15
ΠΠ°Π·Π²Π°Π½ΠΈΠ΅ ΠΆΠΈΠ²ΡΠ΅Π³ΠΎ Π·Π΄Π΅ΡΡ ΠΏΠ»Π΅ΠΌΠ΅Π½ΠΈ, ΠΊΠ°ΠΊ Π² Π°ΡΡΠΈΡΠΈΠΉΡΠΊΠΎΠΌ Π²Π°ΡΠΈΠ°Π½ΡΠ΅ (ΠΠ°ΠΉΠ°ΡΠ½ΠΈ), ΡΠ°ΠΊ ΠΈ Π² ΡΡΠ°ΡΡΡΠΊΠΎΠΌ (ΠΠΈΠ°ΡΡΡ ΠΈ) ΠΈ Π³ΡΠ΅ΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΌ (Π’Π°ΠΎΡ -ΠΎΠΉ), ΠΈΠΌΠ΅Π΅Ρ Ρ ΡΡΡΠΈΡΠΎ-ΡΡΠ°ΡΡΡΠΊΠΎΠ΅ ΠΎΠΊΠΎΠ½ΡΠ°Π½ΠΈΠ΅ βΠΈΠ½ΠΈ, βΡ ΠΈ, ΠΏΡΠΈΡΠ΅ΠΌ Π³ΡΠ΅ΡΠ΅ΡΠΊΠ°Ρ ΠΏΠ΅ΡΠ΅Π΄Π°ΡΠ°, ΠΊΠΎΡΠΎΡΠ°Ρ Π²ΡΡΠ΄ Π»ΠΈ ΠΌΠΎΠ³Π»Π° Π²ΠΎΡΡ ΠΎΠ΄ΠΈΡΡ ΠΊ ΡΡΠ°ΡΡΡΠΊΠΎΠΉ ΡΡΠ°Π΄ΠΈΡΠΈΠΈ, Π²Π΅ΡΠΎΡΡΠ½ΠΎ, Π²ΠΎΡΠΏΡΠΎΠΈΠ·Π²ΠΎΠ΄ΠΈΡ ΡΠ°ΠΌΠΎΠ½Π°Π·Π²Π°Π½ΠΈΠ΅. Π₯Π°ΡΠ°ΠΊΡΠ΅ΡΠ½ΠΎ Π΄Π»Ρ Ρ ΡΡΡΠΈΡΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ·ΡΠΊΠ° ΠΈ ΡΠ΅ΡΠ΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠ΅ Π½Π°ΡΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ Π΄||Ρ. ΠΠ΄Π½Π°ΠΊΠΎ Ρ ΡΡΡΠΈΡΡΠΊΠΈΠ΅ ΡΡΠ½ΠΎΠ½ΠΈΠΌΡ ΠΌΠΎΠ³Π»ΠΈ Π±ΡΡΠΎΠ²Π°ΡΡ Π² ΡΡΠΎΠΌ ΡΠ°ΠΉΠΎΠ½Π΅ ΠΈ ΠΏΠΎΡΠ»Π΅ ΡΡΠ΅ΡΠΈ Ρ ΡΡΡΠΈΡΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ·ΡΠΊΠ° ΠΌΠ΅ΡΡΠ½ΡΠΌ Π½Π°ΡΠ΅Π»Π΅Π½ΠΈΠ΅ΠΌ, ΠΈ Π½Π΅ ΠΈΡΠΊΠ»ΡΡΠ΅Π½ΠΎ, ΡΡΠΎ ΠΏΠ»Π΅ΠΌΡ ΡΠ°ΠΎΡ ΠΎΠ² Ρ ΡΠ΅ΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ΠΌ Π²ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½ΠΈ Π³ΡΡΠ·ΠΈΠ½ΠΈΠ·ΠΈΡΠΎΠ²Π°Π»ΠΎΡΡ (ΡΠΎΡΠ½Π΅Π΅, ΡΠ°Π½ΠΈΠ·ΠΈΡΠΎΠ²Π°Π»ΠΎΡΡ); Π° Π²ΠΏΠΎΡΠ»Π΅Π΄ΡΡΠ²ΠΈΠΈ Π΄Π°Π½Π½Π°Ρ ΡΠ΅ΡΡΠΈΡΠΎΡΠΈΡ Π±ΡΠ»Π° ΠΌΠ΅ΡΡΠΎΠΌ ΠΈΠ½ΡΠ΅Π½ΡΠΈΠ²Π½ΡΡ Π°ΡΠΌΡΠ½ΠΎ-ΡΠ°Π½ΡΠΊΠΈΡ ΠΊΠΎΠ½ΡΠ°ΠΊΡΠΎΠ².
16
Π¦Π°ΡΠΈ ΡΠ°ΡΠΏΠΎΠ»ΠΎΠΆΠ΅Π½Π½ΠΎΠΉ Π·Π΄Π΅ΡΡ ΠΎΠ±Π»Π°ΡΡΠΈ Π¨ΡΠ±ΡΠΈΠ° (Π½Π°Π·Π²Π°Π½ΠΈΠ΅ ΠΊΠΎΡΠΎΡΠΎΠΉ, Π²Π΅ΡΠΎΡΡΠ½ΠΎ, ΡΠ²ΡΠ·Π°Π½ΠΎ Ρ ΡΡΠ½ΠΎΠ½ΠΈΠΌΠΎΠΌ ΡΡΠ±Π°ΡΠ΅ΠΉΡΠ΅Π²-Ρ ΡΡΡΠΈΡΠΎΠ²) Π½ΠΎΡΠΈΠ»ΠΈ Ρ ΡΡΡΠΈΡΡΠΊΠΈΠ΅ ΠΈΠΌΠ΅Π½Π° Π² IXβVII Π²Π². Π΄ΠΎ Π½.Ρ.
17
ΠΠ°Π½Π½ΡΠ΅ ΠΎΠ± ΠΈΠΌΠ΅Π½Π°Ρ ΡΠΎΠ±ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΡΡ ΠΈ ΡΠ°ΡΠΏΠΎΠ»ΠΎΠΆΠ΅Π½Π½ΠΎΠΉ Π·Π΄Π΅ΡΡ ΡΡΡΠ°Π½Π΅ Π₯ΡΠ±ΡΡΠΊΠΈΠ° (ΠΈΠ»ΠΈ ΠΠ°ΠΈΡΠΈ Π² ΡΠ·ΠΊΠΎΠΌ ΡΠΌΡΡΠ»Π΅ ΡΠ»ΠΎΠ²Π°) ΠΎΡΠ΅Π½Ρ ΡΠΊΡΠ΄Π½Ρ ΠΈ ΠΏΡΠΎΡΠΈΠ²ΠΎΡΠ΅ΡΠΈΠ²Ρ.
18
ΠΠ΄Π΅ΡΡ Π² Π³. ΠΡΠ·Π°Π½Π΅ (ΡΠΎΠ²Ρ. Π’Π΅Π»Π»Ρ-Π₯Π°Π»Π°Ρ), Π΅ΡΠ΅ Π² VIIIβVII Π²Π². Π΄ΠΎ Π½.Ρ Π²ΡΡΡΠ΅ΡΠ°ΡΡΡΡ Π½Π΅ΡΠ΅ΠΌΠΈΡΡΠΊΠΈΠ΅, ΠΌΠΎΠΆΠ΅Ρ Π±ΡΡΡ, ΠΈ Ρ ΡΡΡΠΈΡΡΠΊΠΈΠ΅ ΠΈΠΌΠ΅Π½Π°.
