΠΏΡΠ΅Π²ΡΠ°ΡΠΈΠ²ΡΠΈΡΡ Π² Π½ΠΎΠ²ΡΠΉ ΡΠ΅Π½ΡΡ ΠΌΠΈΡΠ°-ΡΠΊΠΎΠ½ΠΎΠΌΠΈΠΊΠΈ β ΡΠ΅Π½ΡΡ, ΡΠ²ΡΠ·Π°Π½Π½ΡΠΉ Ρ ΠΎΡΡΠ°Π»ΡΠ½ΡΠΌ ΠΌΠΈΡΠΎΠΌ-ΡΠΊΠΎΠ½ΠΎΠΌΠΈΠΊΠΎΠΉ Π½Π΅ ΡΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ ΡΠΎΡΠ³ΠΎΠ²ΡΠΌΠΈ ΠΏΠΎΡΠΎΠΊΠ°ΠΌΠΈ, ΡΠΊΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ ΠΈΠ»ΠΈ ΠΌΠ΅Π½Π΅Π΅ ΠΎΠ΄Π½ΠΎΡΡΠΎΡΠΎΠ½Π½ΠΈΠΌ ΠΏΠ΅ΡΠ΅ΠΌΠ΅ΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ΠΌ ΡΠ°Π±ΠΎΡΠ΅ΠΉ ΡΠΈΠ»Ρ, ΠΊΠ°ΠΏΠΈΡΠ°Π»Π° ΠΈ ΠΏΡΠ΅Π΄ΠΏΡΠΈΠ½ΠΈΠΌΠ°ΡΠ΅Π»Π΅ΠΉ ΠΈΠ· ΠΎΡΡΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΌΠΈΡΠ° Π² ΡΠ²ΠΎΡ ΠΏΠΎΠ»ΠΈΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΡΡ ΡΡΠΈΡΠ΄ΠΈΠΊΡΠΈΡ.
ΠΠ΅ΡΠΌΠ°Π½ΠΈΡ Π½Π΅ Π² ΡΠΎΡΡΠΎΡΠ½ΠΈΠΈ Π±ΡΠ»Π° Π²Π΅ΡΡΠΈ ΡΠ°ΠΊΡΡ ΠΊΠΎΠ½ΠΊΡΡΠ΅Π½ΡΠΈΡ. ΠΠ΅ ΠΈΡΡΠΎΡΠΈΡ ΠΈ Π³Π΅ΠΎΠ³ΡΠ°ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ΅ ΠΏΠΎΠ»ΠΎΠΆΠ΅Π½ΠΈΠ΅ ΡΠ΄Π΅Π»Π°Π»ΠΈ Π΅Π΅ Π΄Π°Π½Π½ΠΈΠΊΠΎΠΌ, Π° Π½Π΅ ΠΏΠΎΠ»ΡΡΠ°ΡΠ΅Π»Π΅ΠΌ Π²ΡΠ³ΠΎΠ΄Ρ ΠΎΡ ΡΡΠΈΡ ΠΏΠΎΡΠΎΠΊΠΎΠ² ΡΠ°Π±ΠΎΡΠ΅ΠΉ ΡΠΈΠ»Ρ, ΠΊΠ°ΠΏΠΈΡΠ°Π»Π° ΠΈ ΠΏΡΠ΅Π΄ΠΏΡΠΈΠ½ΠΈΠΌΠ°ΡΠ΅Π»Π΅ΠΉ, Ρ ΠΎΡΡ Π΄Π°Π²Π½Π΅Π΅ ΡΡΠ°ΡΡΠΈΠ΅ ΠΡΡΡΡΠΈΠΈ/ΠΠ΅ΡΠΌΠ°Π½ΠΈΠΈ Π² Π΅Π²ΡΠΎΠΏΠ΅ΠΉΡΠΊΠΎΠΉ Π±ΠΎΡΡΠ±Π΅ Π·Π° Π²Π»Π°ΡΡΡ Π΄Π°Π²Π°Π»ΠΎ Π΅Π΅ ΠΏΡΠ°Π²ΠΈΡΠ΅Π»ΡΠΌ ΡΡΠ°Π²Π½ΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎΠ΅ ΠΏΡΠ΅ΠΈΠΌΡΡΠ΅ΡΡΠ²ΠΎ ΠΏΠ΅ΡΠ΅Π΄ Π²ΡΠ΅ΠΌΠΈ ΠΎΡΡΠ°Π»ΡΠ½ΡΠΌΠΈ Π΅Π²ΡΠΎΠΏΠ΅ΠΉΡΠΊΠΈΠΌΠΈ Π³ΠΎΡΡΠ΄Π°ΡΡΡΠ²Π°ΠΌΠΈ, Π²ΠΊΠ»ΡΡΠ°Ρ ΠΠ΅Π»ΠΈΠΊΠΎΠ±ΡΠΈΡΠ°Π½ΠΈΡ, Π² ΡΠΎΠ·Π΄Π°Π½ΠΈΠΈ ΠΌΠΎΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ Π²ΠΎΠ΅Π½Π½ΠΎ-ΠΏΡΠΎΠΌΡΡΠ»Π΅Π½Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΊΠΎΠΌΠΏΠ»Π΅ΠΊΡΠ°. Π‘ 1840-Ρ Π³ΠΎΠ΄ΠΎΠ² Π²ΠΎΠ΅Π½Π½ΡΠ΅ ΠΈ ΠΏΡΠΎΠΌΡΡΠ»Π΅Π½Π½ΡΠ΅ Π½ΠΎΠ²ΡΠ΅ΡΡΠ²Π° ΡΡΠ°Π»ΠΈ Π²ΡΠ΅ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎ ΠΏΠ΅ΡΠ΅ΠΏΠ»Π΅ΡΠ°ΡΡΡΡ ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ ΡΠΎΠ±ΠΎΠΉ Π² Π³Π΅ΠΎΠ³ΡΠ°ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΉ ΠΎΠ±Π»Π°ΡΡΠΈ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΠ°Ρ Π½Π°ΡΠ°Π»Π° ΠΏΡΠ΅Π²ΡΠ°ΡΠ°ΡΡΡΡ Π² ΠΠ΅ΡΠΌΠ°Π½ΠΈΡ. ΠΠΌΠ΅Π½Π½ΠΎ ΡΡΠΎ ΠΏΠ΅ΡΠ΅ΠΏΠ»Π΅ΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ Π»Π΅ΠΆΠ°Π»ΠΎ Π² ΠΎΡΠ½ΠΎΠ²Π΅ Π²ΠΏΠ΅ΡΠ°ΡΠ»ΡΡΡΠ΅ΠΉ ΠΈΠ½Π΄ΡΡΡΡΠΈΠ°Π»ΠΈΠ·Π°ΡΠΈΠΈ ΠΈ ΠΎΠ±ΡΠ΅ΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΠΠ΅ΡΠΌΠ°Π½ΠΈΠ΅ΠΉ ΡΡΠ°ΡΡΡΠ° ΠΌΠΈΡΠΎΠ²ΠΎΠΉ Π΄Π΅ΡΠΆΠ°Π²Ρ Π²ΠΎ Π²ΡΠΎΡΠΎΠΉ ΠΏΠΎΠ»ΠΎΠ²ΠΈΠ½Π΅ XIX Π²Π΅ΠΊΠ° (ΡΡ.: McNeill 1984: chs 7β8; Kennedy 1987: 187, 210β211).
Π’Π΅ΠΌ Π½Π΅ ΠΌΠ΅Π½Π΅Π΅ Π°Π±ΡΠΎΠ»ΡΡΠ½ΡΠΉ ΠΈ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΡΠΉ ΡΠΎΡΡ Π²ΠΎΠ΅Π½Π½ΠΎ-ΠΏΡΠΎΠΌΡΡΠ»Π΅Π½Π½ΠΎΠΉ ΠΌΠΎΡΠΈ Π½Π΅ Π² ΡΠΎΡΡΠΎΡΠ½ΠΈΠΈ Π±ΡΠ» ΡΡΡΠ΅ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎ ΠΈΠ·ΠΌΠ΅Π½ΠΈΡΡ Π·Π°Π²ΠΈΡΠΈΠΌΠΎΠ΅ ΠΏΠΎΠ»ΠΎΠΆΠ΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΠ΅ΡΠΌΠ°Π½ΠΈΠΈ Π² ΠΊΡΡΠ³ΠΎΠ²ΠΎΡΠΎΡΠ΅ Π±ΠΎΠ³Π°ΡΡΡΠ²Π° ΠΌΠΈΡΠ°-ΡΠΊΠΎΠ½ΠΎΠΌΠΈΠΊΠΈ. ΠΠ°ΠΏΡΠΎΡΠΈΠ², Π΄Π°Π½Ρ ΠΠ΅Π»ΠΈΠΊΠΎΠ±ΡΠΈΡΠ°Π½ΠΈΠΈ ΠΊΠ°ΠΊ ΡΠ΅Π½ΡΡΡ ΠΌΠΈΡΠΎΠ²ΠΎΠΉ ΡΠΎΡΠ³ΠΎΠ²Π»ΠΈ ΠΈ ΡΠΈΠ½Π°Π½ΡΠΎΠ² Π΄ΠΎΠΏΠΎΠ»Π½ΡΠ»Π°ΡΡ Π΄Π°Π½ΡΡ Π‘ΠΎΠ΅Π΄ΠΈΠ½Π΅Π½Π½ΡΠΌ Π¨ΡΠ°ΡΠ°ΠΌ Π² Π²ΠΈΠ΄Π΅ ΠΏΠΎΡΠΎΠΊΠΎΠ² ΡΠ°Π±ΠΎΡΠ΅ΠΉ ΡΠΈΠ»Ρ, ΠΊΠ°ΠΏΠΈΡΠ°Π»Π° ΠΈ ΠΏΡΠ΅Π΄ΠΏΡΠΈΠ½ΠΈΠΌΠ°ΡΠ΅Π»ΡΡΠΊΠΈΡ ΡΠ΅ΡΡΡΡΠΎΠ². Π Π°ΡΡΡΡΠ°Ρ ΠΎΠ΄Π΅ΡΠΆΠΈΠΌΠΎΡΡΡ Π³Π΅ΡΠΌΠ°Π½ΡΠΊΠΈΡ ΠΏΡΠ°Π²ΠΈΡΠ΅Π»Π΅ΠΉ Lebensraum (Π² Π±ΡΠΊΠ²Π°Π»ΡΠ½ΠΎΠΌ ΠΏΠ΅ΡΠ΅Π²ΠΎΠ΄Π΅ β Β«ΠΆΠΈΠ·Π½Π΅Π½Π½ΡΠΌ ΠΏΡΠΎΡΡΡΠ°Π½ΡΡΠ²ΠΎΠΌΒ», ΡΠΎ Π΅ΡΡΡ ΡΠ΅ΡΡΠΈΡΠΎΡΠΈΠ΅ΠΉ, ΡΡΠΈΡΠ°ΡΡΠ΅ΠΉΡΡ ΠΆΠΈΠ·Π½Π΅Π½Π½ΠΎ Π²Π°ΠΆΠ½ΠΎΠΉ Π΄Π»Ρ ΡΡΡΠ΅ΡΡΠ²ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΡ Π½Π°ΡΠΈΠΈ) Π² ΡΠ²ΠΎΠΈΡ ΡΠΈΡΡΠ΅ΠΌΠ½ΡΡ ΠΈΡΡΠΎΠΊΠ°Ρ Π²ΠΎΡΡ ΠΎΠ΄ΠΈΠ»Π° ΠΊ ΡΡΠΎΠΉ Π½Π΅ΡΠΏΠΎΡΠΎΠ±Π½ΠΎΡΡΠΈ ΠΏΠ΅ΡΠ΅Π²Π΅ΡΡΠΈ Π±ΡΡΡΡΡΠΉ ΡΠΎΡΡ Π²ΠΎΠ΅Π½Π½ΠΎ-ΠΏΡΠΎΠΌΡΡΠ»Π΅Π½Π½ΠΎΠΉ ΠΌΠΎΡΠΈ Π² Π½Π΅ ΠΌΠ΅Π½Π΅Π΅ Π±ΡΡΡΡΡΠΉ ΡΠΎΡΡ Π²Π»ΠΈΡΠ½ΠΈΡ Π½Π° ΠΌΠΈΡΠΎΠ²ΡΠ΅ ΡΠΊΠΎΠ½ΠΎΠΌΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ ΡΠ΅ΡΡΡΡΡ.
ΠΠ°ΠΊ ΠΌΡ ΡΠΆΠ΅ ΡΠΊΠ°Π·Π°Π»ΠΈ, ΡΡΠ° ΠΎΠ΄Π΅ΡΠΆΠΈΠΌΠΎΡΡΡ Π²ΡΠ½ΡΠ΄ΠΈΠ»Π° Π½Π΅ΠΌΠ΅ΡΠΊΠΈΡ ΠΏΡΠ°Π²ΠΈΡΠ΅Π»Π΅ΠΉ ΡΠ½Π°ΡΠ°Π»Π° ΠΏΠΎΠΏΡΡΠ°ΡΡΡΡ ΠΏΠΎΠΉΡΠΈ ΠΏΠΎ Π±ΡΠΈΡΠ°Π½ΡΠΊΠΎΠΌΡ, Π° Π·Π°ΡΠ΅ΠΌ ΠΏΠΎ Π°ΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠ°Π½ΡΠΊΠΎΠΌΡ ΠΏΡΡΠΈ ΡΠ΅ΡΡΠΈΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠΉ ΡΠΊΡΠΏΠ°Π½ΡΠΈΠΈ. ΠΠΎ ΠΈΡ ΠΏΠΎΠΏΡΡΠΊΠΈ Π²ΡΠ·Π²Π°Π»ΠΈ ΡΠ΅Π·ΠΊΡΡ ΡΡΠΊΠ°Π»Π°ΡΠΈΡ ΠΌΠ΅ΠΆΠ³ΠΎΡΡΠ΄Π°ΡΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΡΡ ΠΊΠΎΠ½ΡΠ»ΠΈΠΊΡΠΎΠ², ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠ΅ ΡΠ½Π°ΡΠ°Π»Π° ΠΏΠΎΠ΄ΠΎΡΠ²Π°Π»ΠΈ, Π° Π·Π°ΡΠ΅ΠΌ ΠΈ ΡΠ°Π·ΡΡΡΠΈΠ»ΠΈ ΠΎΡΠ½ΠΎΠ²Ρ Π±ΡΠΈΡΠ°Π½ΡΠΊΠΎΠΉ Π³Π΅Π³Π΅ΠΌΠΎΠ½ΠΈΠΈ, Π½ΠΎ Π² Ρ ΠΎΠ΄Π΅ ΡΡΠΎΠ³ΠΎ Π΅ΡΠ΅ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠΈΠΉ ΡΡΠ΅ΡΠ± Π±ΡΠ» Π½Π°Π½Π΅ΡΠ΅Π½ Π½Π°ΡΠΈΠΎΠ½Π°Π»ΡΠ½ΠΎΠΌΡ Π±ΠΎΠ³Π°ΡΡΡΠ²Ρ, Π²Π»Π°ΡΡΠΈ ΠΈ ΠΏΡΠ΅ΡΡΠΈΠΆΡ ΡΠ°ΠΌΠΎΠΉ ΠΠ΅ΡΠΌΠ°Π½ΠΈΠΈ. Π‘ΠΎΠ΅Π΄ΠΈΠ½Π΅Π½Π½ΡΠ΅ Π¨ΡΠ°ΡΡ Π±ΡΠ»ΠΈ Π³ΠΎΡΡΠ΄Π°ΡΡΡΠ²ΠΎΠΌ, ΠΏΠΎΠ»ΡΡΠΈΠ²ΡΠΈΠΌ Π½Π°ΠΈΠ±ΠΎΠ»ΡΡΡΡ Π²ΡΠ³ΠΎΠ΄Ρ ΠΎΡ ΡΡΠΊΠ°Π»Π°ΡΠΈΠΈ ΠΌΠ΅ΠΆΠ³ΠΎΡΡΠ΄Π°ΡΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎΠΉ Π±ΠΎΡΡΠ±Ρ Π·Π° Π²Π»Π°ΡΡΡ ΠΏΡΠ΅ΠΆΠ΄Π΅ Π²ΡΠ΅Π³ΠΎ ΠΏΠΎΡΠΎΠΌΡ, ΡΡΠΎ ΠΎΠ½ΠΈ ΡΠ½Π°ΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π»ΠΈ ΠΎΡ ΠΡΠΈΡΠ°Π½ΠΈΠΈ ΠΈΠ·ΠΎΠ»ΠΈΡΠΎΠ²Π°Π½Π½ΠΎΠ΅ ΠΏΠΎΠ»ΠΎΠΆΠ΅Π½ΠΈΠ΅ Π½Π° ΠΏΠ΅ΡΠ΅ΡΠ΅ΡΠ΅Π½ΠΈΠΈ ΠΏΡΡΠ΅ΠΉ ΠΌΠΈΡΠΎΠ²ΠΎΠΉ ΡΠΎΡΠ³ΠΎΠ²Π»ΠΈ.
ΠΠ·ΠΎΠ»ΠΈΡΠΎΠ²Π°Π½Π½ΠΎΡΡΡ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΡ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠ΅ Π½Π΅ Π² ΡΠΎΡΡΠΎΡΠ½ΠΈΠΈ Π±ΡΠ» ΠΎΠ±Π΅ΡΠΏΠ΅ΡΠΈΡΡ ΠΠ°-ΠΠ°Π½Ρ Π²ΠΎ Π²ΡΠ΅ΠΌΡ ΠΡΠΎΡΠΎΠΉ ΠΌΠΈΡΠΎΠ²ΠΎΠΉ Π²ΠΎΠΉΠ½Ρ, Π²ΡΠ΅ Π΅ΡΠ΅ Π² ΡΠΎΡΡΠΎΡΠ½ΠΈΠΈ Π±ΡΠ» ΠΎΠ±Π΅ΡΠΏΠ΅ΡΠΈΡΡ ΠΡΠ»Π°Π½ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΉ ΠΎΠΊΠ΅Π°Π½. Π‘ΠΎΠ΅Π΄ΠΈΠ½Π΅Π½Π½ΡΠ΅ Π¨ΡΠ°ΡΡ Π±ΡΠ»ΠΈ ΠΏΡΠ΅ΠΊΡΠ°ΡΠ½ΠΎ Π·Π°ΡΠΈΡΠ΅Π½Ρ Π² Π²ΠΎΠΉΠ½Π΅ Π·Π° Π³Π΅Π³Π΅ΠΌΠΎΠ½ΠΈΡ 