19
ΠΡΠ° ΠΎΠ±Π»Π°ΡΡΡ Π±ΡΠ»Π°, ΠΏΠΎ Π΄Π°Π½Π½ΡΠΌ Π³ΡΠ΅ΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ Π°Π²ΡΠΎΡΠΎΠ² Π½Π°ΡΠ΅Π»Π΅Π½Π° (ΠΏΠΎ ΠΊΡΠ°ΠΉΠ½Π΅ΠΉ ΠΌΠ΅ΡΠ΅ ΡΠ°ΡΡΠΈΡΠ½ΠΎ) ΠΊΠ°ΡΠ΄ΡΡ Π°ΠΌΠΈ (Π½Π°Π·Π²Π°Π½ΠΈΠ΅, Π²ΠΈΠ΄ΠΈΠΌΠΎ, Ρ ΡΡΡΠΈΡΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΠΏΡΠΎΠΈΡΡ ΠΎΠΆΠ΄Π΅Π½ΠΈΡ); ΠΎΠ·Π΅ΡΠΎ Π£ΡΠΌΠΈΡ Π½ΠΎΡΠΈΠ»ΠΎ Π½Π°Π·Π²Π°Π½ΠΈΠ΅ Π½Π΅ ΠΠ°ΡΠΈΠ°Π½ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΠΈΠ»ΠΈ ΠΠ°Π½ΡΠΈΠ°Π½ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ, ΡΡΠΎ ΡΠ²ΡΠ·ΡΠ²Π°Π΅ΡΡΡ Ρ ΡΡΠ½ΠΎΠ½ΠΈΠΌΠΎΠΌ ΠΌΠ°ΡΠΈΠ΅Π½ΠΎΠ², Π° ΡΡΠΎ Π½Π°Π·Π²Π°Π½ΠΈΠ΅, Π² ΡΠ²ΠΎΡ ΠΎΡΠ΅ΡΠ΅Π΄Ρ, ΠΏΠΎ-Π²ΠΈΠ΄ΠΈΠΌΠΎΠΌΡ, ΡΠΎΠΆΠ΄Π΅ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎ Π½Π°Π·Π²Π°Π½ΠΈΡ Ρ ΡΡΡΠΈΡΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ Π³ΠΎΡΡΠ΄Π°ΡΡΡΠ²Π° ΠΠΈΡΠ°Π½Π½ΠΈ. ΠΠΎ ΠΠ΅ΡΠΎΠ΄ΠΎΡΡ, ΠΌΠ°ΡΠΈΠ΅Π½Ρ, ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΡ ΠΎΠ½ Π½Π°Π·ΡΠ²Π°Π΅Ρ Π² ΡΠΈΡΠ»Π΅ ΡΠ΅ΡΡΡΠ΅Ρ ΠΎΡΠ½ΠΎΠ²Π½ΡΡ ΡΡΠ½ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ Π³ΡΡΠΏΠΏ ΠΡΠΌΡΠ½ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ Π½Π°Π³ΠΎΡΡΡ Π΄Π»Ρ Π²ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½ΠΈ ΠΎΠΊΠΎΠ»ΠΎ 500 Π³. Π΄ΠΎ Π½.Ρ. (III, 93-94), ΠΆΠΈΠ»ΠΈ Ρ Π²Π΅ΡΡ ΠΎΠ²ΡΠ΅Π² ΡΠ΅ΠΊ ΠΠ°Π»ΠΈΡΠ° I, 72; V, 49), ΠΡΠ°ΠΊΡΠ° (I, 202) ΠΈ ΠΎΠ΄Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΈΠ· ΠΏΡΠΈΡΠΎΠΊΠΎΠ² Ρ. Π’ΠΈΠ³ΡΠ° (I, 189; V, 52). Π’Π°ΠΊ ΠΊΠ°ΠΊ ΠΎΡΡΠ°Π»ΡΠ½ΡΠ΅ ΡΡΠΈ Π³ΡΡΠΏΠΏΡ ΠΎΡΠΎΠΆΠ΄Π΅ΡΡΠ²Π»ΡΡΡΡΡ Ρ ΡΡΠ°ΡΡΠ°ΠΌΠΈ (Π°Π»Π°ΡΠΎΠ΄ΠΈΠΈ), ΠΏΡΠΎΡΠΎΠ°ΡΠΌΡΠ½Π°ΠΌΠΈ (Π°ΡΠΌΠ΅Π½ΠΈΠΈ) ΠΈ ΠΏΡΠΎΡΠΎΠ³ΡΡΠ·ΠΈΠ½Π°ΠΌΠΈ (ΡΠ°ΡΠΏΠΈΡΡ), ΡΠΎ, ΠΎΡΠ΅Π²ΠΈΠ΄Π½ΠΎ, ΠΌΠ°ΡΠΈΠ΅Π½Ρ ΠΌΠΎΠ³ΡΡ Π±ΡΡΡ Π»ΠΈΡΡ Ρ ΡΡΡΠΈΡΠ°ΠΌΠΈ.
20
ΠΠ± ΡΡΠΈΡ ΡΠ·ΡΠΊΠ°Ρ ΡΠΌ. Π. Π. ΠΠ΅Π»ΠΈΠΊΠΈΡΠ²ΠΈΠ»ΠΈ, Π£ΡΠ°ΡΡΡΠΊΠΈΠ΅ ΠΊΠ»ΠΈΠ½ΠΎΠΎΠ±ΡΠ°Π·Π½ΡΠ΅ Π½Π°Π΄ΠΏΠΈΡΠΈ, Π., 1960; Π. Π. ΠΡΡΠΊΠΎΠ½ΠΎΠ², Π‘ΡΠ°Π²Π½ΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎ-Π³ΡΠ°ΠΌΠΌΠ°ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΉ ΠΎΠ±Π·ΠΎΡ Ρ ΡΡΡΠΈΡΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΠΈ ΡΡΠ°ΡΡΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ·ΡΠΊΠΎΠ², Β«ΠΠ΅ΡΠ΅Π΄Π½Π΅Π°Π·ΠΈΠ°ΡΡΠΊΠΈΠΉ ΡΠ±ΠΎΡΠ½ΠΈΠΊΒ», Π., 1961, ΡΡΡ. 369 ΠΈ ΡΠ».; Π΅Π³ΠΎ ΠΆΠ΅, Π―Π·ΡΠΊΠΈ Π΄ΡΠ΅Π²Π½Π΅ΠΉ ΠΠ΅ΡΠ΅Π΄Π½Π΅ΠΉ ΠΠ·ΠΈΠΈ, Π., 1967.
21
ΠΠ°ΠΊ ΡΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°Π΅Ρ Π. Π. ΠΠ΅Π»ΠΈΠΊΠΈΡΠ²ΠΈΠ»ΠΈ, ΠΠ°ΠΈΡΠΈ-Π£ΡΠ°ΡΡΡ, Π’Π±ΠΈΠ»ΠΈΡΠΈ, 1954, ΡΡΡ. 108-110, ΡΠΎΠΏΠΎΠ½ΠΈΠΌΠΈΠΊΠ° ΡΡΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ°ΠΉΠΎΠ½Π° Π±Π»ΠΈΠ·ΠΊΠ° ΠΊ ΡΠΎΠΏΠΎΠ½ΠΈΠΌΠΈΠΊΠ΅ ΡΠ΅Π½ΡΡΠ°Π»ΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ Π£ΡΠ°ΡΡΡ. Π ΡΠΎ ΠΆΠ΅ Π²ΡΠ΅ΠΌΡ Π΄Π»Ρ Π³Π΅ΠΎΠ³ΡΠ°ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ Π½Π°Π·Π²Π°Π½ΠΈΠΉ Π·Π΄Π΅ΡΡ Ρ Π°ΡΠ°ΠΊΡΠ΅ΡΠ΅Π½ ΡΡΡΡΠΈΠΊΡ βΠΈΡ, Π½Π΅ Ρ Π°ΡΠ°ΠΊΡΠ΅ΡΠ½ΡΠΉ Π½ΠΈ Π΄Π»Ρ Ρ ΡΡΡΠΈΡΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ, Π½ΠΈ Π΄Π»Ρ ΡΡΠ°ΡΡΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ. Π£ΡΠ°ΡΡΡΠΊΠΈΠ΅ ΠΈΡΡΠΎΡΠ½ΠΈΠΊΠΈ Π½Π΅ΡΠ΅Π΄ΠΊΠΎ Π΄Π°ΡΡ ΠΏΠ»Π΅ΠΌΠ΅Π½Π°ΠΌ ΡΡΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ°ΠΉΠΎΠ½Π° ΠΎΠ±ΡΠ΅Π΅ Π½Π°Π·Π²Π°Π½ΠΈΠ΅ ΡΡΠΈΡΠ½ΠΈ ΠΈΠ»ΠΈ ΡΡΠΈΡΡ ΠΈ (βΠ½ΠΈ ΠΈ βΡ ΠΈ Π·Π΄Π΅ΡΡ ΡΡΠ°ΡΡΡΠΊΠΈΠ΅ ΠΎΠΊΠΎΠ½ΡΠ°Π½ΠΈΡ ΠΏΡΠΈΠ½Π°Π΄Π»Π΅ΠΆΠ½ΠΎΡΡΠΈ, Π²ΡΠΎΠ΄Π΅ ΡΡΡΡΠΊΠΈΡ βΠ΅Ρ ΠΈΠ»ΠΈ βΡΠΊΠΈΠΉ). ΠΡΠ΅Π½Ρ ΠΏΡΠ΅Π΄ΠΏΠΎΠ»ΠΎΠΆΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎ Π. Π. ΠΠ΅Π»ΠΈΠΊΠΈΡΠ²ΠΈΠ»ΠΈ ΡΡΠ°Π²ΠΈΡ Π²ΠΎΠΏΡΠΎΡ ΠΎ Π²ΠΎΠ·ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎΡΡΠΈ ΡΠΎΠΏΠΎΡΡΠ°Π²ΠΈΡΡ ΡΠΏΠΎΠΌΡΠ½ΡΡΡΠΉ Β«ΡΡΠΈΠ²ΡΠΊΠΈΠΉΒ» ΡΡΡΡΠΈΠΊΡ βΠΈΠ² (ΡΠΎΡΠ½Π΅Π΅ βΠΈΡ, Ρ Π³Π»Π°ΡΠ½ΡΠΌ βΡ) Ρ Π³ΡΡΠ·ΠΈΠ½ΡΠΊΠΈΠΌ ΡΡΡΡΠΈΠΊΡΠΎΠΌ ΠΌΠ½ΠΎΠΆΠ΅ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΡΠΈΡΠ»Π° βΡΠ± (ΠΠ°ΠΈΡΠΈ-Π£ΡΠ°ΡΡΡ, ΡΡΡ. 116; ΠΊ ΡΠ»Π°ΠΌΡΠΊΠΎΠΌΡ ΠΈ, Π²ΠΎΠ·ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ, Π»ΡΠ»Π»ΡΠ±Π΅ΠΉΡΠΊΠΎΠΌΡ ΡΠΎΡΠΌΠ°Π½ΡΡ βΠΏΠ΅, βΠ±Π΅ ΠΎΠ½ Π²ΡΡΠ΄ Π»ΠΈ ΠΈΠΌΠ΅Π΅Ρ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅). Π‘ΠΎΠΏΠΎΡΡΠ°Π²Π»Π΅Π½ΠΈΠ΅ ΡΡΠΈΠ²ΡΠ΅Π² Ρ ΡΡΠΈΡΠΌΠΈ Π°Π½ΡΠΈΡΠ½ΡΡ ΠΈ Π°ΡΠΌΡΠ½ΡΠΊΠΈΡ Π°Π²ΡΠΎΡΠΎΠ², ΠΆΠΈΠ²ΡΠΈΡ Π² ΡΠΎΠ²ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½Π½ΠΎΠΌ Π‘ΠΎΠ²Π΅ΡΡΠΊΠΎΠΌ ΠΠ·Π΅ΡΠ±Π°ΠΉΠ΄ΠΆΠ°Π½Π΅, ΠΈ Ρ ΡΠΎΠ²ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½Π½ΠΎΠΉ ΡΡΠ½ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΉ Π³ΡΡΠΏΠΏΠΎΠΉ ΡΠ΄ΠΈΠ½, ΠΆΠΈΠ²ΡΡΠΈΡ Π½Π° Π³ΡΠ°Π½ΠΈΡΠ΅ ΠΠ·Π΅ΡΠ±Π°ΠΉΠ΄ΠΆΠ°Π½Π° ΠΈ ΠΡΡΠ·ΠΈΠ½, ΠΎΡΠ½ΠΎΠ²Π°Π½ΠΎ ΡΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ Π½Π° Π½Π΅ΠΊΠΎΡΠΎΡΠΎΠΌ ΡΡ ΠΎΠ΄ΡΡΠ²Π΅ Π½Π°Π·Π²Π°Π½ΠΈΠΉ ΠΈ Π΄ΠΎΠΊΠ°Π·Π°ΡΠ΅Π»ΡΠ½ΡΠΌ ΡΡΠΈΡΠ°ΡΡΡΡ ΠΏΠΎΠΊΠ° Π½Π΅ ΠΌΠΎΠΆΠ΅Ρ.
22
Π. Π. ΠΡΡΡΠΈΠ½, ΠΡΡ Π΅ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠ΅ ΡΠ°ΡΠΊΠΎΠΏΠΊΠΈ Π² Π’ΡΠΈΠ°Π»Π΅ΡΠΈ, I, Π’Π±ΠΈΠ»ΠΈΡΠΈ, 1941, ΡΡΡ. 78 ΡΠ».; Π. Π. ΠΠ½Π°ΡΠ°ΠΊΠ°Π½ΡΠ½, Π Π°ΡΠΊΠΎΠΏΠΊΠΈ ΠΊΡΡΠ³Π°Π½ΠΎΠ² Π½Π° ΠΏΠΎΠ±Π΅ΡΠ΅ΠΆΡΠ΅ ΠΎΠ·. Π‘Π΅Π²Π°Π½ Π² 1956 Π³., Β«Π‘ΠΎΠ²Π΅ΡΡΠΊΠ°Ρ Π°ΡΡ Π΅ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΒ», 1957, β2, ΡΡΡ. 146 ΡΠ».; ΡΡ. Π. Π. ΠΠΈΠΎΡΡΠΎΠ²ΡΠΊΠΈΠΉ, Π£ΡΠ°ΡΡΡΠΊΠΈΠ΅ Π½Π°Π΄ΠΏΠΈΡΠΈ ΠΈΠ· ΡΠ°ΡΠΊΠΎΠΏΠΎΠΊ ΠΠ°ΡΠΌΠΈΡ-Π±Π»ΡΡΠ°, Π² ΠΊΠ½.: Π. Π. ΠΡΡΠΊΠΎΠ½ΠΎΠ², Π£ΡΠ°ΡΡΡΠΊΠΈΠ΅ ΠΏΠΈΡΡΠΌΠ° ΠΈ Π΄ΠΎΠΊΡΠΌΠ΅Π½ΡΡ, Π.-Π., 1963. ΡΡΡ. 11.
23
Π ΡΠ°ΠΌΠΎΠ΅ Π½Π΅Π΄Π°Π²Π½Π΅Π΅ Π²ΡΠ΅ΠΌΡ Π. Π. ΠΠΆΠ°ΡΠΊΡΠ½ΠΎΠΌ Π±ΡΠ»Π° Π²ΡΠ΄Π²ΠΈΠ½ΡΡΠ° Π³ΠΈΠΏΠΎΡΠ΅Π·Π° ΠΎ ΡΠΎΠ΄ΡΡΠ²Π΅ ΡΡΠ°ΡΡΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ·ΡΠΊΠ° Ρ ΠΈΠ½Π΄ΠΎΠ΅Π²ΡΠΎΠΏΠ΅ΠΉΡΠΊΠΈΠΌ (Π. Π. ΠΠΆΠ°ΡΠΊΡΠ½. Π£ΡΠ°ΡΡΡΠΊΠΈΠΉ ΠΈ ΠΈΠ½Π΄ΠΎΠ΅Π²ΡΠΎΠΏΠ΅ΠΉΡΠΊΠΈΠΉ ΡΠ·ΡΠΊΠΈ. ΠΡΠ΅Π²Π°Π½, 1963). ΠΠ½ Π½Π΅ ΡΡΠ°Π²ΠΈΡ Π²ΠΎΠΏΡΠΎΡΠ° ΠΎ ΠΏΡΠΈΠ½Π°Π΄Π»Π΅ΠΆΠ½ΠΎΡΡΠΈ ΡΡΠ°ΡΡΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΠΊ ΡΠ°ΠΌΠΎΠΉ ΠΈΠ½Π΄ΠΎΠ΅Π²ΡΠΎΠΏΠ΅ΠΉΡΠΊΠΎΠΉ ΡΠ΅ΠΌΡΠ΅, Π° Π»ΠΈΡΡ ΠΎ ΡΠΎΠ΄ΡΡΠ²Π΅ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ ΠΎΡΠ΄Π°Π»Π΅Π½Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΏΠΎΡΡΠ΄ΠΊΠ° ΠΌΠ΅ΠΆΠ΄Ρ ΡΡΠΈΠΌ ΡΠ·ΡΠΊΠΎΠΌ ΠΈ ΠΏΡΠ΅Π΄ΠΊΠΎΠΌ ΠΈΠ½Π΄ΠΎΠ΅Π²ΡΠΎΠΏΠ΅ΠΉΡΠΊΠΈΡ ΡΠ·ΡΠΊΠΎΠ² β ΠΈΠ½Π΄ΠΎΠ΅Π²ΡΠΎΠΏΠ΅ΠΉΡΠΊΠΈΠΌ ΡΠ·ΡΠΊΠΎΠΌ-ΠΎΡΠ½ΠΎΠ²ΠΎΠΉ. ΠΠ΄Π½Π°ΠΊΠΎ Π²ΡΡΠ΄ Π»ΠΈ Π³ΠΈΠΏΠΎΡΠ΅Π·Π° Π. Π. ΠΠΆΠ°ΡΠΊΡΠ½Π° ΠΌΠΎΠΆΠ΅Ρ Π±ΡΡΡ ΠΏΡΠΈΠ½ΡΡΠ°, ΡΠ°ΠΊ ΠΊΠ°ΠΊ ΡΡΠ°ΡΡΡΠΊΠΈΠΉ ΠΌΠ°ΡΠ΅ΡΠΈΠ°Π», ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΠΌ ΠΎΠ½ ΠΎΠΏΠ΅ΡΠΈΡΠΎΠ²Π°Π», Π² Π·Π½Π°ΡΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎΠΉ ΠΌΠ΅ΡΠ΅ ΡΡΠ΅Π±ΡΠ΅Ρ ΠΏΠ΅ΡΠ΅ΡΠΌΠΎΡΡΠ° Π² ΡΠ²Π΅ΡΠ΅ Π½ΠΎΠ²Π΅ΠΉΡΠΈΡ Π³ΡΠ°ΠΌΠΌΠ°ΡΠΈΠΊΠΎ-Π»Π΅ΠΊΡΠΈΠΊΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°Π½ΠΈΠΉ, Π° Π½Π° Π²ΡΠ²ΠΎΠ΄Π°Ρ Π°Π²ΡΠΎΡΠ° Π»Π΅ΠΆΠΈΡ ΠΏΠ΅ΡΠ°ΡΡ ΡΡΠ΅Π·ΠΌΠ΅ΡΠ½ΡΡ ΡΠ²Π»Π΅ΡΠ΅Π½ΠΈΠΉ ΠΈ Π½Π΅ΠΊΠΎΡΠΎΡΡΡ Π½Π°ΡΡΠΆΠ΅ΠΊ; ΠΈΠ·Π²Π΅ΡΡΠ½ΡΠΉ ΠΏΡΠΎΡΠ΅Π½Ρ ΡΠ»ΠΎΠ², ΠΎΠ±ΡΠΈΡ Π΄Π»Ρ ΡΡΠ°ΡΡΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΠΈ ΠΈΠ½Π΄ΠΎΠ΅Π²ΡΠΎΠΏΠ΅ΠΉΡΠΊΠΈΡ , ΡΡΡΠ°Π½ΠΎΠ²Π»Π΅Π½ Π’. Π. ΠΠΆΠ°ΡΠΊΡΠ½ΠΎΠΌ Ρ Π΄ΠΎΡΡΠ°ΡΠΎΡΠ½ΠΎΠΉ ΡΡΠ΅ΠΏΠ΅Π½ΡΡ Π²Π΅ΡΠΎΡΡΠΈΡ; ΡΡΠ΄Π° ΠΎΡΠ½ΠΎΡΡΡΡΡ ΡΠ°ΠΊΠΈΠ΅ ΡΠ»ΠΎΠ²Π°, ΠΊΠ°ΠΊ ΡΡΠ°ΡΡΡΠΊ. Π°Ρβ Β«ΠΏΠΎΠΆΠΈΡΠ°ΡΡ, ΠΈΡΡΡΠ΅Π±Π»ΡΡΡΒ», Π±ΡΡΠ³Π°Π½Π° Β«ΠΊΡΠ΅ΠΏΠΎΡΡΡΒ», Π³ΡΠ½ΡΡΠ΅ Β«Π±ΠΈΡΠ²Π°Β» ΠΈ Ρ.