1914β1945 Π³ΠΎΠ΄ΠΎΠ². ΠΡΠΎΠΌΠ΅ ΡΠΎΠ³ΠΎ, ΠΏΠΎ ΠΌΠ΅ΡΠ΅ ΡΠ°Π·Π²ΠΈΡΠΈΡ ΠΌΠΈΡΠΎΠ²ΠΎΠΉ ΡΠΊΠΎΠ½ΠΎΠΌΠΈΠΊΠΈ ΠΈ ΠΏΡΠ΅ΠΎΠ΄ΠΎΠ»Π΅Π½ΠΈΡ ΡΠ΅Ρ Π½ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΌΠΈ Π½ΠΎΠ²ΡΠ΅ΡΡΠ²Π°ΠΌΠΈ ΠΎΠ³ΡΠ°Π½ΠΈΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΡΠ°ΡΡΡΠΎΡΠ½ΠΈΠΉ ΠΌΠΈΡΠΎΠ²Π°Ρ ΡΠΊΠΎΠ½ΠΎΠΌΠΈΠΊΠ° Π½Π°ΡΠ°Π»Π° Π²ΠΊΠ»ΡΡΠ°ΡΡ Π²Π΅ΡΡ ΠΌΠΈΡ. ΠΡΠ΄Π°Π»Π΅Π½Π½ΠΎΠ΅ ΠΏΠΎΠ»ΠΎΠΆΠ΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΠΌΠ΅ΡΠΈΠΊΠΈ ΡΠΎΠ³Π΄Π° ΠΏΠ΅ΡΠ΅ΡΡΠ°Π»ΠΎ Π±ΡΡΡ Π½Π΅Π΄ΠΎΡΡΠ°ΡΠΊΠΎΠΌ Π² ΡΠΎΡΠ³ΠΎΠ²ΠΎΠΌ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΠΈ. ΠΠ° ΡΠ°ΠΌΠΎΠΌ Π΄Π΅Π»Π΅, ΠΊΠ°ΠΊ ΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ Π’ΠΈΡ ΠΈΠΉ ΠΎΠΊΠ΅Π°Π½ Π½Π°ΡΠ°Π» ΠΏΡΠ΅Π²ΡΠ°ΡΠ°ΡΡΡΡ Π² ΠΊΠΎΠ½ΠΊΡΡΠΈΡΡΡΡΡΡ ΡΠΊΠΎΠ½ΠΎΠΌΠΈΡΠ΅ΡΠΊΡΡ Π·ΠΎΠ½Ρ Π΄Π»Ρ ΠΡΠ»Π°Π½ΡΠΈΠΊΠΈ, ΠΏΠΎΠ»ΠΎΠΆΠ΅Π½ΠΈΠ΅ Π‘ΠΎΠ΅Π΄ΠΈΠ½Π΅Π½Π½ΡΡ Π¨ΡΠ°ΡΠΎΠ² ΡΡΠ°Π»ΠΎ ΡΠ΅Π½ΡΡΠ°Π»ΡΠ½ΡΠΌ β ΠΎΡΡΡΠΎΠ² ΡΠ°Π·ΠΌΠ΅ΡΠΎΠΌ Ρ ΠΊΠΎΠ½ΡΠΈΠ½Π΅Π½Ρ, ΠΈΠΌΠ΅ΡΡΠΈΠΉ Π½Π΅ΠΎΠ³ΡΠ°Π½ΠΈΡΠ΅Π½Π½ΡΠΉ Π΄ΠΎΡΡΡΠΏ ΠΊ ΠΎΠ±ΠΎΠΈΠΌ Π²Π°ΠΆΠ½Π΅ΠΉΡΠΈΠΌ ΠΎΠΊΠ΅Π°Π½Π°ΠΌ ΠΌΠΈΡΠ° (Goldstein and Rapkin 1991: 946).
Π’ΠΎΡΠ½ΠΎ ΡΠ°ΠΊ ΠΆΠ΅ ΠΊΠ°ΠΊ Π² ΠΊΠΎΠ½ΡΠ΅ XVII β Π½Π°ΡΠ°Π»Π΅ XVIII Π²Π΅ΠΊΠ° Π³Π΅Π³Π΅ΠΌΠΎΠ½ΠΈΡΡΡΠΊΠ°Ρ ΡΠΎΠ»Ρ ΡΡΠ°Π»Π° ΡΠ»ΠΈΡΠΊΠΎΠΌ ΡΡΠΆΠ΅Π»ΠΎΠΉ Π΄Π»Ρ Π³ΠΎΡΡΠ΄Π°ΡΡΡΠ²Π° Ρ ΡΠ°Π·ΠΌΠ΅ΡΠ°ΠΌΠΈ ΠΈ ΡΠ΅ΡΡΡΡΠ°ΠΌΠΈ Π‘ΠΎΠ΅Π΄ΠΈΠ½Π΅Π½Π½ΡΡ ΠΡΠΎΠ²ΠΈΠ½ΡΠΈΠΉ, ΡΠ°ΠΊ ΠΈ Π² Π½Π°ΡΠ°Π»Π΅ XX Π²Π΅ΠΊΠ° ΡΡΠ° ΡΠΎΠ»Ρ ΡΡΠ°Π»Π° ΡΠ»ΠΈΡΠΊΠΎΠΌ ΡΡΠΆΠ΅Π»ΠΎΠΉ Π΄Π»Ρ Π³ΠΎΡΡΠ΄Π°ΡΡΡΠ²Π° Ρ ΡΠ°Π·ΠΌΠ΅ΡΠ°ΠΌΠΈ ΠΈ ΡΠ΅ΡΡΡΡΠ°ΠΌΠΈ ΠΠ΅Π»ΠΈΠΊΠΎΠ±ΡΠΈΡΠ°Π½ΠΈΠΈ. Π ΠΎΠ±ΠΎΠΈΡ ΡΠ»ΡΡΠ°ΡΡ Π³Π΅Π³Π΅ΠΌΠΎΠ½ΠΈΡΡΡΠΊΠ°Ρ ΡΠΎΠ»Ρ Π²ΡΠΏΠ°Π΄Π°Π»Π° Π³ΠΎΡΡΠ΄Π°ΡΡΡΠ²Ρ (ΠΠ΅Π»ΠΈΠΊΠΎΠ±ΡΠΈΡΠ°Π½ΠΈΠΈ β Π² XVIII Π²Π΅ΠΊΠ΅, Π‘ΠΎΠ΅Π΄ΠΈΠ½Π΅Π½Π½ΡΠΌ Π¨ΡΠ°ΡΠ°ΠΌ β Π² XX Π²Π΅ΠΊΠ΅), ΠΊΠΎΡΠΎΡΠΎΠ΅ Π½Π°ΡΠΈΠ½Π°Π»ΠΎ ΠΏΠΎΠ»ΡΠ·ΠΎΠ²Π°ΡΡΡΡ ΡΠ΅ΡΡΠ΅Π·Π½ΠΎΠΉ Β«Π·Π°ΡΠΈΡΠ½ΠΎΠΉ ΡΠ΅Π½ΡΠΎΠΉΒ», ΡΠΎ Π΅ΡΡΡ ΠΈΡΠΊΠ»ΡΡΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΡΠΌΠΈ ΠΏΡΠ΅ΠΈΠΌΡΡΠ΅ΡΡΠ²Π°ΠΌΠΈ Π² ΠΈΠ·Π΄Π΅ΡΠΆΠΊΠ°Ρ , ΡΠ²ΡΠ·Π°Π½Π½ΡΠΌΠΈ Ρ Π°Π±ΡΠΎΠ»ΡΡΠ½ΠΎΠΉ ΠΈΠ»ΠΈ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎΠΉ Π³Π΅ΠΎΡΡΡΠ°ΡΠ΅Π³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΉ ΠΈΠ·ΠΎΠ»ΠΈΡΠΎΠ²Π°Π½Π½ΠΎΡΡΡΡ ΠΎΡ ΠΎΡΠ½ΠΎΠ²Π½ΡΡ ΠΎΠ±Π»Π°ΡΡΠ΅ΠΉ ΠΌΠ΅ΠΆΠ³ΠΎΡΡΠ΄Π°ΡΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΊΠΎΠ½ΡΠ»ΠΈΠΊΡΠ°, Ρ ΠΎΠ΄Π½ΠΎΠΉ ΡΡΠΎΡΠΎΠ½Ρ, ΠΈ Π°Π±ΡΠΎΠ»ΡΡΠ½ΠΎΠΉ ΠΈΠ»ΠΈ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎΠΉ Π±Π»ΠΈΠ·ΠΎΡΡΡΡ ΠΊ ΠΎΡΠ½ΠΎΠ²Π½ΠΎΠΌΡ ΠΏΠ΅ΡΠ΅ΡΠ΅ΡΠ΅Π½ΠΈΡ ΠΏΡΡΠ΅ΠΉ ΠΌΠΈΡΠΎΠ²ΠΎΠΉ ΡΠΎΡΠ³ΠΎΠ²Π»ΠΈ β Ρ Π΄ΡΡΠ³ΠΎΠΉ (ΡΡ.: Dehio 1962; Lane 1979: 12β13; Chase-Dunn 1989: 114, 118). ΠΠΎ Π² ΠΎΠ±ΠΎΠΈΡ ΡΠ»ΡΡΠ°ΡΡ ΡΡΠΎ Π³ΠΎΡΡΠ΄Π°ΡΡΡΠ²ΠΎ ΠΎΠ±Π»Π°Π΄Π°Π»ΠΎ Π΄ΠΎΡΡΠ°ΡΠΎΡΠ½ΡΠΌ Π²Π΅ΡΠΎΠΌ Π² ΠΊΠ°ΠΏΠΈΡΠ°Π»ΠΈΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΌ ΠΌΠΈΡΠ΅-ΡΠΊΠΎΠ½ΠΎΠΌΠΈΠΊΠ΅, ΡΡΠΎΠ±Ρ ΠΈΠ·ΠΌΠ΅Π½ΠΈΡΡ Π±Π°Π»Π°Π½Ρ ΡΠΈΠ» ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ ΠΊΠΎΠ½ΠΊΡΡΠΈΡΡΡΡΠΈΠΌΠΈ Π³ΠΎΡΡΠ΄Π°ΡΡΡΠ²Π°ΠΌΠΈ Π² Π»ΡΠ±ΠΎΠΌ Π½Π°ΠΏΡΠ°Π²Π»Π΅Π½ΠΈΠΈ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΠΎΠ΅, Π½Π° Π΅Π³ΠΎ Π²Π·Π³Π»ΡΠ΄, Π±ΡΠ»ΠΎ ΠΏΠΎΠ»Π΅Π·Π½ΡΠΌ. Π ΠΏΠΎΡΠΊΠΎΠ»ΡΠΊΡ ΠΊΠ°ΠΏΠΈΡΠ°Π»ΠΈΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΉ ΠΌΠΈΡ-ΡΠΊΠΎΠ½ΠΎΠΌΠΈΠΊΠ° Π² XIX Π²Π΅ΠΊΠ΅ ΡΡΡΠ΅ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎ ΡΠ°ΡΡΠΈΡΠΈΠ»ΡΡ, ΡΠ΅ΡΡΠΈΡΠΎΡΠΈΠΈ ΠΈ ΡΠ΅ΡΡΡΡΡ, Π½Π΅ΠΎΠ±Ρ ΠΎΠ΄ΠΈΠΌΡΠ΅ Π΄Π»Ρ ΡΠΎΠ³ΠΎ, ΡΡΠΎΠ±Ρ ΡΡΠ°ΡΡ Π³Π΅Π³Π΅ΠΌΠΎΠ½ΠΎΠΌ Π² Π½Π°ΡΠ°Π»Π΅ XX Π²Π΅ΠΊΠ°, ΠΎΠΊΠ°Π·Π°Π»ΠΈΡΡ Π½Π°ΠΌΠ½ΠΎΠ³ΠΎ Π±ΠΎΠ»ΡΡΠ΅, ΡΠ΅ΠΌ Π² XVIII Π²Π΅ΠΊΠ΅ (ΡΡ.: Chase-Dunn 1989: 6566; Goldstein and Rapkin 1991; Thompson 1992).
ΠΠΎΠ»ΡΡΠΈΠΉ ΡΠ°Π·ΠΌΠ΅Ρ ΡΠ΅ΡΡΠΈΡΠΎΡΠΈΠΉ ΠΈ ΡΠ΅ΡΡΡΡΠΎΠ² Π‘ΠΎΠ΅Π΄ΠΈΠ½Π΅Π½Π½ΡΡ Π¨ΡΠ°ΡΠΎΠ² Π² Π½Π°ΡΠ°Π»Π΅ XX Π²Π΅ΠΊΠ° ΠΏΠΎ ΡΡΠ°Π²Π½Π΅Π½ΠΈΡ Ρ ΡΠ΅ΡΡΠΈΡΠΎΡΠΈΡΠΌΠΈ ΠΈ ΡΠ΅ΡΡΡΡΠ°ΠΌΠΈ ΠΠ΅Π»ΠΈΠΊΠΎΠ±ΡΠΈΡΠ°Π½ΠΈΠΈ Π² XVIII Π²Π΅ΠΊΠ΅ Π±ΡΠ» Π½Π΅ Π΅Π΄ΠΈΠ½ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΡΠΌ ΠΎΡΠ»ΠΈΡΠΈΠ΅ΠΌ Π² Π±ΠΎΡΡΠ±Π΅ Π·Π° ΠΌΠΈΡΠΎΠ²ΠΎΠ΅ ΠΏΡΠ΅Π²ΠΎΡΡ ΠΎΠ΄ΡΡΠ²ΠΎ Π² ΡΡΠΈ Π΄Π²Π΅ ΡΠΏΠΎΡ ΠΈ. ΠΠ°ΠΊ ΡΠΆΠ΅ ΠΎΡΠΌΠ΅ΡΠ°Π»ΠΎΡΡ, Π² Π±ΠΎΡΡΠ±Π΅ Π² Π½Π°ΡΠ°Π»Π΅ XX Π²Π΅ΠΊΠ° Π±ΡΠ»Π° ΠΎΠΏΡΡΠ΅Π½Π° ΡΠ°Π·Π°, Π½Π° ΠΊΠΎΡΠΎΡΠΎΠΉ Π±ΠΎΡΡΡΠΈΠ΅ΡΡ ΡΠ΅ΡΡΠΈΡΠΎΡΠΈΠ°Π»ΠΈΡΡΡΠΊΠΈΠ΅ Π΄Π΅ΡΠΆΠ°Π²Ρ ΡΡΡΠ΅ΠΌΠΈΠ»ΠΈΡΡ Π²ΠΊΠ»ΡΡΠΈΡΡ Π² ΡΠ²ΠΎΠΈ Π²Π»Π°Π΄Π΅Π½ΠΈΡ Π²Π΅Π΄ΡΡΠ΅Π΅ ΠΊΠ°ΠΏΠΈΡΠ°Π»ΠΈΡΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ΅ Π³ΠΎΡΡΠ΄Π°ΡΡΡΠ²ΠΎ, ΠΊΠ°ΠΊ ΡΡΠΎ Π±Π΅Π·ΡΡΠΏΠ΅ΡΠ½ΠΎ ΠΏΡΡΠ°Π»ΠΈΡΡ ΡΠ΄Π΅Π»Π°ΡΡ Π€ΡΠ°Π½ΡΠΈΡ ΠΈ ΠΠ½Π³Π»ΠΈΡ Π² ΠΊΠΎΠ½ΡΠ΅ XVII β Π½Π°ΡΠ°Π»Π΅ XVIII Π²Π΅ΠΊΠ°. Π ΡΠΎΠΌΡ ΠΆΠ΅ β ΠΈ ΡΡΠΎ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ Π²Π°ΠΆΠ½ΠΎβ Π·Π° ΡΡΠΊΠ°Π»Π°ΡΠΈΠ΅ΠΉ ΠΌΠ΅ΠΆΠ³ΠΎΡΡΠ΄Π°ΡΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΊΠΎΠ½ΡΠ»ΠΈΠΊΡΠ° Π² Π½Π°ΡΠ°Π»Π΅ XX Π²Π΅ΠΊΠ° ΠΏΠΎΡΡΠΈ ΡΡΠ°Π·Ρ Π½Π°ΡΡΡΠΏΠΈΠ» Π½Π°ΡΠ°ΡΡΠ°ΡΡΠΈΠΉ ΡΠΈΡΡΠ΅ΠΌΠ½ΡΠΉ Ρ Π°ΠΎΡ. Π ΠΏΡΠΎΡΠ»ΠΎΠΌ Π² Π±ΠΎΡΡΠ±Π΅ Π·Π° ΠΌΠΈΡΠΎΠ²ΠΎΠ΅ ΠΏΡΠ΅Π²ΠΎΡΡ ΠΎΠ΄ΡΡΠ²ΠΎ ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ Π€ΡΠ°Π½ΡΠΈΠ΅ΠΉ ΠΈ ΠΠ½Π³Π»ΠΈΠ΅ΠΉ ΠΏΠΎΡΡΠ΅Π±ΠΎΠ²Π°Π»ΠΎΡΡ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ Π²Π΅ΠΊΠ° Π²ΠΎΠΎΡΡΠΆΠ΅Π½Π½ΡΡ ΠΊΠΎΠ½ΡΠ»ΠΈΠΊΡΠΎΠ² ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ Π²Π΅Π»ΠΈΠΊΠΈΠΌΠΈ Π΄Π΅ΡΠΆΠ°Π²Π°ΠΌΠΈ, ΠΏΡΠ΅ΠΆΠ΄Π΅ ΡΠ΅ΠΌ Π°Π½Π°ΡΡ ΠΈΡ Π² ΠΌΠ΅ΠΆΠ³ΠΎΡΡΠ΄Π°ΡΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΡΡ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΡΡ ΠΏΠ΅ΡΠ΅ΡΠΎΡΠ»Π° Π² ΡΠΈΡΡΠ΅ΠΌΠ½ΡΠΉ Ρ Π°ΠΎΡ Π² ΡΠ΅Π·ΡΠ»ΡΡΠ°ΡΠ΅ ΡΠΈΡΠΎΠΊΠΎΠ³ΠΎ Π½Π°ΡΠΎΠ΄Π½ΠΎΠ³ΠΎ Π½Π΅Π΄ΠΎΠ²ΠΎΠ»ΡΡΡΠ²Π°. ΠΠΎ Π² Π½Π°ΡΠ°Π»Π΅ XX Π²Π΅ΠΊΠ° Π°Π½Π°ΡΡ ΠΈΡ ΠΏΠ΅ΡΠ΅ΡΠΎΡΠ»Π° Π² ΡΠΈΡΡΠ΅ΠΌΠ½ΡΠΉ Ρ Π°ΠΎΡ, ΠΏΠΎΡΡΠΈ ΡΡΠ°Π·Ρ ΠΏΠΎΡΠ»Π΅ ΡΠΎΠ³ΠΎ ΠΊΠ°ΠΊ Π²Π΅Π»ΠΈΠΊΠΈΠ΅ Π΄Π΅ΡΠΆΠ°Π²Ρ ΡΠΎΡΠ»ΠΈΡΡ Π΄ΡΡΠ³ Ρ Π΄ΡΡΠ³ΠΎΠΌ Π² ΠΎΡΠΊΡΡΡΠΎΠΌ ΠΏΡΠΎΡΠΈΠ²ΠΎΡΡΠΎΡΠ½ΠΈΠΈ.