ΠΏ. ΠΠΎ ΡΡΠΎ, ΠΏΠΎ-Π²ΠΈΠ΄ΠΈΠΌΠΎΠΌΡ, Π΄ΠΎΠ»ΠΆΠ½ΠΎ Π±ΡΡΡ ΠΎΠ±ΡΡΡΠ½Π΅Π½ΠΎ Π΄ΠΎΠΈΡΡΠΎΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΌΠΈ ΠΊΠΎΠ½ΡΠ°ΠΊΡΠ°ΠΌΠΈ ΡΡΠ°ΡΡΠΎΠ² Ρ ΠΈΠ½Π΄ΠΎΠ΅Π²ΡΠΎΠΏΠ΅ΠΉΡΠ°ΠΌΠΈ-Π°Π½Π°ΡΠΎΠ»ΠΈΠΉΡΠ°ΠΌΠΈ (ΡΠ³ΠΎ-Π²ΠΎΡΡΠΎΡΠ½ΠΎΠΉ ΠΏΠΎΠ΄Π³ΡΡΠΏΠΏΡ), Π° Π½Π΅ ΡΠΎΠ΄ΡΡΠ²ΠΎΠΌ ΡΡΠ°ΡΡΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ Ρ ΠΏΡΠ°ΠΈΠ½Π΄ΠΎΠ΅Π²ΡΠΎΠΏΠ΅ΠΉΡΠΊΠΈΠΌ ΡΠ·ΡΠΊΠΎΠΌ; Π½ΠΈ Π² Π³ΡΠ°ΠΌΠΌΠ°ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΉ ΡΡΡΡΠΊΡΡΡΠ΅, Π½ΠΈ Π²ΠΎ Π²Π½Π΅ΡΠ½Π΅ΠΌ ΠΎΡΠΎΡΠΌΠ»Π΅Π½ΠΈΠΈ Π³ΡΠ°ΠΌΠΌΠ°ΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ ΠΏΠΎΠΊΠ°Π·Π°ΡΠ΅Π»Π΅ΠΉ ΡΡΠ°ΡΡΡΠΊΠΈΠΉ Π½Π΅ ΡΠ²Π»ΡΠ΅Ρ ΡΡ ΠΎΠ΄ΡΡΠ²Π° Ρ ΠΏΡΠ°ΠΈΠ½Π΄ΠΎΠ΅Π²ΡΠΎΠΏΠ΅ΠΉΡΠΊΠΈΠΌ. Π‘Π»Π΅Π΄ΡΠ΅Ρ ΠΎΡΠΌΠ΅ΡΠΈΡΡ, ΡΡΠΎ Π½Π΅Π±ΠΎΠ»ΡΡΠΎΠΉ ΡΠ»ΠΎΠΉ Π»Π΅ΠΊΡΠΈΠΊΠΈ, ΡΠ²ΠΈΠ΄Π΅ΡΠ΅Π»ΡΡΡΠ²ΡΡΡΠ΅ΠΉ ΠΎ Π΄ΠΎΠΈΡΡΠΎΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΡ ΠΊΠΎΠ½ΡΠ°ΠΊΡΠ°Ρ Ρ ΠΈΠ½Π΄ΠΎΠ΅Π²ΡΠΎΠΏΠ΅ΠΉΡΠ°ΠΌΠΈ, ΠΎΠ±Π½Π°ΡΡΠΆΠ΅Π½ ΠΈ Π² ΠΊΠ°ΡΡΠ²Π΅Π»ΡΡΠΊΠΈΡ ΡΠ·ΡΠΊΠ°Ρ , ΡΠΌ. Π. Π. ΠΠ»ΠΈΠΌΠΎΠ², ΠΡΠΈΠΌΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΉ ΡΠ»ΠΎΠ²Π°ΡΡ ΠΊΠ°ΡΡΠ²Π΅Π»ΡΡΠΊΠΈΡ ΡΠ·ΡΠΊΠΎΠ², Π., 1964, ΡΡΡ. 28. Π‘ΡΠ΅Π΄ΠΈΠ·Π΅ΠΌΠ½ΠΎΠΌΠΎΡΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΠΏΡΠΎΠΈΡΡ ΠΎΠΆΠ΄Π΅Π½ΠΈΡ (ΡΠ΅ΡΠ΅Π· ΠΏΠΎΡΡΠ΅Π΄ΡΡΠ²ΡΡΡΠ΅Π΅ Π·Π²Π΅Π½ΠΎ?), Π²ΠΎΠ·ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ, Π³ΡΡΠ·. Π³Π²ΠΈΠ½ΠΎ Β«Π²ΠΈΠ½ΠΎΒ» (ΡΡ. Π΄Ρ.-Π°ΡΠΌ. Π³ΠΈΠ½ΠΈ, Ρ Π΅ΡΡΡΠΊ. Π²ΠΈΠΉΠ°Π½Π°. ΠΡΠΎ ΡΠ»ΠΎΠ²ΠΎ β ΠΏΡΠ°ΠΈΠ½Π΄ΠΎΠ΅Π²ΡΠΎΠΏΠ΅ΠΉΡΠΊΠ°Ρ ΠΎΡΠ½ΠΎΠ²Π° Π΅Π³ΠΎ *Π²ΠΎΠΉΠ½ΠΎβ ΠΏΡΠΎΡΠ»Π΅ΠΆΠΈΠ²Π°Π΅ΡΡΡ ΠΈ ΡΡΠ΅Π΄ΠΈΠ·Π΅ΠΌΠ½ΠΎΠΌΠΎΡΡΠΊΠΈΡ ΠΈΠ½Π΄ΠΎΠ΅Π²ΡΠΎΠΏΠ΅ΠΉΡΠΊΠΈΡ ΡΠ·ΡΠΊΠ°Ρ . β Π½Π°ΠΏΡ. Π»Π°ΡΠΈΠ½ΡΠΊ. Π²ΠΈΠ½ΡΠΌ, Π³ΡΠ΅Ρ. [Π²]ΠΎΠΉΠ½ΠΎΠ½, β Π½ΠΎ ΡΠ°ΠΊΠΆΠ΅ Π² ΡΠ΅ΠΌΠΈΡΡΠΊΠΈΡ , β Π΄ΡΠ΅Π²Π½Π΅ΠΉΡΠ°Ρ ΡΠΎΡΠΌΠ° *Π²Π°ΠΉΠ½).
24
Π‘ΠΌ. Π. Π. Π¨Π°Π½ΠΈΠ΄Π·Π΅, Π―Π·ΡΠΊ ΠΈ ΠΏΠΈΡΡΠΌΠΎ ΠΊΠ°Π²ΠΊΠ°Π·ΡΠΊΠΈΡ Π°Π»Π±Π°Π½ΡΠ΅Π², Β«Π’ΡΡΠ΄Ρ XXV ΠΠ΅ΠΆΠ΄ΡΠ½Π°ΡΠΎΠ΄Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΊΠΎΠ½Π³ΡΠ΅ΡΡΠ° Π²ΠΎΡΡΠΎΠΊΠΎΠ²Π΅Π΄ΠΎΠ²Β», III, Π., 1963, ΡΡΡ. 507-518. ΠΠΈΠ²ΡΠΈΠ΅ ΡΠΆΠ½Π΅Π΅ ΠΊΡΡΠΈΠ΅Π² Π»ΡΠ»Π»ΡΠ±Π΅ΠΈ, ΠΊΠ°ΡΡΠΈΡΡ ΠΈ ΡΠ»Π°ΠΌΠΈΡΡ ΠΏΡΠΈΠ½Π°Π΄Π»Π΅ΠΆΠ°Π»ΠΈ, ΠΊΠ°ΠΊ ΠΊΠ°ΠΆΠ΅ΡΡΡ, ΠΊ Π΄ΡΡΠ³ΠΎΠΉ ΡΠ·ΡΠΊΠΎΠ²ΠΎΠΉ ΡΠ΅ΠΌΡΠ΅.
25
Π ΡΠ΄ ΠΈΡΡΠ»Π΅Π΄ΠΎΠ²Π°ΡΠ΅Π»Π΅ΠΉ ΡΠ²ΡΠ·ΡΠ²Π°Π΅Ρ ΠΊΡΠ»ΡΡΡΡΡ Π’Π΅Π»Π»Ρ-Π₯Π°Π»Π°ΡΠ° Ρ ΠΏΡΠ΅Π΄ΠΏΠΎΠ»Π°Π³Π°Π΅ΠΌΡΠΌ Π΄ΠΎΡ ΡΡΡΠΈΡΡΠΊΠΈΠΌ Π½Π°ΡΠ΅Π»Π΅Π½ΠΈΠ΅ΠΌ, ΠΊ ΠΊΠΎΡΠΎΡΠΎΠΌΡ, ΡΠΎΠ³Π»Π°ΡΠ½ΠΎ Π΄Π°Π½Π½ΠΎΠΉ ΡΠΎΡΠΊΠ΅ Π·ΡΠ΅Π½ΠΈΡ, ΠΏΠ΅ΡΠ²ΠΎΠ½Π°ΡΠ°Π»ΡΠ½ΠΎ ΠΎΡΠ½ΠΎΡΠΈΠ»ΠΎΡΡ ΠΎΠ±ΠΎΠ·Π½Π°ΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ Β«ΡΡΠ±Π°ΡΠ΅ΠΉΡΡΒ».
26
Π. Π. ΠΠΈΠΎΡΡΠΎΠ²ΡΠΊΠΈΠΉ, Π£ΡΠ°ΡΡΡΠΊΠΈΠ΅ Π½Π°Π΄ΠΏΠΈΡΠΈ ΠΈΠ· ΡΠ°ΡΠΊΠΎΠΏΠΎΠΊ ΠΠ°ΡΠΌΠΈΡ-Π±Π»ΡΡΠ°, Π² ΠΊΠ½.: Π. Π. ΠΡΡΠΊΠΎΠ½ΠΎΠ², Π£ΡΠ°ΡΡΡΠΊΠΈΠ΅ ΠΏΠΈΡΡΠΌΠ° ΠΈ Π΄ΠΎΠΊΡΠΌΠ΅Π½ΡΡ, Π.-Π., 1963, ΡΡΡ. 10.
27
ΠΠ±Π·ΠΎΡ ΠΏΡΠΎΠ±Π»Π΅ΠΌΡ ΠΈ ΠΏΠΎΡΡΠ°Π½ΠΎΠ²ΠΊΡ Π²ΠΎΠΏΡΠΎΡΠ° ΡΠΌ.: Π . Π. ΠΡΠ½ΡΠ°Π΅Π², ΠΡΠ΅Π²Π½Π΅ΠΉΡΠ°Ρ ΠΊΡΠ»ΡΡΡΡΠ° Π‘Π΅Π²Π΅ΡΠΎ-Π²ΠΎΡΡΠΎΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΠ°Π²ΠΊΠ°Π·Π°, ΠΠΠ Π‘Π‘Π‘Π , β 100, Π., 1961; Π. Piotrovsky, The Aeneolithic Culture of Transcaucasia In the Third Millennium Π. Π‘., Β«VI International Congress of Prehistoric and Protohistoric Sciences, Reports and Communications by Archaeologists of the USSRΒ», Moscow, 1962; Π. X. ΠΡΡΠ½Π°ΡΠ΅Π²Π° ΠΈ Π’. H. Π§ΡΠ±ΠΈΠ½ΠΈΡΠ²ΠΈΠ»ΠΈ, ΠΡΡΠΎΡΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠ΅ Π·Π½Π°ΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅ ΡΠΆΠ½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΠ°Π²ΠΊΠ°Π·Π° Π² III ΡΡΡΡΡΠ΅Π»Π΅ΡΠΈΠΈ Π΄ΠΎ Π½.Ρ., Β«Π‘ΠΎΠ²Π΅ΡΡΠΊΠ°Ρ Π°ΡΡ Π΅ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΒ», 1963, β 3, ΡΡΡ. 10-24; Π. Π. ΠΡΡΠΏΠ½ΠΎΠ², ΠΡΠ΅Π²Π½Π΅ΠΉΡΠ°Ρ ΠΊΡΠ»ΡΡΡΡΠ° ΠΠ°Π²ΠΊΠ°Π·Π° ΠΈ ΠΊΠ°Π²ΠΊΠ°Π·ΡΠΊΠ°Ρ ΡΡΠ½ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠ°Ρ ΠΎΠ±ΡΠ½ΠΎΡΡΡ, Β«Π‘ΠΎΠ²Π΅ΡΡΠΊΠ°Ρ Π°ΡΡ Π΅ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΒ», 1964, β 1, ΡΡΡ. 26-43; Π. Π. ΠΠ°ΡΡΠΈΡΠΎΡΡΠ½, ΠΡΠΌΠ΅Π½ΠΈΡ Π² ΡΠΏΠΎΡ Ρ Π±ΡΠΎΠ½Π·Ρ ΠΈ ΡΠ°Π½Π½Π΅Π³ΠΎ ΠΆΠ΅Π»Π΅Π·Π°, ΠΡΠ΅Π²Π°Π½, 1965. ΠΠΎΠ·ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ, ΡΡΠΎ Π² Π½Π°ΡΡΠΎΡΡΠ΅Π΅ Π²ΡΠ΅ΠΌΡ ΡΠ»Π΅Π΄ΡΠ΅Ρ Π΄Π΅Π»ΠΈΡΡ ΠΊΡΡΠΎ-Π°ΡΠ°ΠΊΡΡΠΊΠΈΠΉ ΠΊΡΠ»ΡΡΡΡΠ½ΡΠΉ Π°ΡΠ΅Π°Π» Π½Π° Π½Π΅ΡΠΊΠΎΠ»ΡΠΊΠΎ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ ΠΈΠ»ΠΈ ΠΌΠ΅Π½Π΅Π΅ ΡΠ°ΠΌΠΎΡΡΠΎΡΡΠ΅Π»ΡΠ½ΡΡ ΠΏΠΎΠ΄Π°ΡΠ΅Π°Π»ΠΎΠ²; ΡΡΠΎ Π² ΠΎΡΠΎΠ±Π΅Π½Π½ΠΎΡΡΠΈ ΠΊΠ°ΡΠ°Π΅ΡΡΡ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ ΡΠ΅Π²Π΅ΡΠ½ΡΡ ΡΠ°ΠΉΠΎΠ½ΠΎΠ².
28
ΠΠΎΡΠ΅Π»Π΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΠΌΠΈΡΠ°Π½ΠΈΡ-Π³Γ³ΡΠ°.
29
ΠΡΡΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°Π»ΠΎΡΡ ΠΌΠ½Π΅Π½ΠΈΠ΅, ΡΠ²ΡΠ·ΡΠ²Π°ΡΡΠ΅Π΅ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎΠ»ΠΎΡΠ΅Π½ΡΡ ΠΊΠ΅ΡΠ°ΠΌΠΈΠΊΡ ΠΊΡΡΠΎ-Π°ΡΠ°ΠΊΡΡΠΊΠΎΠΉ ΠΈ Ρ ΠΈΡΠ±Π΅Ρ-ΠΊΠ΅ΡΠ°ΠΊΡΠΊΠΎΠΉ ΠΊΡΠ»ΡΡΡΡ Π½Π΅ Ρ Ρ ΡΡΡΠΈΡΠ°ΠΌΠΈ, Π° Ρ Ρ Π°ΡΡΠ°ΠΌΠΈ; ΠΎΠ΄Π½Π°ΠΊΠΎ Ρ Π½Π°Ρ Π½Π΅Ρ Π΄ΠΎΡΡΠ°ΡΠΎΡΠ½ΡΡ Π΄Π°Π½Π½ΡΡ ΠΎ ΡΠΎΠΌ, ΡΡΠΎΠ±Ρ Ρ Π°ΡΡΡ ΠΊΠΎΠ³Π΄Π°-Π»ΠΈΠ±ΠΎ ΠΆΠΈΠ»ΠΈ ΡΠ°ΠΊ Π΄Π°Π»Π΅ΠΊΠΎ Π½Π° ΡΠ³Π΅, ΠΊΠ°ΠΊ Π‘ΠΈΡΠΈΡ ΠΈ ΠΠ°Π»Π΅ΡΡΠΈΠ½Π°; Π½Π°ΠΏΡΠΎΡΠΈΠ², ΠΎ Ρ ΡΡΡΠΈΡΠ°Ρ ΡΡΠΎ Π΄ΠΎΡΡΠΎΠ²Π΅ΡΠ½ΠΎ ΠΈΠ·Π²Π΅ΡΡΠ½ΠΎ. ΠΡΠ°Π²Π΄Π°, Π΄ΡΠ΅Π²Π½Π΅Π΅Π²ΡΠ΅ΠΉΡΠΊΠΈΠ΅ ΠΈΡΡΠΎΡΠ½ΠΈΠΊΠΈ Π±ΠΎΠ»Π΅Π΅ ΠΏΠΎΠ·Π΄Π½Π΅Π³ΠΎ Π²ΡΠ΅ΠΌΠ΅Π½ΠΈ (I ΡΡΡ. Π΄ΠΎ Π½.Ρ.) Π³ΠΎΠ²ΠΎΡΡΡ ΠΎ ΠΊΠ°ΠΊΠΈΡ -ΡΠΎ Β«Ρ Π΅ΡΡΠ°Ρ Β», ΠΊΠ°ΠΊ ΠΎΠ± ΠΎΠ΄Π½ΠΎΠΌ ΠΈΠ· ΡΠ»Π΅ΠΌΠ΅Π½ΡΠΎΠ² Π΄ΡΠ΅Π²Π½Π΅Π³ΠΎ Π΄ΠΎΠ΅Π²ΡΠ΅ΠΉΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ Π½Π°ΡΠ΅Π»Π΅Π½ΠΈΡ ΠΠ°Π»Π΅ΡΡΠΈΠ½Ρ, Π½ΠΎ, ΠΏΡΠΈ ΠΌΠ½ΠΎΠ³ΠΎΠ·Π½Π°ΡΠ½ΠΎΡΡΠΈ ΡΡΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ΅ΡΠΌΠΈΠ½Π°, ΡΡΠΈΡ Β«Ρ Π΅ΡΡΠΎΠ²Β» Π½Π΅Π²ΠΎΠ·ΠΌΠΎΠΆΠ½ΠΎ ΠΎΡΠΎΠΆΠ΄Π΅ΡΡΠ²ΠΈΡΡ Ρ ΡΠΎΠΉ ΠΈΠ»ΠΈ ΠΈΠ½ΠΎΠΉ ΠΌΠ°Π»ΠΎΠ°Π·ΠΈΠΉΡΠΊΠΎΠΉ ΡΡΠ½ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΉ Π³ΡΡΠΏΠΏΠΈΡΠΎΠ²ΠΊΠΎΠΉ. Π‘Ρ. Π. R. Gurney, The Hittites. 2nd ed., Penguin Books, 1954, ΡΡΡ. 59 ΠΈ ΡΠ». Π‘Π°ΠΌΡΠΉ ΡΠ΅ΡΠΌΠΈΠ½ Β«Ρ Π°ΡΡΡΒ» ΠΏΠ΅ΡΠ²ΠΎΠ½Π°ΡΠ°Π»ΡΠ½ΠΎ ΠΎΠ±ΠΎΠ·Π½Π°ΡΠ°Π», ΡΠΎΠ±ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎ, Π»ΠΈΡΡ Β«ΠΆΠΈΡΠ΅Π»Π΅ΠΉ Π³. Π₯Π°ΡΡΠΈΒ»; ΡΠΎΠΌΠ½ΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎ, ΡΡΠΎΠ±Ρ ΡΡΠ½ΠΎΡ, ΡΡΠ»ΠΎΠ²Π½ΠΎ Π½Π°Π·ΡΠ²Π°Π΅ΠΌΡΠΉ Π½Π°ΠΌΠΈ Β«Ρ Π°ΡΡΡΠΊΠΈΠΌΒ», Π½ΠΎΡΠΈΠ» ΠΏΠΎΠ²ΡΡΠ΄Ρ ΠΎΠ΄Π½ΠΎ ΠΈ ΡΠΎ ΠΆΠ΅ ΠΎΠ±ΠΎΠ·Π½Π°ΡΠ΅Π½ΠΈΠ΅. ΠΠ΅ ΠΎΠΏΡΠ°Π²Π΄ΡΠ²Π°Π΅ΡΡΡ ΠΈ ΠΏΠΎΠΏΡΡΠΊΠ° Π. ΠΡΠ΅Π½ΡΡΠ΅ΡΠ° (Π. BrentjΠ΅s, Trialeti, Satschchere und Khirbet-Kerak, Β«Π’ΡΡΠ΄Ρ XXV ΠΠ΅ΠΆΠ΄ΡΠ½Π°ΡΠΎΠ΄Π½ΠΎΠ³ΠΎ ΠΊΠΎΠ½Π³ΡΠ΅ΡΡΠ° Π²ΠΎΡΡΠΎΠΊΠΎΠ²Π΅Π΄ΠΎΠ²Β», I, Π, 1963, ΡΡΡ. 61 ΠΈ ΡΠ».) Π²ΡΠ΄Π΅Π»ΠΈΡΡ Π² ΠΎΡΠΎΠ±ΡΡ, ΡΠΊΠΎΠ±Ρ ΡΠ²ΡΠ·Π°Π½Π½ΡΡ Ρ Ρ Π°ΡΡΠ°ΠΌΠΈ Π³ΡΡΠΏΠΏΡ ΡΠ΅ΡΠ½ΠΎ-ΠΊΡΠ°ΡΠ½ΡΡ Π»ΠΎΡΠ΅Π½ΡΡ ΠΊΠ΅ΡΠ°ΠΌΠΈΠΊΡ, ΡΠ°ΠΊ ΠΊΠ°ΠΊ ΡΠ²Π΅Ρ ΡΠ΅ΡΠ΅ΠΏΠΊΠ° Π·Π°Π²ΠΈΡΠΈΡ Π² Π΄Π°Π½Π½ΠΎΠΌ ΡΠ»ΡΡΠ°Π΅ Π»ΠΈΡΡ ΠΎΡ Ρ Π°ΡΠ°ΠΊΡΠ΅ΡΠ° ΠΎΠ±ΠΆΠΈΠ³Π°.
30
Π Π²Π΅ΡΠΎΡΡΠ½ΠΎΠΉ Π°Π²ΡΠΎΡ ΡΠΎΠ½Π½ΠΎΡΡΠΈ ΠΊΠ°ΡΡΠ²Π΅Π»ΡΡΠΊΠΈΡ ΡΠ·ΡΠΊΠΎΠ² ΡΠΌ. Π. Π. ΠΠ΅Π»ΠΈΠΊΠΈΡΠ²ΠΈΠ»ΠΈ, Π ΠΈΡΡΠΎΡΠΈΠΈ Π΄ΡΠ΅Π²Π½Π΅ΠΉ ΠΡΡΠ·ΠΈΠΈ, Π’Π±ΠΈΠ»ΠΈΡΠΈ, 1959, ΡΡΡ. 13; Π. Π. ΠΠ»ΠΈΠΌΠΎΠ², ΠΡΠΈΠΌΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΉ ΡΠ»ΠΎΠ²Π°ΡΡ ΠΊΠ°ΡΡΠ²Π΅Π»ΡΡΠΊΠΈΡ ΡΠ·ΡΠΊΠΎΠ². Π., 1962, ΡΡΡ. 37.
31
ΠΠΎ Π³Π»ΠΎΡΡΠΎΡ ΡΠΎΠ½ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΈΠΌ Π΄Π°Π½Π½ΡΠΌ ΡΠ°ΡΠΏΠ°Π΄ ΠΎΠ±ΡΠ΅ΠΊΠ°ΡΡΠ²Π΅Π»ΡΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ ΡΠ·ΡΠΊΠ°-ΠΎΡΠ½ΠΎΠ²Ρ ΠΏΡΠ΅Π΄ΠΏΠΎΠ»ΠΎΠΆΠΈΡΠ΅Π»ΡΠ½ΠΎ Π΄Π°ΡΠΈΡΡΠ΅ΡΡΡ XIX Π². Π΄ΠΎ Π½.Ρ. (Π½Π°ΡΠ°Π»ΠΎ ΠΎΠ±ΠΎΡΠΎΠ±Π»Π΅Π½ΠΈΡ ΡΠ²Π°Π½ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ), ΡΡΠΎ ΡΠΊΠ°Π·ΡΠ²Π°Π΅Ρ Π½Π° Π±ΠΎΠ»ΡΡΡΡ ΠΊΠΎΠΌΠΏΠ°ΠΊΡΠ½ΠΎΡΡΡ ΡΠ°ΡΡΠ΅Π»Π΅Π½ΠΈΡ ΠΏΡΠΎΡΠΎΠ³ΡΡΠ·ΠΈΠ½ΡΠΊΠΈΡ ΠΏΠ»Π΅ΠΌΠ΅Π½ Π² III β Π½Π°ΡΠ°Π»Π΅ II ΡΡΡ. Π΄ΠΎ Π½.Ρ. ΠΠ±ΠΎΡΠΎΠ±Π»Π΅Π½ΠΈΠ΅ Π·Π°ΠΏΠ°Π΄Π½ΠΎΠ³ΡΡΠ·ΠΈΠ½ΡΠΊΠΈΡ (Π·Π°Π½ΡΠΊΠΈΡ , ΠΈΠ»ΠΈ ΠΌΠ΅Π³ΡΠ΅Π»ΠΎ-ΡΠ°Π½ΡΠΊΠΈΡ ) Π΄ΠΈΠ°Π»Π΅ΠΊΡΠΎΠ² ΠΎΡ Π²ΠΎΡΡΠΎΡΠ½ΠΎΠ³ΠΎ (ΡΠΎΠ±ΡΡΠ²Π΅Π½Π½ΠΎ ΠΊΠ°ΡΡΠ²Π΅Π»ΡΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ, ΠΈΠ»ΠΈ Π³ΡΡΠ·ΠΈΠ½ΡΠΊΠΎΠ³ΠΎ) ΠΏΠΎ ΡΠ΅ΠΌ ΠΆΠ΅ Π΄Π°Π½Π½ΡΠΌ Π΄Π°ΡΠΈΡΡΠ΅ΡΡΡ VIII Π². Π΄ΠΎ Π½.Ρ., ΡΡΠΎ, Π²Π΅ΡΠΎΡΡΠ½ΠΎ, ΡΠ²ΡΠ·Π°Π½ΠΎ Ρ ΠΏΡΠΎΠ΄Π²ΠΈΠΆΠ΅Π½ΠΈΠ΅ΠΌ Π·Π°ΠΏΠ°Π΄Π½ΡΡ ΠΏΡΠΎΡΠΎΠ³ΡΡΠ·ΠΈΠ½ΡΠΊΠΈΡ ΠΏΠ»Π΅ΠΌΠ΅Π½ Π² ΠΠΎΠ»Ρ ΠΈΠ΄Ρ ΠΈ ΠΠΎΠ½Ρ, ΡΠ°Π½Π΅Π΅ Π·Π°Π½ΡΡΡΡ ΠΏΠ»Π΅ΠΌΠ΅Π½Π°ΠΌΠΈ Π°Π±Ρ Π°Π·ΠΎ-Π°Π΄ΡΠ³ΡΠΊΠΎΠΉ β Ρ Π°ΡΡΡΠΊΠΎΠΉ (ΠΈΠ»ΠΈ ΠΏΡΠΎΠΌΠ΅ΠΆΡΡΠΎΡΠ½ΠΎΠΉ) ΡΠ·ΡΠΊΠΎΠ²ΠΎΠΉ, Π³ΡΡΠΏΠΏΡ; ΡΡΠΎ ΠΏΡΠΎΠ΄Π²ΠΈΠΆΠ΅Π½ΠΈΠ΅ ΠΈ ΠΏΠΎ Π΄ΡΡΠ³ΠΈΠΌ ΡΠΎΠΎΠ±ΡΠ°ΠΆΠ΅Π½ΠΈΡΠΌ ΡΠ»Π΅Π΄ΡΠ΅Ρ Π΄Π°ΡΠΈΡΠΎΠ²Π°ΡΡ Π½Π°ΡΠ°Π»ΠΎΠΌ I ΡΡΡ. Π΄ΠΎ Π½.Ρ. Π‘ΠΌ. Π. Π. ΠΠ»ΠΈΠΌΠΎΠ², Π Π³Π»ΠΎΡΡΠΎΡ ΡΠΎΠ½ΠΎΠ»ΠΎΠ³ΠΈΡΠ΅ΡΠΊΠΎΠΌ ΠΌΠ΅ΡΠΎΠ΄Π΅ Π΄Π°ΡΠΈΡΠΎΠ²ΠΊΠΈ ΡΠ°ΡΠΏΠ°Π΄Π° ΠΏΡΠ°ΡΠ·ΡΠΊΠ°, Β«ΠΠΎΠΏΡΠΎΡΡ ΡΠ·ΡΠΊΠΎΠ·Π½Π°Π½ΠΈΡΒ», 1959, β 2, ΡΡΡ. 120; Π. Π. ΠΠ΅Π»ΠΈΠΊΠΈΡΠ²ΠΈΠ»ΠΈ, Π ΠΈΡΡΠΎΡΠΈΠΈ Π΄ΡΠ΅Π²Π½Π΅ΠΉ ΠΡΡΠ·ΠΈΠΈ, ΡΡΡ. 100.